-
નૌવાઁ અધિકાર ][ ૩૧૩
તથા જબ કર્મકા ઉદય તીવ્ર હો તબ પુરુષાર્થ નહીં હો સકતા; ઊપરકે ગુણસ્થાનોંસે
ભી ગિર જાતા હૈ; વહાઁ તો જૈસી હોનહાર હો વૈસા હોતા હૈ. પરન્તુ જહાઁ મન્દ ઉદય હો
ઔર પુરુષાર્થ હો સકે વહાઁ તો પ્રમાદી નહીં હોના; સાવધાન હોકર અપના કાર્ય કરના.
જૈસે – કોઈ પુરુષ નદીકે પ્રવાહમેં પડા બહ રહા હૈ, વહાઁ પાનીકા જોર હો તબ તો
ઉસકા પુરુષાર્થ કુછ નહીં, ઉપદેશ ભી કાર્યકારી નહીં. ઔર પાનીકા જોર થોડા હો તબ
યદિ પુરુષાર્થ કરકે નિકલે તો નિકલ આયેગા. ઉસીકો નિકલનેકી શિક્ષા દેતે હૈં. ઔર
ન નિકલે તો ધીરે-ધીરે બહેગા ઔર ફિ ર પાનીકા જોર હોને પર બહતા ચલા જાયેગા. ઉસી
પ્રકાર જીવ સંસારમેં ભ્રમણ કરતા હૈ, વહાઁ કર્મોંકા તીવ્ર ઉદય હો તબ તો ઉસકા પુરુષાર્થ
કુછ નહીં હૈ, ઉપદેશ ભી કાર્યકારી નહીં. ઔર કર્મકા મન્દ ઉદય હો તબ પુરુષાર્થ કરકે
મોક્ષમાર્ગમેં પ્રવર્તન કરે તો મોક્ષ પ્રાપ્ત કર લે. ઉસીકો મોક્ષમાર્ગકા ઉપદેશ દેતે હૈં. ઔર
મોક્ષમાર્ગમેં પ્રવર્તન નહીં કરે તો કિંચિત્ વિશુદ્ધતા પાકર ફિ ર તીવ્ર ઉદય આને પર નિગોદાદિ
પર્યાયકો પ્રાપ્ત કરેગા.
ઇસલિયે અવસર ચૂકના યોગ્ય નહીં હૈ. અબ, સર્વ પ્રકારસે અવસર આયા હૈ, ઐસા
અવસર પ્રાપ્ત કરના કઠિન હૈ. ઇસલિયે શ્રીગુરુ દયાલુ હોકર મોક્ષમાર્ગકા ઉપદેશ દેતે હૈં, ઉસમેં
ભવ્યજીવોંકો પ્રવૃત્તિ કરના.
મોક્ષમાર્ગકા સ્વરૂપ
અબ, મોક્ષમાર્ગકા સ્વરૂપ કહતે હૈંઃ –
જિનકે નિમિત્તસે આત્મા અશુદ્ધ દશાકો ધારણ કરકે દુઃખી હુઆ – ઐસે જો મોહાદિક
કર્મ ઉનકા સર્વથા નાશ હોને પર કેવલ આત્માકી સર્વ પ્રકાર શુદ્ધ અવસ્થાકા હોના – વહ મોક્ષ
હૈ. ઉસકા જો ઉપાય – કારણ ઉસે મોક્ષમાર્ગ જાનના.
વહાઁ કારણ તો અનેક પ્રકારકે હોતે હૈં. કોઈ કારણ તો ઐસે હોતે હૈં જિનકે હુએ
બિના તો કાર્ય નહીં હોતા ઔર જિનકે હોને પર કાર્ય હો યા ન ભી હો. જૈસે – મુનિલિંગ ધારણ
કિયે બિના તો મોક્ષ નહીં હોતા; પરન્તુ મુનિલિંગ ધારણ કરને પર મોક્ષ હોતા ભી હૈ ઔર નહીં
ભી હોતા. તથા કિતને હી કારણ ઐસે હૈં કિ મુખ્યતઃ તો જિનકે હોને પર કાર્ય હોતા હૈ,
પરન્તુ કિસીકે બિના હુએ ભી કાર્યસિદ્ધિ હોતી હૈ. જૈસે – અનશનાદિ બાહ્ય-તપકા સાધન કરને
પર મુખ્યતઃ મોક્ષ પ્રાપ્ત કરતે હૈં; પરન્તુ ભરતાદિકકે બાહ્ય તપ કિયે બિના હી મોક્ષકી પ્રાપ્તિ
હુઈ. તથા કિતને હી કારણ ઐસે હૈં જિનકે હોને પર કાર્યસિદ્ધિ હોતી હી હોતી હૈ ઔર જિનકે
ન હોને પર સર્વથા કાર્યસિદ્ધિ નહીં હોતી. જૈસે – સમ્યગ્દર્શન-જ્ઞાન-ચારિત્રકી એકતા હોને પર તો