-
આઠવાઁ અધિકાર ][ ૨૯૧
ઘટને પર ઐસા કાર્ય હોતા હૈ. તથા પાષાણાદિકમેં ઇસ લોકકા કોઈ પ્રયોજન ભાસિત હો
જાયે તો રાગાદિક હો આતે હૈં ઔર દ્વીપાદિકમેં ઇસ લોક સમ્બન્ધી કાર્ય કુછ નહીં હૈ, ઇસલિયે
રાગાદિકકા કારણ નહીં હૈ.
યદિ સ્વર્ગાદિકકી રચના સુનકર વહાઁ રાગ હો, તો પરલોક સમ્બન્ધી હોગા; ઉસકા
કારણ પુણ્યકો જાને તબ પાપ છોડકર પુણ્યમેં પ્રવર્તે ઇતના હી લાભ હોગા; તથા દ્વીપાદિકકો
જાનને પર યથાવત્ રચના ભાસિત હો તબ અન્યમતાદિકકા કહા ઝૂઠ ભાસિત હોનેસે સત્ય શ્રદ્ધાની
હો ઔર યથાવત્ રચના જાનનેસે ભ્રમ મિટને પર ઉપયોગકી નિર્મલતા હો; ઇસલિયે વહ અભ્યાસ
કાર્યકારી હૈ.
તથા કિતને હી કહતે હૈં — કરણાનુયોગમેં કઠિનતા બહુત હૈ, ઇસલિયે ઉસકે અભ્યાસમેં
ખેદ હોતા હૈ.
ઉનસે કહતે હૈં — યદિ વસ્તુ શીઘ્ર જાનનેમેં આયે તો વહાઁ ઉપયોગ ઉલઝતા નહીં હૈ;
તથા જાની હુઈ વસ્તુકો બારમ્બાર જાનનેકા ઉત્સાહ નહીં હોતા તબ પાપકાર્યોંમેં ઉપયોગ લગ
જાતા હૈ; ઇસલિયે અપની બુદ્ધિ અનુસાર કઠિનતાસે ભી જિસકા અભ્યાસ હોતા જાને ઉસકા
અભ્યાસ કરના, તથા જિસકા અભ્યાસ હો હી ન સકે ઉસકા કૈસે કરે?
તથા તૂ કહતા હૈ — ખેદ હોતા હૈ. પરન્તુ પ્રમાદી રહનેમેં તો ધર્મ હૈ નહીં; પ્રમાદસે
સુખી રહે વહાઁ તો પાપ હી હોતા હૈ; ઇસલિયે ધર્મકે અર્થ ઉદ્યમ કરના હી યોગ્ય હૈ.
ઐસા વિચાર કરકે કરણાનુયોગકા અભ્યાસ કરના.
ચરણાનુયોગમેં દોષ-કલ્પનાકા નિરાકરણ
તથા કિતને હી જીવ ઐસા કહતે હૈં — ચરણાનુયોગમેં બાહ્ય વ્રતાદિ સાધનકા ઉપદેશ
હૈ, સો ઇનસે કુછ સિદ્ધિ નહીં હૈ; અપને પરિણામ નિર્મલ હોના ચાહિયે, બાહ્યમેં ચાહે જૈસે પ્રવર્તો;
ઇસલિયે ઇસ ઉપદેશસે પરાઙ્મુખ રહતે હૈં.
ઉનસે કહતે હૈં — આત્મપરિણામોંકે ઔર બાહ્યપ્રવૃત્તિકે નિમિત્ત-નૈમિત્તિક સમ્બન્ધ હૈ.
ક્યોંકિ છદ્મસ્થકે ક્રિયાએઁ પરિણામપૂર્વક હોતી હૈં; કદાચિત્ બિના પરિણામ કોઈ ક્રિયા હોતી
હૈ, સો પરવશતાસે હોતી હૈ. અપને વશસે ઉદ્યમપૂર્વક કાર્ય કરે ઔર કહે કિ ‘પરિણામ
ઇસરૂપ નહીં હૈં’ સો યહ ભ્રમ હૈ. અથવા બાહ્ય પદાર્થકા આશ્રય પાકર પરિણામ હો સકતે
હૈં; ઇસલિયે પરિણામ મિટાનેકે અર્થ બાહ્ય વસ્તુકા નિષેધ કરના સમયસારાદિમેં કહા હૈ; ઇસીલિયે
રાગાદિભાવ ઘટને પર અનુક્રમસે બાહ્ય ઐસે શ્રાવક-મુનિધર્મ હોતે હૈં. અથવા ઇસપ્રકાર શ્રાવક-
મુનિધર્મ અંગીકાર કરને પર પાઁચવેં-છઠવેં આદિ ગુણસ્થાનોંમેં રાગાદિ ઘટને પર પરિણામોંકી પ્રાપ્તિ
હોતી હૈ — ઐસા નિરૂપણ ચરણાનુયોગમેં કિયા હૈ.