-
આઠવાઁ અધિકાર ][ ૨૭૩
તો વૈસા ફલ નહીં હુઆ હૈ, પરન્તુ અન્ય કર્મકે ઉદયસે નીચગતિકો પ્રાપ્ત હુઆ અથવા કષ્ટાદિક
હુએ; ઉસે ઉસી પાપકાર્યકા ફલ નિરૂપિત કરતે હૈં. – ઇત્યાદિ ઇસી પ્રકાર જાનના.
યહાઁ કોઈ કહે – ઐસા ઝૂઠ ફલ દિખલાના તો યોગ્ય નહીં હૈ; ઐસે કથનકો પ્રમાણ
કૈસે કરેં?
સમાધાનઃ – જો અજ્ઞાની જીવ બહુત ફલ દિખાયે બિના ધર્મમેં ન લગેં વ પાપ સે ન
ડરેં, ઉનકા ભલા કરનેકે અર્થ ઐસા વર્ણન કરતે હૈં. ઝૂઠ તો તબ હો, જબ ધર્મકે ફલકો
પાપકા ફલ બતલાયેં, પાપકે ફલકો ધર્મકા ફલ બતલાયેં, પરન્તુ ઐસા તો હૈ નહીં. જૈસે –
દસ પુરુષ મિલકર કોઈ કાર્ય કરેં, વહાઁ ઉપચારસે એક પુરુષકા ભી કિયા કહા જાયે તો
દોષ નહીં હૈ. અથવા જિસકે પિતાદિકને કોઈ કાર્ય કિયે હોં, ઉસે એક જાતિ-અપેક્ષા ઉપચારસે
પુત્રાદિકકા કિયા કહા જાયે તો દોષ નહીં હૈ. ઉસી પ્રકાર બહુત શુભ વ અશુભ કાર્યોંકા
એક ફલ હુઆ, ઉસે ઉપચારસે એક શુભ વ અશુભકાર્યકા ફલ કહા જાયે તો દોષ નહીં
હૈ. અથવા અન્ય શુભ વ અશુભકાર્યકા ફલ જો હુઆ હો ઉસે એક જાતિ-અપેક્ષા ઉપચારસે
કિસી અન્ય હી શુભકાર્યકા ફલ કહેં તો દોષ નહીં હૈ.
ઉપદેશમેં કહીં વ્યવહારવર્ણન હૈ, કહીં નિશ્ચયવર્ણન હૈ. યહાઁ ઉપચારરૂપ વ્યવહારવર્ણન
કિયા હૈ, ઇસપ્રકાર ઇસે પ્રમાણ કરતે હૈં. ઇસકો તારતમ્ય નહીં માન લેના; તારતમ્યકા તો
કરણાનુયોગમેં નિરૂપણ કિયા હૈ, સો જાનના.
તથા પ્રથમાનુયોગમેં ઉપચારરૂપ કિસી ધર્મકા અંગ હોને પર સમ્પૂર્ણ ધર્મ હુઆ કહતે
હૈં. જૈસે – જિન જીવોંકે શંકા-કાંક્ષાદિક નહીં હુએ, ઉનકો સમ્યક્ત્વ હુઆ કહતે હૈં; પરન્તુ કિસી
એક કાર્યમેં શંકા-કાંક્ષા ન કરનેસે હી તો સમ્યક્ત્વ નહીં હોતા, સમ્યક્ત્વ તો તત્ત્વશ્રદ્ધાન હોને
પર હોતા હૈ; પરન્તુ નિશ્ચયસમ્યક્ત્વકા તો વ્યવહારસમ્યક્ત્વમેં ઉપચાર કિયા ઔર
વ્યવહારસમ્યક્ત્વકે કિસી એક અંગમેં સમ્પૂર્ણ વ્યવહારસમ્યક્ત્વકા ઉપચાર કિયા – ઇસપ્રકાર ઉપચાર
દ્વારા સમ્યક્ત્વ હુઆ કહતે હૈં.
તથા કિસી જૈનશાસ્ત્રકા એક અંગ જાનને પર સમ્યગ્જ્ઞાન હુઆ કહતે હૈં. સો સંશયાદિ
રહિત તત્ત્વજ્ઞાન હોને પર સમ્યગ્જ્ઞાન હોતા હૈ; પરન્તુ યહાઁ પૂર્વવત્ ઉપચારસે સમ્યગ્જ્ઞાન કહતે હૈં.
તથા કોઈ ભલા આચરણ હોને પર સમ્યક્ચારિત્ર હુઆ કહતે હૈં. વહાઁ જિસને જૈનધર્મ
અંગીકાર કિયા હો વ કોઈ છોટી-મોટી પ્રતિજ્ઞા ગ્રહણ કી હો; ઉસે શ્રાવક કહતે હૈં. સો
શ્રાવક તો પંચમગુણસ્થાનવર્તી હોને પર હોતા હૈ; પરન્તુ પૂર્વવત્ ઉપચારસે ઇસે શ્રાવક કહા
હૈ. ઉત્તરપુરાણમેં શ્રેણિકકો શ્રાવકોત્તમ કહા હૈ સો વહ તો અસંયત થા; પરન્તુ જૈન થા
ઇસલિયે કહા હૈ. ઇસીપ્રકાર અન્યત્ર જાનના.