-
આઠવાઁ અધિકાર ][ ૨૮૫
તથા જો જીવ જિનબિમ્બ ભક્તિ આદિ કાર્યોંમેં હી મગ્ન હૈં ઉનકો આત્મશ્રદ્ધાનાદિ કરાનેકો
‘દેહમેં દેવ હૈ, મન્દિરોંમેં નહીં’ – ઇત્યાદિ ઉપેદશ દેતે હૈં. વહાઁ ઐસા નહીં જાન લેના કિ ભક્તિ
છોડકર ભોજનાદિકસે અપનેકો સુખી કરના; ક્યોંકિ ઉસ ઉપદેશકા પ્રયોજન ઐસા નહીં હૈ.
ઇસીપ્રકાર અન્ય વ્યવહારકા નિષેધ વહાઁ કિયા હો ઉસે જાનકર પ્રમાદી નહીં હોના.
ઐસા જાનના કિ જો કેવલ વ્યવહારસાધનમેં હી મગ્ન હૈં, ઉનકો નિશ્ચયરુચિ કરાનેકે અર્થ
વ્યવહારકો હીન બતલાયા હૈ.
તથા ઉન્હીં શાસ્ત્રોંમેં સમ્યગ્દૃષ્ટિકે વિષય-ભોગાદિકકો બન્ધકા કારણ નહીં કહા, નિર્જરાકા
કારણ કહા; પરન્તુ યહાઁ ભોગોંકા ઉપાદેયપના નહીં જાન લેના. વહાઁ સમ્યગ્દૃષ્ટિ કી મહિમા
બતલાનેકો જો તીવ્રબન્ધકે કારણ ભોગાદિક પ્રસિદ્ધ થે, ઉન ભોગાદિકકે હોને પર ભી
શ્રદ્ધાનશક્તિકે બલસે મન્દ બન્ધ હોને લગા ઉસે ગિના નહીં ઔર ઉસી બલસે નિર્જરા વિશેષ
હોને લગી, ઇસલિયે ઉપચારસે ભોગોંકો ભી બન્ધકા કારણ નહીં કહા, નિર્જરાકા કારણ કહા.
વિચાર કરને પર ભોગ નિર્જરાકે કારણ હોં તો ઉન્હેં છોડકર સમ્યગ્દૃષ્ટિ મુનિપદકા ગ્રહણ કિસલિયે
કરે? યહાઁ ઇસ કથનકા ઇતના હી પ્રયોજન હૈ કિ દેખો, સમ્યક્ત્વકી મહિમા! જિસકે બલસે
ભોગ ભી અપને ગુણકો નહીં કર સકતે હૈં.
ઇસી પ્રકાર અન્ય ભી કથન હોં તો ઉનકા યથાર્થપના જાન લેના.
તથા દ્રવ્યાનુયોગમેં ભી ચરણાનુયોગવત્ ગ્રહણ-ત્યાગ કરાનેકા પ્રયોજન હૈ; ઇસલિયે
છદ્મસ્થકે બુદ્ધિગોચર પરિણામોંકી અપેક્ષા હી વહાઁ કથન કરતે હૈં. ઇતના વિશેષ હૈ કિ
ચરણાનુયોગમેં તો બાહ્યક્રિયાકી મુખ્યતાસે વર્ણન કરતે હૈં, દ્રવ્યાનુયોગમેં આત્મપરિણામોંકી મુખ્યતાસે
નિરૂપણ કરતે હૈં; પરન્તુ કરણાનુયોગવત્ સૂક્ષ્મવર્ણન નહીં કરતે. ઉસકે ઉદાહરણ દેતે હૈંઃ —
ઉપયોગકે શુભ, અશુભ, શુદ્ધ – ઐસે તીન ભેદ કહે હૈં; વહાઁ ધર્માનુરાગરૂપ પરિણામ વહ
શુભોપયોગ, પાપાનુરાગરૂપ વ દ્વેષરૂપ પરિણામ વહ અશુભોપયોગ ઔર રાગ-દ્વેષરહિત પરિણામ
વહ શુદ્ધોપયોગ – ઐસા કહા હૈ; સો ઇસ છદ્મસ્થકે બુદ્ધિગોચર પરિણામોંકી અપેક્ષા યહ કથન
હૈ; કરણાનુયોગમેં કષાયશક્તિકી અપેક્ષા ગુણસ્થાનાદિમેં સંક્લેશવિશુદ્ધ પરિણામોંકી અપેક્ષા નિરૂપણ
કિયા હૈ વહ વિવક્ષા યહાઁ નહીં હૈ.
કરણાનુયોગમેં તો રાગાદિ રહિત શુદ્ધોપયોગ યથાખ્યાતચારિત્ર હોને પર હોતા હૈ, વહ
મોહકે નાશસે સ્વયમેવ હોગા; નિચલી અવસ્થાવાલા શુદ્ધોપયોગકા સાધન કૈસે કરે? તથા
દ્રવ્યાનુયોગમેં શુદ્ધોપયોગ કરનેકા હી મુખ્ય ઉપદેશ હૈ; ઇસલિયે વહાઁ છદ્મસ્થ જિસ કાલમેં
બુદ્ધિગોચર ભક્તિ આદિ વ હિંસા આદિ કાર્યરૂપ પરિણામોંકો છોડકર આત્માનુભવનાદિ કાર્યોંમેં