-
૨૯૮ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
તથા જૈસે કહીં કુછ પ્રમાણાદિક કહે હોં, વહાઁ વહી નહીં માન લેના, પરન્તુ પ્રયોજન
હો વહ જાનના. જ્ઞાનાર્ણવ૧ મેં ઐસા કહા હૈ — ‘ઇસ કાલમેં દો-તીન સત્પુરુષ હૈં’; સો નિયમસે
ઇતને હી નહીં હૈં, પરન્તુ યહાઁ ‘થોડે હૈં’ ઐસા પ્રયોજન જાનના. ઇસી પ્રકાર અન્યત્ર જાનના.
ઇસી રીતિ સહિત ઔર ભી અનેક પ્રકાર શબ્દોંકે અર્થ હોતે હૈં, ઉનકો યથાસમ્ભવ
જાનના, વિપરીત અર્થ નહીં જાનના.
તથા જો ઉપદેશ હો, ઉસે યથાર્થ પહિચાનકર જો અપને યોગ્ય ઉપદેશ હો ઉસે અંગીકાર
કરના. જૈસે — વૈદ્યક શાસ્ત્રોંમેં અનેક ઔષધિયાઁ કહી હૈં, ઉનકો જાને; પરન્તુ ગ્રહણ ઉન્હીંકા
કરે જિનસે અપના રોગ દૂર હો. અપનેકો શીતકા રોગ હો તો ઉષ્ણ ઔષધિકા હી ગ્રહણ
કરે, શીતલ ઔષધિકા ગ્રહણ ન કરે; યહ ઔષધિ ઔરોંકો કાર્યકારી હૈ, ઐસા જાને.
ઉસીપ્રકાર જૈનશાસ્ત્રોંમેં અનેક ઉપદેશ હૈં, ઉન્હેં જાને; પરન્તુ ગ્રહણ ઉસીકા કરે જિસસે અપના
વિકાર દૂર હો જાયે. અપનેકો જો વિકાર હો ઉસકા નિષેધ કરનેવાલે ઉપદેશકો ગ્રહણ કરે,
ઉસકે પોષક ઉપદેશકો ગ્રહણ ન કરે; યહ ઉપદેશ ઔરોંકો કાર્યકારી હૈ, ઐસા જાને.
યહાઁ ઉદાહરણ કહતે હૈં — જૈસે શાસ્ત્રોંમેં કહીં નિશ્ચયપોષક ઉપદેશ હૈ, કહીં વ્યવહારપોષક
ઉપદેશ હૈ. વહાઁ અપનેકો વ્યવહારકા આધિક્ય હો તો નિશ્ચયપોષક ઉપદેશકા ગ્રહણ કરકે
યથાવત્ પ્રવર્તે ઔર અપનેકો નિશ્ચયકા આધિક્ય હો તો વ્યવહારપોષક ઉપદેશકા ગ્રહણ કરકે
યથાવત્ પ્રવર્તે. તથા પહલે તો વ્યવહારશ્રદ્ધાનકે કારણ આત્મજ્ઞાનસે ભ્રષ્ટ હો રહા થા, પશ્ચાત્
વ્યવહાર ઉપદેશકી હી મુખ્યતા કરકે આત્મજ્ઞાનકા ઉદ્યમ ન કરે; અથવા પહલે તો નિશ્ચયશ્રદ્ધાનકે
કારણ વૈરાગ્યસે ભ્રષ્ટ હોકર સ્વચ્છન્દી હો રહા થા, પશ્ચાત્ નિશ્ચય ઉપદેશકી હી મુખ્યતા કરકે
વિષય-કષાયકા પોષણ કરતા હૈ. ઇસપ્રકાર વિપરીત ઉપદેશ ગ્રહણ કરનેસે બુરા હી હોતા હૈ.
તથા જૈસે આત્માનુશાસન૨ મેં ઐસા કહા હૈ કિ ‘‘તૂ ગુણવાન હોકર દોષ ક્યોં લગાતા
હૈ? દોષવાન હોના થા તો દોષમય હી ક્યોં નહીં હુઆ?’’ સો યદિ જીવ આપ તો ગુણવાન
હો ઔર કોઈ દોષ લગતા હો વહાઁ વહ દોષ દૂર કરનેકે લિયે ઉસ ઉપદેશકો અંગીકાર કરના.
તથા આપ તો દોષવાન હૈ ઔર ઇસ ઉપદેશકા ગ્રહણ કરકે ગુણવાન પુરુષોંકો નીચા દિખલાયે
૧. દુઃપ્રજ્ઞાબલલુપ્તવસ્તુનિચયા વિજ્ઞાનશૂન્યાશયાઃ.
વિદ્યન્તે પ્રતિમન્દિરં નિજનિજસ્વાર્થોદ્યતા દેહિનઃ..
આનન્દામૃતસિન્ધુશીકરચયૈર્નિર્વાપ્ય જન્મજ્વરં.
યે મુક્તેર્વદનેન્દુવીક્ષણપરાસ્તે સન્તિ દ્વિત્રા યદિ..૨૪..
૨. હે ચન્દ્રમઃ કિમિતિ લાઞ્છનવાનભૂસ્ત્વં. તદ્વાન્ ભવેઃ કિમિતિ તન્મય એવ નાભૂઃ.
કિં જ્યોત્સ્નયા મલમલં તવ ઘોષયન્ત્યા. સ્વર્ભાવન્નનુ તથા સતિ નાઽસિ લક્ષ્યઃ..૧૪૦..