-
નૌવાઁ અધિકાર ][ ૩૧૭
ઇસલિયે ઇન દો જાતિયોંકા શ્રદ્ધાન ન હોને પર મોક્ષ નહીં હોતા. ઇસપ્રકાર યહ દો સામાન્ય
તત્ત્વ તો અવશ્ય શ્રદ્ધાન કરને યોગ્ય કહે હૈં.
તથા આસ્રવાદિ પાઁચ કહે, વે જીવ-પુદ્ગલકી પર્યાય હૈં; ઇસલિયે યહ વિશેષરૂપ તત્ત્વ
હૈં; સો ઇન પાઁચ પર્યાયોંકો જાનનેસે મોક્ષકા ઉપાય કરનેકા શ્રદ્ધાન હોતા હૈ.
વહાઁ મોક્ષકો પહિચાને તો ઉસે હિત માનકર ઉસકા ઉપાય કરે; ઇસલિયે મોક્ષકા શ્રદ્ધાન
કરના.
તથા મોક્ષકા ઉપાય સંવર-નિર્જરા હૈ; સો ઇનકો પહિચાને તો જૈસે સંવર-નિર્જરા હો વૈસે
પ્રવર્તે, ઇસલિયે સંવર-નિર્જરાકા શ્રદ્ધાન કરના.
તથા સંવર-નિર્જરા તો અભાવલક્ષણ સહિત હૈં; ઇસલિયે જિનકા અભાવ કરના હૈ ઉનકો
પહિચાનના ચાહિયે. જૈસે – ક્રોધકા અભાવ હોને પર ક્ષમા હોતી હૈ; સો ક્રોધકો પહિચાને તો
ઉસકા અભાવ કરકે ક્ષમારૂપ પ્રવર્તન કરે. ઉસી પ્રકાર આસ્રવકા અભાવ હોને પર સંવર
હોતા હૈ ઔર બન્ધકા એકદેશ અભાવ હોને પર નિર્જરા હોતી હૈ; સો આસ્રવ-બન્ધકો પહિચાને
તો ઉનકા નાશ કરકે સંવર-નિર્જરારૂપ પ્રવર્તન કરે; ઇસલિયે આસ્રવ-બન્ધકા શ્રદ્ધાન કરના.
ઇસ પ્રકાર ઇન પાઁચ પર્યાયોંકા શ્રદ્ધાન હોને પર હી મોક્ષમાર્ગ હોતા હૈ, ઇનકો ન પહિચાને
તો મોક્ષકી પહિચાન બિના ઉસકા કિસલિયે કરે? સંવર-નિર્જરાકી પહિચાન બિના ઉનમેં કૈસે
પ્રવર્તન કરે? આસ્રવ-બન્ધકી પહિચાન બિના ઉનકા નાશ કૈસે કરે? – ઇસપ્રકાર ઇન પાઁચ
પર્યાયોંકા શ્રદ્ધાન ન હોને પર મોક્ષમાર્ગ નહીં હોતા.
ઇસપ્રકાર યદ્યપિ તત્ત્વાર્થ અનન્ત હૈં, ઉનકા સામાન્ય-વિશેષસે અનેક પ્રકાર પ્રરૂપણ હો;
પરન્તુ યહાઁ એક મોક્ષકા પ્રયોજન હૈ; ઇસલિયે દો તો જાતિ-અપેક્ષા સામાન્યતત્ત્વ ઔર પાઁચ
પર્યાયરૂપ વિશેષતત્ત્વ મિલાકર સાત હી કહે.
ઇનકે યથાર્થ શ્રદ્ધાનકે આધીન મોક્ષમાર્ગ હૈ. ઇનકે સિવા ઔરોંકા શ્રદ્ધાન હો યા
ન હો યા અન્યથા શ્રદ્ધાન હો; કિસીકે આધીન મોક્ષમાર્ગ નહીં હૈ ઐસા જાનના.
તથા કહીં પુણ્ય-પાપસહિત નવ પદાર્થ કહે હૈં; સો પુણ્ય-પાપ આસ્રવાદિકકે હી વિશેષ
હૈં, ઇસલિયે સાત તત્ત્વોંમેં ગર્ભિત હુએ. અથવા પુણ્ય-પાપકા શ્રદ્ધાન હોને પર પુણ્યકો મોક્ષમાર્ગ
ન માને, યા સ્વચ્છન્દી હોકર પાપરૂપ ન પ્રવર્તે; ઇસલિયે મોક્ષમાર્ગમેં ઇનકા શ્રદ્ધાન ભી ઉપકારી
જાનકર દો તત્ત્વ વિશેષકે વિશેષ મિલાકર નવપદાર્થ કહે. તથા સમયસારાદિમેં ઇનકો નવતત્ત્વ
ભી કહા હૈ.
ફિ ર પ્રશ્નઃ – ઇનકા શ્રદ્ધાન સમ્યગ્દર્શન કહા; સો દર્શન તો સામાન્ય અવલોકનમાત્ર ઔર