-
નૌવાઁ અધિકાર ][ ૩૦૭
સહકારી કારણ ભી દૂર હો જાયે તબ પ્રગટરૂપ નિરાકુલદશા ભાસિત હોતી હૈ. વહાઁ કેવલજ્ઞાની
ભગવાન અનન્તસુખરૂપ દશાકો પ્રાપ્ત કહે જાતે હૈં.
તથા અઘાતિ કર્મોંકે ઉદયકે નિમિત્તસે શરીરાદિકકા સંયોગ હોતા હૈ; વહાઁ મોહકર્મકા
ઉદય હોનેસે શરીરાદિકા સંયોગ આકુલતાકો બાહ્ય સહકારી કારણ હૈ. અન્તરંગ મોહકે ઉદયસે
રાગાદિક હોં ઔર બાહ્ય અઘાતિ કર્મોંકે ઉદયસે રાગાદિકકે કારણ શરીરાદિકકા સંયોગ હો –
તબ આકુલતા ઉત્પન્ન હોતી હૈ. તથા મોહકે ઉદયકા નાશ હોને પર ભી અઘાતિ કર્મકા ઉદય
રહતા હૈ, વહ કુછ ભી આકુલતા ઉત્પન્ન નહીં કર સકતા; પરન્તુ પૂર્વમેં આકુલતાકા સહકારી
કારણ થા, ઇસલિયે અઘાતિ કર્મકા ભી નાશ આત્માકો ઇષ્ટ હી હૈ. કેવલીકો ઇનકે હોને
પર ભી કુછ દુઃખ નહીં હૈ, ઇસલિયે ઇનકે નાશકા ઉદ્યમ ભી નહીં હૈ; પરન્તુ મોહકા નાશ
હોને પર યહ કર્મ અપને આપ થોડે હી કાલમેં સર્વનાશકો પ્રાપ્ત હો જાતે હૈં.
ઇસપ્રકાર સર્વ કર્મોંકા નાશ હોના આત્માકા હિત હૈ. તથા સર્વ કર્મકે નાશકા હી
નામ મોક્ષ હૈ. ઇસલિયે આત્માકા હિત એક મોક્ષ હી હૈ ઔર કુછ નહીં – ઐસા નિશ્ચય કરના.
યહાઁ કોઈ કહે – સંસારદશામેં પુણ્યકર્મકા ઉદય હોને પર ભી જીવ સુખી હોતા હૈ; ઇસલિયે
કેવલ મોક્ષ હી હિત હૈ, ઐસા કિસલિયે કહતે હૈં?
સમાધાનઃ – સંસારદશામેં સુખ તો સર્વથા હૈ હી નહીં; દુઃખ હી હૈ. પરન્તુ કિસીકે કભી
બહુત દુઃખ હોતા હૈ, કિસીકે કભી થોડા દુઃખ હોતા હૈ; સો પૂર્વમેં બહુત દુઃખ થા વ અન્ય
જીવોંકે બહુત દુઃખ પાયા જાતા હૈ, ઉસ અપેક્ષાસે થોડે દુઃખવાલેકો સુખી કહતે હૈં. તથા
ઉસી અભિપ્રાયસે થોડે દુઃખવાલા અપનેકો સુખી માનતા હૈ; પરમાર્થસે સુખ હૈ નહીં. તથા
યદિ થોડા ભી દુઃખ સદાકાલ રહતા હો તો ઉસે ભી હિતરૂપ ઠહરાયેં, સો વહ ભી નહીં હૈ;
થોડે કાલ હી પુણ્યકા ઉદય રહતા હૈ ઔર વહાઁ થોડા દુઃખ હોતા હૈ, પશ્ચાત્ બહુત દુઃખ
હો જાતા હૈ; ઇસલિયે સંસારઅવસ્થા હિતરૂપ નહીં હૈ.
જૈસે – કિસીકો વિષમજ્વર હૈ; ઉસકો કભી અસાતા બહુત હોતી હૈ, કભી થોડી હોતી
હૈ. થોડી અસાતા હો તો વહ અપનેકો અચ્છા માનતા હૈ. લોગ ભી કહતે હૈં — અચ્છા હૈ;
પરન્તુ પરમાર્થસે જબતક જ્વરકા સદ્ભાવ હૈ તબતક અચ્છા નહીં હૈ. ઉસી પ્રકાર સંસારીકો
મોહકા ઉદય હૈ; ઉસકો કભી આકુલતા બહુત હોતી હૈ, કભી થોડી હોતી હૈ. થોડી આકુલતા
હો તબ વહ અપનેકો સુખી માનતા હૈ. લોગ ભી કહતે હૈં — સુખી હૈ; પરન્તુ પરમાર્થસે જબ
તક મોહકા સદ્ભાવ હૈ તબ તક સુખ નહીં હૈ.
તથા સુનો, સંસારદશામેં ભી આકુલતા ઘટને પર સુખ નામ પાતા હૈ, આકુલતા બઢને
પર દુઃખ નામ પાતા હૈ; કહીં બાહ્યસામગ્રીસે સુખ-દુઃખ નહીં હૈ. જૈસે — કિસી દરિદ્રીકો કિંચિત્