Moksha-Marg Prakashak-Hindi (Gujarati transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 319 of 350
PDF/HTML Page 347 of 378

 

background image
-
નૌવાઁ અધિકાર ][ ૩૨૯
કહે જીવાદિક તત્ત્વોંકા વિચાર કરના, નામ-લક્ષણાદિ સીખના; ક્યોંકિ ઇસ અભ્યાસસે તત્ત્વાર્થ-
શ્રદ્ધાનકી પ્રાપ્તિ હોતી હૈ. ફિ ર આપાપરકા ભિન્નપના જૈસે ભાસિત હો વૈસે વિચાર કરતા રહે;
ક્યોંકિ ઇસ અભ્યાસસે ભેદવિજ્ઞાન હોતા હૈ. ફિ ર આપમેં અપનત્વ માનનેકે અર્થ સ્વરૂપકા વિચાર
કરતા રહે; ક્યોંકિ ઇસ અભ્યાસસે આત્માનુભવકી પ્રાપ્તિ હોતી હૈ.
ઇસપ્રકાર અનુક્રમસે ઇનકો અંગીકાર કરકે ફિ ર ઇન્હીંમેં કભી દેવાદિકકે વિચારમેં, કભી
તત્ત્વવિચારમેં, કભી આપાપરકે વિચારમેં, કભી આત્મવિચારમેં ઉપયોગ લગાયે. ઐસે અભ્યાસસે
દર્શનમોહ મન્દ હોતા જાયે તબ કદાચિત્ સચ્ચે સમ્યગ્દર્શનકી પ્રાપ્તિ હોતી હૈ. પરન્તુ ઐસા નિયમ
તો હૈ નહીં; કિસી જીવકે કોઈ પ્રબલ વિપરીત કારણ બીચમેં હો જાયે તો સમ્યગ્દર્શનકી પ્રાપ્તિ
નહીં હોતી; પરન્તુ મુખ્યરૂપસે બહુત જીવોંકે તો ઇસ અનુક્રમસે કાર્યસિદ્ધિ હોતી હૈ; ઇસલિયે ઇનકો
ઇસપ્રકાર અંગીકાર કરના. જૈસે
પુત્રકા અર્થી વિવાહાદિ કારણોંકો મિલાયે, પશ્ચાત્ બહુત પુરુષોંકે
તો પુત્રકી પ્રાપ્તિ હોતી હી હૈ; કિસીકો ન હો તો ન હો. ઇસે તો ઉપાય કરના. ઉસી પ્રકાર
સમ્યક્ત્વકા અર્થી ઇન કારણોંકો મિલાયે, પશ્ચાત્ બહુત જીવોંકે તો સમ્યક્ત્વકી પ્રાપ્તિ હોતી હી
હૈ; કિસીકો ન હો તો નહીં ભી હો. પરન્તુ ઇસે તો અપનેસે બને વહ ઉપાય કરના.
ઇસ પ્રકાર સમ્યક્ત્વકા લક્ષણનિર્દેશ કિયા.
યહાઁ પ્રશ્ન હૈ કિ સમ્યક્ત્વકે લક્ષણ તો અનેક પ્રકાર કહે, ઉનમેં તુમને તત્ત્વાર્થ-શ્રદ્ધાન
લક્ષણકો મુખ્ય કિયા સો કારણ ક્યા?
સમાધાનઃતુચ્છબુદ્ધિયોંકો અન્ય લક્ષણમેં પ્રયોજન ભાસિત નહીં હોતા વ ભ્રમ ઉત્પન્ન હોતા
હૈ. ઔર ઇસ તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાન લક્ષણમેં પ્રગટ પ્રયોજન ભાસિત હોતા હૈ, કુછ ભ્રમ ઉત્પન્ન નહીં
હોતા, ઇસલિયે લક્ષણકો મુખ્ય કિયા હૈ. વહી બતલાતે હૈંઃ
દેવ-ગુરુ-ધર્મકે શ્રદ્ધાનમેં તુચ્છબુદ્ધિયોંકો યહ ભાસિત હો કિ અરહન્તદેવાદિકકો માનના
ઔરકો નહીં માનના, ઇતના હી સમ્યક્ત્વ હૈ. વહાઁ જીવ-અજીવકા વ બન્ધ-મોક્ષકે કારણ-કાર્યકા
સ્વરૂપ ભાસિત ન હો, તબ મોક્ષમાર્ગ પ્રયોજનકી સિદ્ધિ ન હો; વ જીવાદિકકા શ્રદ્ધાન હુએ
બિના ઇસી શ્રદ્ધાનમેં સન્તુષ્ટ હોકર અપનેકો સમ્યક્ત્વી માને; એક કુદેવાદિકસે દ્વેષ તો રખે,
અન્ય રાગાદિ છોડનેકા ઉદ્યમ ન કરે;
ઐસા ભ્રમ ઉત્પન્ન હો.
તથા આપાપરકે શ્રદ્ધાનમેં તુચ્છબુદ્ધિયોંકો યહ ભાસિત હો કિ આપાપરકા હી જાનના
કાર્યકારી હૈ, ઇસીસે સમ્યક્ત્વ હોતા હૈ. વહાઁ આસ્રવાદિકકા સ્વરૂપ ભાસિત ન હો, તબ મોક્ષમાર્ગ
પ્રયોજનકી સિદ્ધિ ન હો; વ આસ્રવાદિકકા શ્રદ્ધાન હુએ બિના ઇતના હી જાનનેમેં સન્તુષ્ટ હોકર
અપનેકો સમ્યક્ત્વી માને, સ્વચ્છન્દ હોકર રાગાદિ છોડનેકા ઉદ્યમ ન કરે;
ઐસા ભ્રમ ઉત્પન્ન હો.