Moksha-Marg Prakashak-Hindi (Gujarati transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 315 of 350
PDF/HTML Page 343 of 378

 

background image
-
નૌવાઁ અધિકાર ][ ૩૨૫
તથા તત્ત્વાર્થ-શ્રદ્ધાન કિયે બિના સર્વ જાનના કાર્યકારી નહીં હૈ, ક્યોંકિ પ્રયોજન તો
રાગાદિક મિટાનેકા હૈ; સો આસ્રવાદિકકે શ્રદ્ધાન બિના યહ પ્રયોજન ભાસિત નહીં હોતા; તબ
કેવલ જાનનેસે હી માનકો બઢાતા હૈ; રાગાદિક નહીં છોડતા, તબ ઉસકા કાર્ય કૈસે સિદ્ધ
હોગા? તથા નવતત્ત્વ સંતતિકા છોડના કહા હૈ; સો પૂર્વમેં નવતત્ત્વકે વિચારસે સમ્યગ્દર્શન હુઆ,
પશ્ચાત્ નિર્વિકલ્પ દશા હોનેકે અર્થ નવતત્ત્વોંકે ભી વિકલ્પ છોડનેકી ચાહ કી. તથા જિસકે
પહલે હી નવતત્ત્વોંકા વિચાર નહીં હૈ, ઉસકો વહ વિકલ્પ છોડનેકા ક્યા પ્રયોજન હૈ? અન્ય
અનેક વિકલ્પ આપકે પાયે જાતે હૈં ઉન્હીંકા ત્યાગ કરો.
ઇસ પ્રકાર આપાપરકે શ્રદ્ધાનમેં વ આત્મશ્રદ્ધાનમેં સાતતત્ત્વોંકે શ્રદ્ધાનકી સાપેક્ષતા પાયી
જાતી હૈ, ઇસલિયે તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાન સમ્યક્ત્વકા લક્ષણ હૈ.
ફિ ર પ્રશ્ન હૈ કિ કહીં શાસ્ત્રોંમેં અરહન્ત દેવ, નિર્ગ્રન્થ ગુરુ, હિંસારહિત ધર્મકે શ્રદ્ધાનકો
સમ્યક્ત્વ કહા હૈ, સો કિસ પ્રકાર હૈ?
સમાધાનઃઅરહન્ત દેવાદિકકે શ્રદ્ધાનસે કુદેવાદિકકા શ્રદ્ધાન દૂર હોનેકે કારણ
ગૃહીતમિથ્યાત્વકા અભાવ હોતા હૈ, ઉસ અપેક્ષા ઇસકો સમ્યક્ત્વ કહા હૈ. સર્વથા સમ્યક્ત્વકા
લક્ષણ યહ નહીં હૈ; ક્યોંકિ દ્રવ્યલિંગી મુનિ આદિ વ્યવહારધર્મકે ધારક મિથ્યાદૃષ્ટિયોંકે ભી ઐસા
શ્રદ્ધાન હોતા હૈ.
અથવા જૈસે અણુવ્રત, મહાવ્રત હોને પર તો દેશચારિત્ર, સકલચારિત્ર હો યા ન હો;
પરન્તુ અણુવ્રત, મહાવ્રત હુએ બિના દેશચારિત્ર, સકલચારિત્ર કદાચિત્ નહીં હોતા; ઇસલિયે ઇન
વ્રતોંકો અન્વયરૂપ કારણ જાનકર કારણમેં કાર્યકા ઉપચાર કરકે ઇનકો ચારિત્ર કહા હૈ.
ઉસી પ્રકાર અરહન્ત દેવાદિકકા શ્રદ્ધાન હોને પર તો સમ્યક્ત્વ હો યા ન હો; પરન્તુ
અરહન્તાદિકકા શ્રદ્ધાન હુએ બિના તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાનરૂપ સમ્યક્ત્વ કદાચિત્ નહીં હોતા; ઇસલિયે
અરહન્તાદિકકે શ્રદ્ધાનકો અન્વયરૂપ કારણ જાનકર કારણમેં કાર્યકા ઉપચાર કરકે ઇસ
શ્રદ્ધાનકો સમ્યક્ત્વ કહા હૈ. ઇસીસે ઇસકા નામ વ્યવહાર-સમ્યક્ત્વ હૈ.
અથવા જિસકે તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાન હો, ઉસકે સચ્ચે અરહન્તાદિકકે સ્વરૂપકા શ્રદ્ધાન હોતા
હી હોતા હૈ. તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાન બિના પક્ષસે અરહન્તાદિકકા શ્રદ્ધાન કરે, પરન્તુ યથાવત્ સ્વરૂપકી
પહિચાન સહિત શ્રદ્ધાન નહીં હોતા. તથા જિસકે સચ્ચે અરહન્તાદિકકે સ્વરૂપકા શ્રદ્ધાન હો,
ઉસકે તત્ત્વશ્રદ્ધાન હોતા હી હોતા હૈ; ક્યોંકિ અરહન્તાદિકકા સ્વરૂપ પહિચાનનેસે જીવ-અજીવ-
આસ્રવાદિકકી પહિચાન હોતી હૈ.
ઇસપ્રકાર ઇનકો પરસ્પર અવિનાભાવી જાનકર કહીં અરહન્તાદિકકે શ્રદ્ધાનકો સમ્યક્ત્વ
કહા હૈ.