અવસ્થા જૈસી હો વૈસી હોઓ, ઉસે સ્વવશતાસે ભી ભોગતા હૈ; વહાઁ સ્વભાવમેં તર્ક નહીં હૈ.
આત્માકા ઐસા હી સ્વભાવ જાનના.
અપના નાશ માનતા હૈ, પરન્તુ અપના અસ્તિત્વ ખોકર ભી દુઃખ દૂર કરના ચાહતા હૈ. ઇસલિયે
એક દુઃખરૂપ પર્યાયકા અભાવ કરના હી ઇસકા કર્તવ્ય હૈ.
આકુલતા હોતી હૈ વહ રાગાદિક કષાયભાવ હોને પર હોતી હૈ; ક્યોંકિ રાગાદિભાવોંસે યહ તો
દ્રવ્યોંકો અન્ય પ્રકાર પરિણમિત કરના ચાહે ઔર વે દ્રવ્ય અન્ય પ્રકાર પરિણમિત હોં; તબ ઇસકે
આકુલતા હોતી હૈ. વહાઁ યા તો અપને રાગાદિ દૂર હોં, યા આપ ચાહે ઉસીપ્રકાર સર્વદ્રવ્ય
પરિણમિત હોં તો આકુલતા મિટે; પરન્તુ સર્વદ્રવ્ય તો ઇસકે આધીન નહીં હૈં. કદાચિત્ કોઈ
દ્રવ્ય જૈસી ઇસકી ઇચ્છા હો ઉસી પ્રકાર પરિણમિત હો, તબ ભી ઇસકી આકુલતા સર્વથા દૂર
નહીં હોતી; સર્વ કાર્ય જૈસે યહ ચાહે વૈસે હી હોં, અન્યથા ન હોં, તબ યહ નિરાકુલ રહે; પરન્તુ
યહ તો હો હી નહીં સકતા; ક્યોંકિ કિસી દ્રવ્યકા પરિણમન કિસી દ્રવ્યકે આધીન નહીં હૈ.
ઇસલિયે અપને રાગાદિભાવ દૂર હોને પર નિરાકુલતા હો, સો યહ કાર્ય બન સકતા હૈ; ક્યોંકિ
રાગાદિભાવ આત્માકે સ્વભાવ તો હૈં નહીં, ઔપાધિકભાવ હૈં, પરનિમિત્તસે હુએ હૈં ઔર વહ નિમિત્ત
મોહકર્મકા ઉદય હૈ; ઉસકા અભાવ હોને પર સર્વ રાગાદિક વિલય હો જાયેં તબ આકુલતાકા
નાશ હોને પર દુઃખ દૂર હો, સુખકી પ્રાપ્તિ હો. ઇસલિયે મોહકર્મકા નાશ હિતકારી હૈ.
આકુલતા હોતી હૈ. અથવા યથાર્થ સમ્પૂર્ણ વસ્તુકા સ્વભાવ નહીં જાનતા તબ રાગાદિરૂપ હોકર
પ્રવર્તતા હૈ, વહાઁ આકુલતા હોતી હૈ.
નાશ હોને પર ઉનકા બલ નહીં હૈ; અન્તર્મુહૂર્તકાલમેં અપને આપ નાશકો પ્રાપ્ત હોતે હૈં; પરન્તુ