તથા આકુલતા ઘટના-બઢના ભી બાહ્ય સામગ્રીકે અનુસાર નહીં હૈ, કષાયભાવોંકે ઘટને-
હૈ. તથા કિસીકો કિસીને બહુત બુરા કહા ઉસે ક્રોધ નહીં હુઆ તો ઉસકો આકુલતા નહીં
હોતી; ઔર થોડી બાતેં કહનેસે હી ક્રોધ હો આયે તો ઉસકો આકુલતા બહુત હોતી હૈ.
તથા જૈસે ગાયકો બછડેસે કુછ પ્રયોજન નહીં હૈ, પરન્તુ મોહ બહુત હૈ, ઇસલિયે ઉસકી રક્ષા
કરનેકી બહુત આકુલતા હોતી હૈ; તથા સુભટ કે શરીરાદિકસે બહુત કાર્ય સધતે હૈં, પરન્તુ
રણમેં માનાદિકકે કારણ શરીરાદિકસે મોહ ઘટ જાયે, તબ મરનેકી ભી થોડી આકુલતા હોતી
હૈ. ઇસલિયે ઐસા જાનના કિ સંસાર-અવસ્થામેં ભી આકુલતા ઘટને-બઢનેસે હી સુખ-દુઃખ માને
જાતે હૈં. તથા આકુલતાકા ઘટના-બઢના રાગાદિક કષાય ઘટને-બઢનેકે અનુસાર હૈ.
આકુલતા ઘટતી હૈ, તબ સુખ માનતા હૈ
હૈ કિ મુઝે પરદ્રવ્યકે નિમિત્તસે સુખ-દુઃખ હોતે હૈં. ઐસા જાનના ભ્રમ હી હૈ. ઇસલિયે યહાઁ
ઐસા વિચાર કરના કિ સંસાર-અવસ્થામેં કિંચિત્ કષાય ઘટનેસે સુખ માનતે હૈં, ઉસે હિત જાનતે
હૈં;
કષાયસે ઇચ્છા ઉત્પન્ન હો ઉસે પૂર્ણ કરનેકી આકુલતા હોતી હૈ; કદાપિ સર્વથા નિરાકુલ નહીં
હો સકતા; અભિપ્રાયમેં તો અનેક પ્રકારકી આકુલતા બની હી રહતી હૈ. ઔર કોઈ આકુલતા
મિટાનેકે બાહ્ય ઉપાય કરે; સો પ્રથમ તો કાર્ય સિદ્ધ નહીં હોતા; ઔર યદિ ભવિતવ્યયોગસે
વહ કાર્ય સિદ્ધ હો જાયે તો તત્કાલ અન્ય આકુલતા મિટાનેકે ઉપાયમેં લગતા હૈ. ઇસપ્રકાર