-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૪૯
વ્યવહારકા સ્વરૂપ તો પરસ્પર વિરોધસહિત હૈ. કારણ કિ સમયસારમેં ઐસા કહા હૈઃ —
‘‘વવહારોઽભૂદત્થો ભૂદત્થો દેસિઊણ સુદ્ધણઉ૧.’’
અર્થઃ — વ્યવહાર અભૂતાર્થ હૈ, સત્યસ્વરૂપકા નિરૂપણ નહીં કરતા, કિસી અપેક્ષા
ઉપચારસે અન્યથા નિરૂપણ કરતા હૈ. તથા શુદ્ધનય જો નિશ્ચય હૈ, વહ ભૂતાર્થ હૈ, જૈસા
વસ્તુકા સ્વરૂપ હૈ વૈસા નિરૂપણ કરતા હૈ.
ઇસ પ્રકાર ઇન દોનોંકા સ્વરૂપ તો વિરુદ્ધતાસહિત હૈ.
તથા તૂ ઐસા માનતા હૈ કિ સિદ્ધસમાન શુદ્ધ આત્માકા અનુભવન સો નિશ્ચય ઔર
વ્રત, શીલ, સંયમાદિરૂપ પ્રવૃત્તિ સો વ્યવહાર; સો તેરા ઐસા માનના ઠીક નહીં હૈ; ક્યોંકિ કિસી
દ્રવ્યભાવકા નામ નિશ્ચય ઔર કિસીકા નામ વ્યવહાર — ઐસા નહીં હૈ. એક હી દ્રવ્યકે ભાવકો
ઉસ સ્વરૂપ હી નિરૂપણ કરના સો નિશ્ચયનય હૈ, ઉપચારસે ઉસ દ્રવ્યકે ભાવકો અન્યદ્રવ્યકે
ભાવસ્વરૂપ નિરૂપણ કરના સો વ્યવહાર હૈ. જૈસે — મિટ્ટીકે ઘડેકો મિટ્ટીકા ઘડા નિરૂપિત કિયા
જાય સો નિશ્ચય ઔર ઘૃતસંયોગકે ઉપચારસે ઉસીકો ઘૃતકા ઘડા કહા જાય સો વ્યવહાર.
ઐસે હી અન્યત્ર જાનના.
ઇસલિયે તૂ કિસીકો નિશ્ચય માને ઔર કિસીકો વ્યવહાર માને વહ ભ્રમ હૈ.
તથા તેરે માનનેમેં ભી નિશ્ચય-વ્યવહારકો પરસ્પર વિરોધ આયા. યદિ તૂ અપનેકો
સિદ્ધસમાન શુદ્ધ માનતા હૈ તો વ્રતાદિક કિસલિયે કરતા હૈ? યદિ વ્રતાદિકકે સાધન દ્વારા
સિદ્ધ હોના ચાહતા હૈ તો વર્તમાનમેં શુદ્ધ આત્માકા અનુભવ મિથ્યા હુઆ.
ઇસપ્રકાર દોનોં નયોંકે પરસ્પર વિરોધ હૈં; ઇસલિયે દોનોં નયોંકા ઉપાદેયપના નહીં
બનતા.
યહાઁ પ્રશ્ન હૈ કિ સમયસારાદિમેં શુદ્ધ આત્માકે અનુભવકો નિશ્ચય કહા હૈ; વ્રત, તપ,
સંયમાદિકો વ્યવહાર કહા હૈ; ઉસ પ્રકાર હી હમ માનતે હૈં?
સમાધાનઃ — શુદ્ધ આત્માકા અનુભવ સચ્ચા મોક્ષમાર્ગ હૈ, ઇસલિયે ઉસે નિશ્ચય કહા.
યહાઁ સ્વભાવસે અભિન્ન, પરભાવસે ભિન્ન — ઐસા ‘શુદ્ધ’ શબ્દકા અર્થ જાનના. સંસારીકો સિદ્ધ
માનના — ઐસા ભ્રમરૂપ અર્થ ‘શુદ્ધ’ શબ્દકા નહીં જાનના.
૧. વવહારોઽભૂયત્થો ભૂયત્થો દેસિદો દુ સુદ્ધણઓ.
ભૂયત્થમસ્સિદો ખલુ સમ્માઇટ્ઠી હવઇ જીવો..૧૧..