-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૪૭
માનતા હૈ; તથા જિનસે સુખ-દુઃખકા હોના માના જાયે ઉનમેં ઇષ્ટ-અનિષ્ટ બુદ્ધિસે રાગ-દ્વેષરૂપ
અભિપ્રાયકા અભાવ નહીં હોતા; ઔર જહાઁ રાગ-દ્વેષ હૈં વહાઁ ચારિત્ર નહીં હોતા. ઇસલિયે યહ
દ્રવ્યલિંગી વિષયસેવન છોડકર તપશ્ચરણાદિ કરતા હૈ તથાપિ અસંયમી હી હૈ. સિદ્ધાન્તમેં અસંયત
વ દેશસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિસે ભી ઇસે હીન કહા હૈ; ક્યોંકિ ઉનકે ચૌથા-પાઁચવાઁ ગુણસ્થાન હૈ ઔર
ઇસકે પહલા હી ગુણસ્થાન હૈ.
યહાઁ કોઈ કહે કિ અસંયત વ દેશસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિકે કષાયોંકી પ્રવૃત્તિ વિશેષ હૈ ઔર
દ્રવ્યલિંગી મુનિકે થોડી હૈ; ઇસીસે અસંયત વ દેશસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિ તો સોલહવેં સ્વર્ગપર્યન્ત હી
જાતે હૈં ઔર દ્રવ્યલિંગી અન્તિમ ગ્રૈવેયકપર્યન્ત જાતા હૈ. ઇસલિયે ભાવલિંગી મુનિસે તો
દ્રવ્યલિંગીકો હીન કહો, ઉસે અસંયત વ દેશસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિસે હીન કૈસે કહા જાય?
સમાધાનઃ — અસંયત વ દેશસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિકે કષયોંકી પ્રવૃત્તિ તો હૈ; પરન્તુ શ્રદ્ધાનમેં
કિસી ભી કષાયકે કરનેકા અભિપ્રાય નહીં હૈ. તથા દ્રવ્યલિંગીકે શુભકષાય કરનેકા અભિપ્રાય
પાયા જાતા હૈં, શ્રદ્ધાનમેં ઉન્હેં ભલા જાનતા હૈ; ઇસલિયે શ્રદ્ધાનકી અપેક્ષા અસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિસે
ભી ઇસકે અધિક કષાય હૈ.
તથા દ્રવ્યલિંગીકે યોગોંકી પ્રવૃત્તિ શુભરૂપ બહુત હોતી હૈ ઔર અઘાતિકર્મોંમેં પુણ્ય-
પાપબન્ધકા વિશેષ શુભ-અશુભ યોગોંકે અનુસાર હૈ, ઇસલિયે વહ અન્તિમ ગ્રૈવેયકપર્યન્ત પહુઁચતા
હૈ; પરન્તુ વહ કુછ કાર્યકારી નહીં હૈ, ક્યોંકિ અઘાતિયા કર્મ આત્મગુણકે ઘાતક નહીં હૈં,
ઉનકે ઉદયસે ઉચ્ચ-નીચપદ પ્રાપ્ત કિયે તો ક્યા હુઆ? વે તો બાહ્ય સંયોગમાત્ર સંસારદશાકે
સ્વાંગ હૈં; આપ તો આત્મા હૈ; ઇસલિયે આત્મગુણકે ઘાતક જો ઘાતિયાકર્મ હૈં ઉનકી હીનતા
કાર્યકારી હૈ.
ઉન ઘાતિયા કર્મોંકા બન્ધ બાહ્યપ્રવૃત્તિકે અનુસાર નહીં હૈ, અંતરંગ કષાયશક્તિકે અનુસાર
હૈ; ઇસલિયે દ્રવ્યલિંગીકી અપેક્ષા અસંયત વ દેશસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિકે ઘાતિકર્મોંકા બન્ધ થોડા હૈ.
દ્રવ્યલિંગીકે તો સર્વ ઘાતિકર્મોંકા બન્ધ બહુત સ્થિતિ – અનુભાગ સહિત હૈ ઔર અસંયત વ
દેશસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિકે મિથ્યાત્વ – અનન્તાનુબન્ધી આદિ કર્મોંકા તો બન્ધ હૈ હી નહીં, અવશેષોંકા
બન્ધ હોતા હૈ વહ અલ્પ સ્થિતિ – અનુભાગ સહિત હોતા હૈ. તથા દ્રવ્યલિંગીકે કદાપિ ગુણશ્રેણી
નિર્જરા નહીં હોતી, સમ્યગ્દૃષ્ટિકે કદાચિત્ હોતી હૈ ઔર દેશ વ સકલ સંયમ હોને પર નિરન્તર
હોતી હૈ. ઇસીસે યહ મોક્ષમાર્ગી હુઆ હૈ. ઇસલિયે દ્રવ્યલિંગી મુનિકો શાસ્ત્રમેં અસંયત વ
દેશસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિસે હીન કહા હૈ.
સમયસાર શાસ્ત્રમેં દ્રવ્યલિંગી મુનિકી હીનતા ગાથા, ટીકા ઔર કલશોંમેં પ્રગટ કી હૈ.