Moksha-Marg Prakashak-Hindi (Gujarati transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 254 of 350
PDF/HTML Page 282 of 378

 

background image
-
૨૬૪ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
ઇસપ્રકાર અપૂર્વકરણ હોનેકે પશ્ચાત્ અનિવૃત્તિકરણ હોતા હૈ. ઉસકા કાલ અપૂર્વકરણકે
ભી સંખ્યાતવેં ભાગ હૈ. ઉસમેં પૂર્વોક્ત આવશ્યક સહિત કિતના હી કાલ જાનેકે બાદ
અન્તરકરણ
કરતા હૈ, જો અનિવૃત્તિકરણકે કાલ પશ્ચાત્ ઉદય આને યોગ્ય ઐસે મિથ્યાત્વકર્મકે
મુહૂર્તમાત્ર નિષેક ઉનકા અભાવ કરતા હૈ; ઉન પરમાણુઓંકો અન્ય સ્થિતિરૂપ પરિણમિત કરતા
હૈ. તથા અન્તરકરણ કરનેકે પશ્ચાત્ ઉપશમકરણ કરતા હૈ. અન્તરકરણ દ્વારા અભાવરૂપ
કિયે નિષેકોંકે ઊપરવાલે જો મિથ્યાત્વકે નિષેક હૈં ઉનકો ઉદય આનેકે અયોગ્ય બનાતા હૈ.
ઇત્યાદિક ક્રિયા દ્વારા અનિવૃત્તિકરણકે અન્તસમયકે અનન્તર જિન નિષેકોંકા અભાવ કિયા થા,
ઉનકા કાલ આયે, તબ નિષેકોંકે બિના ઉદય કિસકા આયેગા? ઇસલિયે મિથ્યાત્વકા ઉદય
ન હોનેસે પ્રથમોપશમ સમ્યક્ત્વકી પ્રાપ્તિ હોતી હૈ. અનાદિ મિથ્યાદૃષ્ટિકે સમ્યક્ત્વ મોહનીય ઔર
મિશ્ર મોહનીયકી સત્તા નહીં હૈ, ઇસલિયે વહ એક મિથ્યાત્વકર્મકા હી ઉપશમ કરકે ઉપશમ
સમ્યગ્દૃષ્ટિ હોતા હૈ. તથા કોઈ જીવ સમ્યક્ત્વ પાકર ફિ ર ભ્રષ્ટ હોતા હૈ, ઉસકી દશા ભી
અનાદિ મિથ્યાદૃષ્ટિ જૈસી હો જાતી હૈ.
યહાઁ પ્રશ્ન હૈ કિ પરીક્ષા કરકે તત્ત્વશ્રદ્ધાન કિયા થા, ઉસકા અભાવ કૈસે હો?
સમાધાન
જૈસે કિસી પુરુષકો શિક્ષા દી. ઉસકી પરીક્ષા દ્વારા ઉસે ‘ઐસે હી હૈ’
ઐસી પ્રતીતિ ભી આયી થી; પશ્ચાત્ કિસી પ્રકારસે અન્યથા વિચાર હુઆ, ઇસલિયે ઉસ શિક્ષામેં
સન્દેહ હુઆ કિ ઇસપ્રકાર હૈ યા ઇસપ્રકાર? અથવા ‘ન જાને કિસ પ્રકાર હૈ?’ અથવા ઉસ
શિક્ષાકો ઝૂઠ જાનકર ઉસસે વિપરીતતા હુઈ તબ ઉસે અપ્રતીતિ હુઈ ઔર ઉસકે ઉસ શિક્ષાકી
પ્રતીતિકા અભાવ હો ગયા. અથવા પહલે તો અન્યથા પ્રતીતિ થી હી, બીચમેં શિક્ષાકે વિચારસે
યથાર્થ પ્રતીતિ હુઈ થી; પરન્તુ ઉસ શિક્ષાકા વિચાર કિયે બહુત કાલ હો ગયા, તબ ઉસે ભૂલકર
જૈસી પહલે અન્યથા પ્રતીતિ થી વૈસી હી સ્વયમેવ હો ગઈ. તબ ઉસ શિક્ષાકી પ્રતીતિકા અભાવ
હો જાતા હૈ. અથવા યથાર્થ પ્રતીતિ પહલે તો કી, પશ્ચાત્ ન તો કોઈ અન્યથા વિચાર કિયા,
ન બહુત કાલ હુઆ; પરન્તુ વૈસે હી કર્મોદયસે હોનહારકે અનુસાર સ્વયમેવ હી ઉસ પ્રતીતિકા
અભાવ હોકર અન્યથાપના હુઆ. ઐસે અનેક પ્રકારસે ઉસ શિક્ષાકી યથાર્થ પ્રતીતિકા અભાવ
૧. કિમંતરકરણં ણામ? વિવક્ખિયકમ્માણં હેટ્ઠિમોવરિમટ્ઠિદીઓ મોત્તૂણ મજ્ઝે અન્તોમુહુત્તમેત્તાણં ટ્ઠિદીણં
પરિણામવિસેસેણ ણિસેગાણમભાવીકરણમંતરકરણમિદિ ભણ્ણદે..(જયધવલા, અ૦ પ૦ ૯૫૩)
અર્થ :અન્તરકરણકા ક્યા સ્વરૂપ હૈ? ઉત્તર :વિવક્ષિતકર્મોંકી અધસ્તન ઔર ઉપરિમ સ્થિતિયોંકો છોડકર
મધ્યવર્તી અંતર્મુહૂર્તમાત્ર સ્થિતિયોંકે નિષેકોંકા પરિણામ વિશેષકે દ્વારા અભાવ કરનેકો અન્તરકરણ કહતે
હૈં.