-
૨૬૨ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
હૈ, ઉસકા ઉદય મિટે તો પ્રતીતિ હો જાયે, ન મિટે તો નહીં હો; — ઐસા નિયમ હૈ. ઉસકા
ઉદ્યમ તો તત્ત્વવિચાર કરના માત્ર હી હૈ.
તથા પાઁચવીં કરણલબ્ધિ હોને પર સમ્યક્ત્વ હો હી હો — ઐસા નિયમ હૈ. સો જિસકે
પહલે કહી હુઈ ચાર લબ્ધિયાઁ તો હુઈ હોં ઔર અંતર્મુહૂર્ત પશ્ચાત્ જિસકે સમ્યક્ત્વ હોના હો
ઉસી જીવકે કરણલબ્ધિ હોતી હૈ.
સો ઇસ કારણલબ્ધિવાલેકે બુદ્ધિપૂર્વક તો ઇતના હી ઉદ્યમ હોતા હૈ કિ ઉસ તત્ત્વવિચારમેં
ઉપયોગકો તદ્રૂપ હોકર લગાયે, ઉસસે સમય-સમય પરિણામ નિર્મલ હોતે જાતે હૈ. જૈસે – કિસીકો
શિક્ષાકા વિચાર ઐસા નિર્મલ હોને લગા કિ જિસસે ઉસકો શીઘ્ર હી ઉસકી પ્રતીતિ હો જાયેગી;
ઉસી પ્રકાર તત્ત્વોપદેશકા વિચાર ઐસા નિર્મલ હોને લગા કિ જિસસે ઉસકો શીઘ્ર હી ઉસકા
શ્રદ્ધાન હો જાયેગા. તથા ઇન પરિણામોંકા તારતમ્ય કેવલજ્ઞાન દ્વારા દેખા, ઉસકા નિરૂપણ
કરણાનુયોગમેં કિયા હૈ.
ઇસ કરણલબ્ધિકે તીન ભેદ હૈં — અધઃકરણ, અપૂર્વકરણ, અનિવૃત્તિકરણ. ઇનકા
વિશેષ વ્યાખ્યાન તો લબ્ધિસાર શાસ્ત્રમેં કિયા હૈ વહાઁસે જાનના. યહાઁ સંક્ષેપમેં કહતે હૈં.
ત્રિકાલવર્તી સર્વ કરણલબ્ધિવાલે જીવોંકે પરિણામોંકી અપેક્ષા યે તીન નામ હૈં. વહાઁ કરણ
નામ તો પરિણામકા હૈ.
જહાઁ પહલે ઔર પિછલે સમયોંકે પરિણામ સમાન હોં સો અધઃકરણ હૈ.૧ જૈસે —
કિસી જીવકે પરિણામ ઉસ કરણકે પહલે સમયમેં અલ્પ વિશુદ્ધતાસહિત હુએ, પશ્ચાત્ સમય-
સમય અનન્તગુની વિશુદ્ધતાસે બઢતે ગયે, તથા ઉસકે દ્વિતીય-તૃતીય આદિ સમયોંમેં જૈસે પરિણામ
હોં વૈસે કિન્હીં અન્ય જીવોંકે પ્રથમ સમયમેં હી હોં ઔર ઉનકે ઉસસે સમય-સમય અનન્તગુની
વિશુદ્ધતાસે બઢતે હોં — ઇસપ્રકાર અધઃપ્રવૃત્તિકરણ જાનના.
તથા જિસમેં પહલે ઔર પિછલે સમયોંકે પરિણામ સમાન ન હોં, અપૂર્વ હી હોં, વહ
અપૂર્વકરણ હૈ. જૈસે કિ ઉસ કરણકે પરિણામ જૈસે પહલે સમયમેં હોં વૈસે કિસી ભી જીવકે
દ્વિતીયાદિ સમયોંમેં નહીં હોતે, બઢતે હી હોતે હૈં; તથા યહાઁ અધઃકરણવત્ જિન જીવોંકે કરણકા
પહલા સમય હી હો, ઉન અનેક જીવોંકે પરિણામ પરસ્પર સમાન ભી હોતે હૈં ઔર અધિક-
હીન વિશુદ્ધતા સહિત ભી હોતે હૈં; પરન્તુ યહાઁ ઇતના વિશેષ હુઆ કિ ઇસકી ઉત્કૃષ્ટતાસે ભી
દ્વિતીયાદિ સમયવાલેકે જઘન્ય પરિણામ ભી અનન્તગુની વિશુદ્ધતા સહિત હી હોતે હૈં. ઇસીપ્રકાર
૧. લબ્ધિસાર, ગાથા ૩૫