-
૩૦૦ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
તથા જૈસે કિસીકે યજ્ઞ – સ્નાનાદિ દ્વારા હિંસાસે ધર્મ માનનેકી મુખ્યતા હૈ, ઉસકે અર્થ —
‘યદિ પૃથ્વી ઉલટ જાયે તબ ભી હિંસા કરનેસે પુણ્યફલ નહીં હોતા’ — ઐસા ઉપદેશ દિયા હૈ.
તથા જો જીવ પૂજનાદિ કાર્યોં દ્વારા કિંચિત્ હિંસા લગાતા હૈ ઔર બહુત પુણ્ય ઉપજાતા હૈ,
વહ જીવ ઇસ ઉપદેશસે પૂજનાદિ કાર્ય છોડ દે ઔર હિંસારહિત સામાયિકાદિ ધર્મમેં લગે નહીં
તબ ઉસકા તો બુરા હી હોગા. ઇસીપ્રકાર અન્યત્ર જાનના.
તથા જૈસે કોઈ ઔષધિ ગુણકારી હૈ; પરન્તુ અપનેકો જબ તક ઉસ ઔષધિસે હિત
હો તબ તક ઉસકા ગ્રહણ કરે; યદિ શીત મિટાને પર ભી ઉષ્ણ ઔષધિકા સેવન કરતા હી
રહે તો ઉલ્ટા રોગ હોગા. ઉસીપ્રકાર કોઈ ધર્મકાર્ય હૈ; પરન્તુ અપનેકો જબ તક ઉસ ધર્મકાર્યસે
હિત હો તબ તક ઉસકા ગ્રહણ કરે; યદિ ઉચ્ચ દશા હોને પર નિચલી દશા સમ્બન્ધી ધર્મકે
સેવનમેં લગે તો ઉલ્ટા વિકાર હી હોગા.
યહાઁ ઉદાહરણ — જૈસે પાપ મિટાનેકે અર્થ પ્રતિક્રમણાદિ ધર્મકાર્ય કહે હૈં; પરન્તુ
આત્માનુભવ હોને પર પ્રતિક્રમણાદિકા વિકલ્પ કરે તો ઉલ્ટા વિકાર બઢેગા; ઇસીસે સમયસારમેં
પ્રતિક્રમણાદિકકો વિષ કહા હૈ. તથા જૈસે અવ્રતીકો કરને યોગ્ય પ્રભાવનાદિ ધર્મકાર્ય કહે
હૈં, ઉન્હેં વ્રતી હોકર કરે તો પાપ હી બાઁધેગા. વ્યાપારાદિ આરમ્ભ છોડકર ચૈત્યાલયાદિ કાર્યોંકા
અધિકારી હો યહ કૈસે બનેગા? ઇસીપ્રકાર અન્યત્ર ભી જાનના.
તથા જૈસે પાકાદિક ઔષધિયાઁ પુષ્ટકારી હૈં, પરન્તુ જ્વરવાન્ ઉન્હેં ગ્રહણ કરે તો મહાદોષ
ઉત્પન્ન હો; ઉસીપ્રકાર ઊઁચા ધર્મ બહુત ભલા હૈ, પરન્તુ અપને વિકારભાવ દૂર ન હોં ઔર
ઊઁચે ધર્મકા ગ્રહણ કરે તો મહાન દોષ ઉત્પન્ન હોગા. યહાઁ ઉદાહરણ — જૈસે અપના અશુભ
વિકાર ભી નહીં છૂટા હો ઔર નિર્વિકલ્પ દશાકો અંગીકાર કરે તો ઉલ્ટા વિકાર બઢેગા;
તથા ભોજનાદિ વિષયોંમેં આસક્ત હો ઔર આરમ્ભત્યાગાદિ ધર્મકો અંગીકાર કરે તો દોષ હી
ઉત્પન્ન હોગા. તથા જૈસે વ્યાપારાદિ કરનેકા વિકાર તો છૂટે નહીં ઔર ત્યાગકે ભેષરૂપ ધર્મ
અંગીકાર કરે તો મહાન દોષ ઉત્પન્ન હોગા. ઇસીપ્રકાર અન્યત્ર જાનના.
ઇસી પ્રકાર ઔર ભી સચ્ચે વિચારસે ઉપદેશકો યથાર્થ જાનકર અંગીકાર કરના. બહુત
વિસ્તાર કહાઁ તક કહેં; અપનેકો સમ્યગ્જ્ઞાન હોને પર સ્વયં હી કો યથાર્થ ભાસિત હોતા હૈ.
ઉપદેશ તો વચનાત્મક હૈ તથા વચન દ્વારા અનેક અર્થ યુગપત્ નહીં કહે જાતે; ઇસલિયે ઉપદેશ
તો એક હી અર્થકી મુખ્યતાસહિત હોતા હૈ.
તથા જિસ અર્થકા જહાઁ વર્ણન હૈ, વહાઁ ઉસીકી મુખ્યતા હૈ, દૂસરે અર્થકી વહીં મુખ્યતા
કરે તો દોનોં ઉપદેશ દૃઢ નહીં હોંગે; ઇસલિયે ઉપદેશમેં એક અર્થકો દૃઢ કરે; પરન્તુ સર્વ
જિનમતકા ચિહ્ન સ્યાદ્વાદ હૈ ઔર ‘સ્યાત્’ પદકા અર્થ ‘કથંચિત્’ હૈ; ઇસલિયે જો ઉપદેશ હો