-
આઠવાઁ અધિકાર ][ ૩૦૧
ઉસે સર્વથા નહીં જાન લેના. ઉપદેશકે અર્થકો જાનકર વહાઁ ઇતના વિચાર કરના કિ યહ
ઉપદેશ કિસ પ્રકાર હૈ, કિસ પ્રયોજન સહિત હૈ, કિસ જીવકો કાર્યકારી હૈ? ઇત્યાદિ વિચાર
કરકે ઉસકા યથાર્થ અર્થ ગ્રહણ કરે. પશ્ચાત્ અપની દશા દેખે. જો ઉપદેશ જિસપ્રકાર
અપનેકો કાર્યકારી હો ઉસે ઉસી પ્રકાર આપ અંગીકાર કરે; ઔર જો ઉપદેશ જાનને યોગ્ય
હી હો તો ઉસે યથાર્થ જાન લે. ઇસપ્રકાર ઉપદેશકે ફલકો પ્રાપ્ત કરે.
યહાઁ કોઈ કહે – જો તુચ્છબુદ્ધિ ઇતના વિચાર ન કર સકે વહ ક્યા કરે?
ઉત્તરઃ – જૈસે વ્યાપારી અપની બુદ્ધિકે અનુસાર જિસમેં સમઝે સો થોડા યા બહુત વ્યાપાર કરે,
પરન્તુ નફા-નુકસાનકા જ્ઞાન તો અવશ્ય હોના ચાહિયે. ઉસીપ્રકાર વિવેકી અપની બુદ્ધિકે અનુસાર
જિસમેં સમઝે સો થોડા યા બહુત ઉપદેશકો ગ્રહણ કરે, પરન્તુ મુઝે યહ કાર્યકારી હૈ, યહ કાર્યકારી
નહીં હૈ – ઇતના તો જ્ઞાન અવશ્ય હોના ચાહિયે. સો કાર્ય તો ઇતના હૈ કિ યથાર્થ શ્રદ્ધાન-જ્ઞાન કરકે
રાગાદિ ઘટાના. સો યહ કાર્ય અપના સિદ્ધ હો ઉસી ઉપદેશકા પ્રયોજન ગ્રહણ કરે; વિશેષ જ્ઞાન
ન હો તો પ્રયોજનકો તો નહીં ભૂલે; ઇતની સાવધાની અવશ્ય હોના ચાહિયે. જિસમેં અપને હિતકી
હાનિ હો, ઉસપ્રકાર ઉપદેશકા અર્થ સમઝના યોગ્ય નહીં હૈ.
ઇસપ્રકાર સ્યાદ્વાદદૃષ્ટિ સહિત જૈનશાસ્ત્રોંકા અભ્યાસ કરનેસે અપના કલ્યાણ હોતા હૈ.
યહાઁ કોઈ પ્રશ્ન કરે – જહાઁ અન્ય-અન્ય પ્રકાર સમ્ભવિત હોં વહાઁ તો સ્યાદ્વાદ સમ્ભવ
હૈ; પરન્તુ એક હી પ્રકારસે શાસ્ત્રમેં પરસ્પર વિરોધ ભાસિત હો વહાઁ ક્યા કરેં? જૈસે –
પ્રથમાનુયોગમેં એક તીર્થંકરકે સાથ હજારોં મોક્ષ ગયે બતલાયે હૈં; કરણાનુયોગમેં છહ મહિના
આઠ સમયમેં છહ સૌ આઠ જીવ મોક્ષ જાતે હૈં – ઐસા નિયમ કહા હૈ. પ્રથમાનુયોગમેં ઐસા
કથન કિયા હૈ કિ દેવ-દેવાંગના ઉત્પન્ન હોકર ફિ ર મરકર સાથ હી મનુષ્યાદિ પર્યાયમેં ઉત્પન્ન
હોતે હૈં. કરણાનુયોગમેં દેવકી આયુ સાગરોંપ્રમાણ ઔર દેવાંગનાકી આયુ પલ્યોંપ્રમાણ કહી
હૈ. — ઇત્યાદિ વિધિ કૈસે મિલતી હૈ?
ઉત્તરઃ – કરણાનુયોગમેં જો કથન હૈ વહ તો તારતમ્ય સહિત હૈ ઔર અન્ય અનુયોગમેં
કથન પ્રયોજનાનુસાર હૈ; ઇસલિયે કરણાનુયોગકા કથન તો જિસ પ્રકાર કિયા હૈ ઉસી પ્રકાર
હૈ; ઔરોંકે કથનકી જૈસે વિધિ મિલે વૈસે મિલા લેના. હજારોં મુનિ તીર્થંકરકે સાથ મોક્ષ
ગયે બતલાયે, વહાઁ યહ જાનના કિ એક હી કાલમેં ઇતને મોક્ષ નહીં ગયે હૈં, પરન્તુ જહાઁ
તીર્થંકર ગમનાદિ ક્રિયા મિટાકર સ્થિર હુએ, વહાઁ ઉનકે સાથ ઇતને મુનિ તિષ્ઠે, ફિ ર આગે-
પીછે મોક્ષ ગયે. ઇસપ્રકાર પ્રથમાનુયોગ ઔર કરણાનુયોગકા વિરોધ દૂર હોતા હૈ. તથા દેવ-
દેવાંગના સાથ ઉત્પન્ન હુએ, ફિ ર દેવાંગનાને ચયકર બીચમેં અન્ય પર્યાયેં ધારણ કીં, ઉનકા પ્રયોજન