હોતી હૈ ઔર અશુભોપયોગ હો વહાઁ બાહ્ય અવ્રતાદિકકી પ્રવૃત્તિ હોતી હૈ; ક્યોંકિ અશુદ્ધોપયોગકે
ઔર પરદ્રવ્યકી પ્રવૃત્તિકે નિમિત્ત-નૈમિત્તિક સમ્બન્ધ પાયા જાતા હૈ. તથા પહલે અશુભોપયોગ
છૂટકર શુભોપયોગ હો, ફિ ર શુભોપયોગ છૂટકર શુદ્ધોપયોગ હો
કારણપના હો, તો શુભોપયોગકા કારણ અશુભોપયોગ ઠહરે. અથવા દ્રવ્યલિંગીકે શુભોપયોગ તો
ઉત્કૃષ્ટ હોતા હૈ, શુદ્ધોપયોગ હોતા હી નહીં; ઇસલિયે પરમાર્થસે ઇનકે કારણ-કાર્યપના હૈ નહીં.
જૈસે
પરન્તુ યદિ અલ્પ રોગકો હી ભલા જાનકર ઉસકો રખનેકા યત્ન કરે તો નિરોગ કૈસે હો? ઉસી
પ્રકાર કષાયીકે તીવ્રકષાયરૂપ અશુભોપયોગ થા, પશ્ચાત્ મન્દકષાયરૂપ શુભોપયોગ હુઆ, તો વહ
શુભોપયોગ તો નિઃકષાય શુદ્ધોપયોગ હોનેકા કારણ હૈ નહીં. ઇતના હૈ કિ શુભોપયોગ હોને પર
શુદ્ધોપયોગકા યત્ન કરે તો હો જાયે; પરન્તુ યદિ શુભોપયોગકો હી ભલા જાનકર ઉસકા સાધન
કિયા કરે તો શુદ્ધોપયોગ કૈસે હો? ઇસલિયે મિથ્યાદૃષ્ટિકા શુભોપયોગ તો શુદ્ધોપયોગકા કારણ
હૈ નહીં, સમ્યગ્દૃષ્ટિકો શુભોપયોગ હોને પર નિકટ શુદ્ધોપયોગ પ્રાપ્ત હો
વૈસા હી વિચારમેં પ્રવર્તન કિયા સો સમ્યક્ચારિત્ર હુઆ. ઇસપ્રકાર તો અપનેકો નિશ્ચયરત્નત્રય
હુઆ માનતા હૈ; પરન્તુ મૈં પ્રત્યક્ષ અશુદ્ધ; સો શુદ્ધ કૈસે માનતા-જાનતા-વિચારતા હૂઁ
જૈનશાસ્ત્રોંકે અભ્યાસમેં બહુત પ્રવર્તતા હૈ સો સમ્યગ્જ્ઞાન હુઆ; તથા વ્રતાદિરૂપ ક્રિયાઓંમેં પ્રવર્તતા
હૈ સો સમ્યક્ચારિત્ર હુઆ.
કારણાદિક હોં. જિસ પ્રકાર નિશ્ચયરત્નત્રય સધ જાએ ઉસી પ્રકાર ઇન્હેં સાધે તો વ્યવહારપના
ભી સમ્ભવ હો; પરન્તુ ઇસે તો સત્યભૂત નિશ્ચયરત્નત્રય કી પહિચાન હી હુઈ નહીં, તો યહ ઇસપ્રકાર