-
આઠવાઁ અધિકાર ][ ૨૭૧
અપને વીતરાગભાવકે અનુસાર ભાસિત હોતે હૈં. એકદેશ વ સર્વદેશ વીતરાગતા હોને પર ઐસી
શ્રાવકદશા – મુનિદશા હોતી હૈ; ક્યોંકિ ઇનકે નિમિત્ત-નૈમિત્તિકપના પાયા જાતા હૈ. ઐસા જાનકર
શ્રાવક – મુનિધર્મકે વિશેષ પહિચાનકર જૈસા અપના વીતરાગભાવ હુઆ હો વૈસા અપને યોગ્ય ધર્મકો
સાધતે હૈં. વહાઁ જિતને અંશમેં વીતરાગતા હોતી હૈ ઉસે કાર્યકારી જાનતે હૈં, જિતને અંશમેં રાગ
રહતા હૈ ઉસે હેય માનતે હૈં; સમ્પૂર્ણ વીતરાગતાકો પરમ ધર્મ માનતે હૈં.
ઐસા ચરણાનુયોગકા પ્રયોજન હૈ.
દ્રવ્યાનુયોગકા પ્રયોજન
અબ દ્રવ્યાનુયોગકા પ્રયોજન કહતે હૈં. દ્રવ્યાનુયોગમેં દ્રવ્યોંકા વ તત્ત્વોંકા નિરૂપણ કરકે
જીવોંકો ધર્મમેં લગાતે હૈં. જો જીવ જીવાદિક દ્રવ્યોંકો વ તત્ત્વોંકો નહીં પહિચાનતે, આપકો –
પરકો ભિન્ન નહીં જાનતે; ઉન્હેં હેતુ – દૃષ્ટાન્ત – યુક્તિ દ્વારા વ પ્રમાણ-નયાદિ દ્વારા ઉનકા સ્વરૂપ
ઇસ પ્રકાર દિખાયા હૈ જિસસે ઉનકો પ્રતીતિ હો જાયે. ઉસકે અભ્યાસસે અનાદિ અજ્ઞાનતા
દૂર હોતી હૈ. અન્યમત કલ્પિત તત્ત્વાદિક ઝૂઠ ભાસિત હોં તબ જિનમત કી પ્રતીતિ હો ઔર
ઉનકે ભાવકો પહિચાનનેકા અભ્યાસ રખેં, તો શીઘ્ર હી તત્ત્વજ્ઞાનકી પ્રાપ્તિ હો જાયે.
તથા જિનકે તત્ત્વજ્ઞાન હુઆ હો વે જીવ દ્રવ્યાનુયોગકા અભ્યાસ કરેં તો ઉન્હેં અપને
શ્રદ્ધાનકે અનુસાર વહ સર્વ કથન પ્રતિભાસિત હોતે હૈં. જૈસે – કિસીને કોઈ વિદ્યા સીખ લી,
પરન્તુ યદિ ઉસકા અભ્યાસ કરતા રહે તો વહ યાદ રહતી હૈ, ન કરે તો ભૂલ જાતા હૈ.
ઇસપ્રકાર ઇસકો તત્ત્વજ્ઞાન હુઆ, પરન્તુ યદિ ઉસકે પ્રતિપાદક દ્રવ્યાનુયોગકા અભ્યાસ કરતા
રહે તો વહ તત્ત્વજ્ઞાન રહતા હૈ, ન કરે તો ભૂલ જાતા હૈ. અથવા સંક્ષેપરૂપસે તત્ત્વજ્ઞાન
હુઆ થા, વહ નાના યુક્તિ – હેતુ – દૃષ્ટાન્તાદિ દ્વારા સ્પષ્ટ હો જાયે તો ઉસમેં શિથિલતા નહીં હો
સકતી. તથા ઇસ અભ્યાસસે રાગાદિ ઘટનેસે શીઘ્ર મોક્ષ સધતા હૈ.
ઇસપ્રકાર દ્રવ્યાનુયોગકા પ્રયોજન જાનના.
અનુયોગોંકે વ્યાખ્યાનકા વિધાન
અબ ઇન અનુયોગોંમેં કિસ પ્રકાર વ્યાખ્યાન હૈ, સો કહતે હૈંઃ –
પ્રથમાનુયોગકે વ્યાખ્યાનકા વિધાન
પ્રથમાનુયોગમેં જો મૂલ કથાએઁ હૈં; વે તો જૈસી હૈં, વૈસી હી નિરૂપિત કરતે હૈં. તથા
ઉનમેં પ્રસંગોપાત વ્યાખ્યાન હોતા હૈ; વહ કોઈ તો જ્યોંકા ત્યોં હોતા હૈ, કોઈ ગ્રન્થકર્તાકે
વિચારાનુસાર હોતા હૈ; પરન્તુ પ્રયોજન અન્યથા નહીં હોતા.