Moksha-Marg Prakashak-Hindi (iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 118 of 350
PDF/HTML Page 146 of 378

 

background image
-
128 ] [ mokṣamārgaprakāśak
arthakā nirṇay hotā hai, va bhojanādikake adhikārī bhī kahate haiṁ kibhojan karanese śarīr
kī sthiratā hone par tattvanirṇay karanemeṁ samartha hote haiṁ; so aisī yukti kāryakārī nahīṁ hai.
tathā yadi kahoge kivyākaraṇ, bhojanādik to avaśya tattvajñānako kāraṇ nahīṁ
haiṁ, laukik kārya sādhaneko kāraṇ haiṁ; so jaise yah haiṁ usī prakār tumhāre kahe tattva bhī
laukik (kārya) sādhaneko hī kāraṇ hote haiṁ. jis prakār indriyādikake jānaneko pratyakṣādi
pramāṇ kahā, va sthāṇu-puruṣādimeṁ saṁśayādikakā nirūpaṇ kiyā. isaliye jinako jānanese
avaśya kām-krodhādi dūr hoṁ, nirākulatā utpanna ho, ve hī tattva kāryakārī haiṁ.
phi ra kahoge kipramey tattvameṁ ātmādikakā nirṇay hotā hai so kāryakārī hai; so
pramey to sarva hī vastu hai, pramiti kā viṣay nahīṁ hai aisī koī bhī vastu nahīṁ hai; isaliye
pramey tattva kisaliye kahe? ātmā ādi tattva kahanā the.
tathā ātmādikakā bhī svarūp anyathā prarūpit kiyā hai aisā pakṣapāt rahit vicār
karane par bhāsit hotā hai. jaise ātmāke do bhed kahate haiṁparamātmā, jīvātmā. vahān̐
paramātmāko sarvakā karttā batalāte haiṁ. vahān̐ aisā anumān karate haiṁ kiyah jagat karttā dvārā
utpanna huā hai, kyoṁki yah kārya hai. jo kārya hai vah karttā dvārā utpanna hai jaiseghaṭādika.
parantu yah anumānābhās hai; kyoṁki aisā anumānāntar sambhav hai. yah sarva jagat kartā dvārā
utpanna nahīṁ hai, kyoṁki isameṁ akāryarūp padārtha bhī haiṁ. jo akārya haiṁ so kartā dvārā utpanna
nahīṁ haiṁ, jaise
sūrya bimbādika. kyoṁki anek padārthoṁke samudāyarūp jagatameṁ koī padārtha kr̥trim
haiṁ so manuṣyādik dvārā kiye hote haiṁ, koī akr̥trim haiṁ so unakā koī kartā nahīṁ hai. yah
pratyakṣādi pramāṇake agocar haiṁ, isaliye īśvarako kartā mānanā mithyā hai.
tathā jīvātmāko pratyek śarīr bhinna-bhinna kahate haiṁ, so yah satya hai; parantu mukta honeke
paścāt bhī bhinna hī mānanā yogya hai. viśeṣ to pahale kahā hī hai.
isī prakār anya tattvoṁko mithyā prarūpit karate haiṁ.
tathā pramāṇādikake svarūpakī bhī anyathā kalpanā karate haiṁ vah jain graṁthoṁse parīkṣā
karane par bhāsit hotā hai.
is prakār naiyāyik matameṁ kahe kalpit tattva jānanā.
vaiśeṣikamat
tathā vaiśeṣikamatameṁ chah tattva kahe haiṁ. dravya, guṇ, karma, sāmānya, viśeṣ, samavāya.