-
૨૮૨ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
સહિત ઉપદેશ દેતે હૈં; પરન્તુ કેવલજ્ઞાનગોચર સૂક્ષ્મપનેકી અપેક્ષા નહીં દેતે; ક્યોંકિ ઉસકા
આચરણ નહીં હો સકતા. યહાઁ આચરણ કરનેકા પ્રયોજન હૈ.
જૈસે – અણુવ્રતીકે ત્રસહિંસાકા ત્યાગ કહા હૈ ઔર ઉસકે સ્ત્રી-સેવનાદિ ક્રિયાઓંમેં ત્રસહિંસા
હોતી હૈ. યહ ભી જાનતા હૈ કિ જિનવાણીમેં યહાઁ ત્રસ કહે હૈં; પરન્તુ ઇસકે ત્રસ મારનેકા
અભિપ્રાય નહીં હૈ ઔર લોકમેં જિસકા નામ ત્રસઘાત હૈ ઉસે નહીં કરતા હૈ; ઇસલિયે ઉસ
અપેક્ષા ઉસકે ત્રસહિંસાકા ત્યાગ હૈ.
તથા મુનિકે સ્થાવરહિંસાકા ભી ત્યાગ કહા હૈ; પરન્તુ મુનિ, પૃથ્વી, જલાદિમેં ગમનાદિ
કરતે હૈં વહાઁ સર્વથા ત્રસકા ભી અભાવ નહીં હૈ; ક્યોંકિ ત્રસ જીવોંકી ભી અવગાહના ઇતની
છોટી હોતી હૈ કિ જો દૃષ્ટિગોચર ન હો ઔર ઉનકી સ્થિતિ પૃથ્વી, જલાદિકમેં હી હૈ – ઐસા
મુનિ જિનવાણીસે જાનતે હૈં વ કદાચિત્ અવધિજ્ઞાનાદિ દ્વારા ભી જાનતે હૈં; પરન્તુ ઉનકે પ્રમાદસે
સ્થાવર-ત્રસહિંસાકા અભિપ્રાય નહીં હૈ. તથા લોકમેં ભૂમિ ખોદના તથા અપ્રાસુક જલસે ક્રિયા
કરના ઇત્યાદિ પ્રવૃત્તિકા નામ સ્થાવરહિંસા હૈ ઔર સ્થૂલ ત્રસ જીવોંકો પીડિત કરનેકા નામ
ત્રસહિંસા હૈ – ઉસે નહીં કરતે; ઇસલિયે મુનિકો સર્વથા હિંસાકા ત્યાગ કહતે હૈં. તથા ઇસીપ્રકાર
અસત્ય, સ્તેય, અબ્રહ્મ, પરિગ્રહકા ત્યાગ કહા હૈ.
કેવલજ્ઞાનકે જાનનેકી અપેક્ષા તો અસત્યવચનયોગ બારહવેં ગુણસ્થાનપર્યન્ત કહા હૈ,
અદત્તકર્મપરમાણુ આદિ પરદ્રવ્યકા ગ્રહણ તેરહવેં ગુણસ્થાનપર્યન્ત હૈ, વેદકા ઉદય નવવેં ગુણસ્થાન-
પર્યન્ત હૈ, અન્તરંગ પરિગ્રહ દસવેં ગુણસ્થાનપર્યન્ત હૈ, બાહ્યપરિગ્રહ સમવસરણાદિ કેવલીકે ભી હોતા
હૈ; પરન્તુ (મુનિકો) પ્રમાદસે પાપરૂપ અભિપ્રાય નહીં હૈ ઔર લોકપ્રવૃત્તિમેં જિન ક્રિયાઓં દ્વારા
‘યહ ઝૂઠ બોલતા હૈ, ચોરી કરતા હૈ, કુશીલ સેવન કરતા હૈ, પરિગ્રહ રખતા હૈ’ – ઇત્યાદિ નામ
પાતા હૈ, વે ક્રિયાએઁ ઇનકે નહીં હૈ; ઇસલિયે અસત્યાદિકા ઇનકે ત્યાગ કહા જાતા હૈ.
તથા જિસ પ્રકાર મુનિકે મૂલગુણોંમેં પંચેન્દ્રિયોંકે વિષયકા ત્યાગ કહા હૈ; પરન્તુ ઇન્દ્રિયોંકા
જાનના તો મિટતા નહીં હૈ ઔર વિષયોંમેં રાગ-દ્વેષ સર્વથા દૂર હુઆ હો તો યથાખ્યાતચારિત્ર
હો જાયે સો હુઆ નહીં હૈ; પરન્તુ સ્થૂલરૂપસે વિષયેચ્છાકા અભાવ હુઆ હૈ ઔર બાહ્યવિષયસામગ્રી
મિલાનેકી પ્રવૃત્તિ દૂર હુઈ હૈ; ઇસલિયે ઉનકે ઇન્દ્રિયવિષયકા ત્યાગ કહા હૈ.
ઇસીપ્રકાર અન્યત્ર જાનના.
તથા વ્રતી જીવ ત્યાગ વ આચરણ કરતા હૈ સો ચરણાનુયોગકી પદ્ધતિ અનુસાર વ
લોકપ્રવૃત્તિકે અનુસાર ત્યાગ કરતા હૈ. જૈસે – કિસીને ત્રસહિંસાકા ત્યાગ કિયા, વહાઁ
ચરણાનુયોગમેં વ લોકમેં જિસે ત્રસહિંસા કહતે હૈં ઉસકા ત્યાગ કિયા હૈ, કેવલજ્ઞાનાદિ દ્વારા
જો ત્રસ દેખે જાતે હૈં ઉનકી હિંસાકા ત્યાગ બનતા હી નહીં. વહાઁ જિસ ત્રસહિંસાકા ત્યાગ