-
૩૧૦ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
પુરુષાર્થસે મોક્ષકા ઉપાય કરતા હૈ, ઉસકો સર્વ કારણ મિલતે હૈં ઔર ઉસકે અવશ્ય મોક્ષકી
પ્રાપ્તિ હોતી હૈ – ઐસા નિશ્ચય કરના. તથા જો જીવ પુરુષાર્થસે મોક્ષકા ઉપાય નહીં કરતા ઉસકે
કાલલબ્ધિ વ હોનહાર ભી નહીં ઔર કર્મકે ઉપશમાદિ નહીં હુએ હૈં તો યહ ઉપાય નહીં કરતા.
ઇસલિયે જો પુરુષાર્થસે મોક્ષકા ઉપાય નહીં કરતા, ઉસકો કોઈ કારણ નહીં મિલતે ઔર ઉસકો
મોક્ષકી પ્રાપ્તિ નહીં હોતી – ઐસા નિશ્ચય કરના.
તથા તૂ કહતા હૈ – ઉપદેશ તો સભી સુનતે હૈં, કોઈ મોક્ષકા ઉપાય કર સકતા હૈ,
કોઈ નહીં કર સકતા; સો કારણ ક્યા?
ઉસકા કારણ યહી હૈ કિ જો ઉપદેશ સુનકર પુરુષાર્થ કરતે હૈં વે મોક્ષકા ઉપાય
કર સકતે હૈં ઔર જો પુરુષાર્થ નહીં કરતે વે મોક્ષકા ઉપાય નહીં કર સકતે. ઉપદેશ તો
શિક્ષામાત્ર હૈ, ફલ જૈસા પુરુષાર્થ કરે વૈસા લગતા હૈ.
ફિ ર પ્રશ્ન હૈ કિ દ્રવ્યલિંગી મુનિ મોક્ષકે અર્થ ગૃહસ્થપના છોડકર તપશ્ચરણાદિ કરતા હૈ,
વહાઁ પુરુષાર્થ તો કિયા, કાર્ય સિદ્ધ નહીં હુઆ; ઇસલિયે પુરુષાર્થ કરનેસે તો કુછ સિદ્ધિ નહીં હૈ?
સમાધાનઃ – અન્યથા પુરુષાર્થસે ફલ ચાહે તો કૈસે સિદ્ધિ હો? તપશ્ચરણાદિ વ્યવહાર
સાધનમેં અનુરાગી હોકર પ્રવર્તે ઉસકા ફલ શાસ્ત્રમેં તો શુભબન્ધ કહા હૈ ઔર યહ ઉસસે
મોક્ષ ચાહતા હૈ, કૈસે હોગા? યહ તો ભ્રમ હૈ.
ફિ ર પ્રશ્ન હૈ કિ ભ્રમકા ભી તો કારણ કર્મ હી હૈ, પુરુષાર્થ ક્યા કરે?
ઉત્તરઃ – સચ્ચે ઉપદેશસે નિર્ણય કરને પર ભ્રમ દૂર હોતા હૈ; પરન્તુ ઐસા પુરુષાર્થ નહીં
કરતા, ઉસીસે ભ્રમ રહતા હૈ. નિર્ણય કરનેકા પુરુષાર્થ કરે – તો ભ્રમકા કારણ જો મોહકર્મ,
ઉસકે ભી ઉપશમાદિ હોં તબ ભ્રમ દૂર હો જાયે; ક્યોંકિ નિર્ણય કરતે હુએ પરિણામોંકી વિશુદ્ધતા
હોતી હૈ, ઉસસે મોહકે સ્થિતિ-અનુભાગ ઘટતે હૈં.
ફિ ર પ્રશ્ન હૈ કિ નિર્ણય કરનેમેં ઉપયોગ નહીં લગાતા, ઉસકા ભી તો કારણ કર્મ હૈ?
સમાધાન : – એકેન્દ્રિયાદિકકે વિચાર કરનેકી શક્તિ નહીં હૈ, ઉનકે તો કર્મકા હી કારણ
હૈ. ઇસકે તો જ્ઞાનાવરણાદિકકે ક્ષયોપશમસે નિર્ણય કરનેકી શક્તિ હુઈ હૈ, જહાઁ ઉપયોગ લગાયે
ઉસીકા નિર્ણય હો સકતા હૈ. પરન્તુ યહ અન્ય નિર્ણય કરનેમેં ઉપયોગ લગાતા હૈ, યહાઁ ઉપયોગ
નહીં લગાતા. સો યહ તો ઇસીકા દોષ હૈ, કર્મકા તો કુછ પ્રયોજન નહીં હૈ.
ફિ ર પ્રશ્ન હૈ કિ સમ્યક્ત્વ-ચારિત્રકા ઘાતક મોહ હૈ, ઉસકા અભાવ હુએ બિના મોક્ષકા
ઉપાય કૈસે બને?