-
૩૨૪ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
ઉસકે પૂર્વવત્ આસ્રવાદિકકા ભી શ્રદ્ધાન હોતા હી હોતા હૈ, ઇસલિયે યહાઁ ભી સાતોં તત્ત્વોંકે
હી શ્રદ્ધાનકા નિયમ જાનના.
તથા આસ્રવાદિકકે શ્રદ્ધાન બિના આપાપરકા શ્રદ્ધાન વ કેવલ આત્માકા શ્રદ્ધાન સચ્ચા
નહીં હોતા; ક્યોંકિ આત્મા દ્રવ્ય હૈ, સો તો શુદ્ધ-અશુદ્ધ પર્યાયસહિત હૈ. જૈસે – તન્તુ અવલોકન
બિના પટકા અવલોકન નહીં હોતા, ઉસી પ્રકાર શુદ્ધ-અશુદ્ધ પર્યાય પહિચાને બિના આત્મદ્રવ્યકા
શ્રદ્ધાન નહીં હોતા; ઉસ શુદ્ધ-અશુદ્ધ અવસ્થાકી પહિચાન આસ્રવાદિકકી પહિચાનસે હોતી હૈ.
તથા આસ્રવાદિકકે શ્રદ્ધાન બિના આપાપરકા શ્રદ્ધાન વ કેવલ આત્માકા શ્રદ્ધાન કાર્યકારી ભી
નહીં હૈ; ક્યોંકિ શ્રદ્ધાન કરો યા ન કરો, આપ હૈ સો આપ હૈ હી, પર હૈ સો પર હૈ. તથા
આસ્રવાદિકકા શ્રદ્ધાન હો તો આસ્રવ-બન્ધકા અભાવ કરકે સંવર – નિર્જરારૂપ ઉપાયસે મોક્ષપદકો
પ્રાપ્ત કરે. તથા જો આપાપરકા ભી શ્રદ્ધાન કરાતે હૈં, સો ઉસી પ્રયોજનકે અર્થ કરાતે હૈં;
ઇસલિયે આસ્રવાદિકકે શ્રદ્ધાનસહિત આપાપરકા જાનના વ આપકા જાનના કાર્યકારી હૈ.
યહાઁ પ્રશ્ન હૈ કિ ઐસા હૈ તો શાસ્ત્રોંમેં આપાપરકે શ્રદ્ધાનકો વ કેવલ આત્માકે શ્રદ્ધાનકો
હી સમ્યક્ત્વ કહા વ કાર્યકારી કહા; તથા નવતત્ત્વકી સંતતિ છોડકર હમારે એક આત્માહી
હોઓ – ઐસા કહા, સો કિસ પ્રકાર કહા?
સમાધાનઃ – જિસકે સચ્ચા આપાપરકા શ્રદ્ધાન વ આત્માકા શ્રદ્ધાન હો, ઉસકે સાતોં
તત્ત્વોંકા શ્રદ્ધાન હોતા હી હોતા હૈ. તથા જિસકે સચ્ચા સાત તત્ત્વોંકા શ્રદ્ધાન હો ઉસકે
આપાપરકા વ આત્માકા શ્રદ્ધાન હોતા હી હોતા હૈ – ઐસા પરસ્પર અવિનાભાવીપના જાનકર
આપાપરકે શ્રદ્ધાનકો યા આત્મશ્રદ્ધાનકો હી સમ્યક્ત્વ કહા હૈ.
તથા ઇસ છલસે કોઈ સામાન્યરૂપસે આપાપરકો જાનકર વ આત્માકો જાનકર
કૃતકૃત્યપના માને, તો ઉસકે ભ્રમ હૈ; ક્યોંકિ ઐસા કહા હૈ : –
‘‘નિર્વિશેષં હિ સામાન્યં ભવેત્ખરવિષાણવત્’’.૧
ઇસકા અર્થ યહ હૈઃ – વિશેષરહિત સામાન્ય હૈ સો ગધેકે સીંગ સમાન હૈ.
ઇસલિયે પ્રયોજનભૂત આસ્રવાદિક વિશેષોં સહિત આપાપરકા વ આત્માકા શ્રદ્ધાન કરના
યોગ્ય હૈ. અથવા સાતોં તત્ત્વાર્થોંકે શ્રદ્ધાનસે રાગાદિક મિટાનેકે અર્થ પરદ્રવ્યોંકો ભિન્ન ભાતા
હૈ વ અપને આત્માકો હી ભાતા હૈ, ઉસકે પ્રયોજનકી સિદ્ધિ હોતી હૈ; ઇસલિયે મુખ્યતાસે
ભેદવિજ્ઞાનકો વ આત્મજ્ઞાનકો કાર્યકારી કહા હૈ.
૧. આલાપપદ્ધતિ, શ્લોક ૯