-
નૌવાઁ અધિકાર ][ ૩૨૭
મહિમા જાનતા હૈ, સો યહ પરાશ્રિતભાવ હૈ. તથા આત્માશ્રિત ભાવોંસે અરહન્તાદિકકા સ્વરૂપ
તત્ત્વશ્રદ્ધાન હોને પર હી જાના જાતા હૈ; ઇસલિયે જિસકે સચ્ચા અરહન્તાદિકકા શ્રદ્ધાન હો
ઉસકે તત્ત્વશ્રદ્ધાન હોતા હી હોતા હૈ – ઐસા નિયમ જાનના.
ઇસ પ્રકાર સમ્યક્ત્વકા લક્ષણનિર્દેશ કિયા.
યહાઁ પ્રશ્ન હૈ કિ સચ્ચા તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાન વ આપાપરકા શ્રદ્ધાન વ આત્મશ્રદ્ધાન વ દેવ-
ગુરુ-ધર્મકા શ્રદ્ધાન સમ્યક્ત્વકા લક્ષણ કહા. તથા ઇન સર્વ લક્ષણોંકી પરસ્પર એકતા ભી દિખાઈ
સો જાની; પરન્તુ અન્ય-અન્ય પ્રકાર લક્ષણ કહનેકા પ્રયોજન ક્યા?
ઉત્તરઃ – યહ ચાર લક્ષણ કહે, ઉનમેં સચ્ચી દૃષ્ટિસે એક લક્ષણ ગ્રહણ કરને પર ચારોં લક્ષણોંકા
ગ્રહણ હોતા હૈ. તથાપિ મુખ્ય પ્રયોજન ભિન્ન-ભિન્ન વિચારકર અન્ય-અન્ય પ્રકાર લક્ષણ કહે હૈં.
જહાઁ તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાન લક્ષણ કહા હૈ, વહાઁ તો યહ પ્રયોજન હૈ કિ ઇન તત્ત્વોંકો પહિચાને
તો યથાર્થ વસ્તુકે સ્વરૂપકા વ અપને હિત-અહિતકા શ્રદ્ધાન કરે તબ મોક્ષમાર્ગમેં પ્રવર્તે.
તથા જહાઁ આપાપરકા ભિન્ન શ્રદ્ધાન કહા હૈ, વહાઁ તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાનકા પ્રયોજન જિસસે સિદ્ધ
હો, ઉસ શ્રદ્ધાનકો મુખ્ય લક્ષણ કહા હૈ. જીવ-અજીવ શ્રદ્ધાનકા પ્રયોજન આપાપરકા ભિન્ન
શ્રદ્ધાન કરના હૈ. તથા આસ્રવાદિકકે શ્રદ્ધાનકા પ્રયોજન રાગાદિક છોડના હૈ, સો આપાપરકા
ભિન્ન શ્રદ્ધાન હોને પર પરદ્રવ્યમેં રાગાદિ ન કરનેકા શ્રદ્ધાન હોતા હૈ. ઇસપ્રકાર તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાનકા
પ્રયોજન આપાપરકે ભિન્ન શ્રદ્ધાનસે સિદ્ધ હોતા જાનકર ઇસ લક્ષણકો કહા હૈ.
તથા જહાઁ આત્મશ્રદ્ધાન લક્ષણ કહા હૈ, વહાઁ આપાપરકે ભિન્ન શ્રદ્ધાનકા પ્રયોજન ઇતના
હી હૈ કિ – આપકો આપ જાનના. આપકો આપ જાનને પર પરકા ભી વિકલ્પ કાર્યકારી
નહીં હૈ. ઐસે મૂલભૂત પ્રયોજનકી પ્રધાનતા જાનકર આત્મશ્રદ્ધાનકો મુખ્ય લક્ષણ કહા હૈ.
તથા જહાઁ દેવ-ગુરુ-ધર્મકા શ્રદ્ધાન કહા હૈ, વહાઁ બાહ્ય સાધનકી પ્રધાનતા કી હૈ; ક્યોંકિ
અરહન્તદેવાદિકકા શ્રદ્ધાન સચ્ચે તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાનકા કારણ હૈ ઔર કુદેવાદિકકા શ્રદ્ધાન કલ્પિત
તત્ત્વશ્રદ્ધાનકા કારણ હૈ. સો બાહ્ય કારણકી પ્રધાનતાસે કુદેવાદિકકા શ્રદ્ધાન છુડાકર
સુદેવાદિકકા શ્રદ્ધાન કરાનેકે અર્થ દેવ-ગુરુ-ધર્મકે શ્રદ્ધાનકો મુખ્ય લક્ષણ કહા હૈ.
ઇસ પ્રકાર ભિન્ન-ભિન્ન પ્રયોજનોંકી મુખ્યતાસે ભિન્ન-ભિન્ન લક્ષણ કહે હૈં.
યહાઁ પ્રશ્ન હૈ કિ યહ ચાર લક્ષણ કહે, ઉનમેં યહ જીવ કિસ લક્ષણકો અંગીકાર કરે?
સમાધાનઃ – મિથ્યાત્વકર્મકે ઉપશમાદિ હોને પર વિપરીતાભિનિવેશકા અભાવ હોતા હૈ; વહાઁ
ચારોં લક્ષણ યુગપત્ પાયે જાતે હૈં. તથા વિચાર-અપેક્ષા મુખ્યરૂપસે તત્ત્વાર્થોંકા વિચાર કરતા