Moksha-Marg Prakashak-Hindi (iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 125 of 350
PDF/HTML Page 153 of 378

 

background image
-
pān̐cavān̐ adhikār ][ 135
binā kisake huā? jo sarva kṣetra-kālakī jāne vahī sarvajña, aur nahīṁ jānatā to niṣedh
kaise karatā hai?
tathā dharma-adharma lokameṁ prasiddha haiṁ. yadi ve kalpit hoṁ to sarvajan-suprasiddha kaise
hote? tathā dharma-adharmarūp pariṇati hotī dekhī jātī hai, usase vartamānameṁ hī sukhī-duḥkhī hote
haiṁ; inheṁ kaise na māneṁ? aur mokṣakā honā anumānameṁ ātā hai. krodhādik doṣ kisīke
hīn haiṁ, kisīke adhik haiṁ; to mālūm hotā hai kisīke inakī nāsti bhī hotī hogī.
aur jñānādi guṇ kisīke hīn, kisīke adhik bhāsit hote haiṁ; isaliye mālūm hotā hai
kisīke sampūrṇa bhī hote hoṁge. isaprakār jisake samasta doṣakī hāni, guṇoṁkī prāpti ho;
vahī mokṣa-avasthā hai.
tathā puṇya-pāpakā phal bhī dekhate haiṁ. koī udyam karane par bhī daridrī rahatā hai,
kisīke svayamev lakṣmī hotī hai; koī śarīrakā yatna karane par bhī rogī rahatā hai, kisīke
binā hī yatna nirogatā rahatī hai
ityādi pratyakṣa dekhā jātā hai; so isakā kāraṇ koī
to hogā? jo isakā kāraṇ vahī puṇya-pāp hai.
tathā paralok bhī pratyakṣa-anumānase bhāsit hotā hai. vyaṁtarādi haiṁ ve aisā kahate dekhe
jāte haiṁ‘‘maiṁ amuk thā so dev huā hū̃n.’’ tathā tū kahegā‘‘yah to pavan hai’’; so
ham to ‘‘maiṁ hūn̐’’ ityādi cetanābhāv jisake āśrayase pāye jāte haiṁ usīko ātmā kahate haiṁ,
tū usakā nām pavan kahatā hai. parantu pavan to bhīṁt ādise aṭakatī hai, ātmā mun̐dā
(banda) hone par bhī aṭakatā nahīṁ hai; isaliye pavan kaise māneṁ?
tathā jitanā indriyagocar hai utanā hī lok kahatā hai; parantu tere indriyagocar to
thoṛe se bhī yojan dūravartī kṣetra aur thoṛā-sā atīt-anāgat kālaise kṣetra-kālavartī bhī
padārtha nahīṁ ho sakate, aur dūr deśakī va bahut kālakī bāteṁ paramparāse sunate hī haiṁ; isaliye
sabakā jānanā tere nahīṁ hai, tū itanā hī lok kis prakār kahatā hai?
tathā cārvākamatameṁ kahate haiṁ kipr̥thvī, ap, tej, vāyu, ākāś milanese cetanā
ho ātī hai. so marane par pr̥thvī ādi yahān̐ rahe, cetanāvān padārtha gayā to vyaṁtarādi huā;
jo pratyakṣa bhinna-bhinna dekhe jāte haiṁ. tathā ek śarīrameṁ pr̥thvī ādi to bhinna-bhinna bhāsit
hote haiṁ, cetanā ek bhāsit hotī hai. yadi pr̥thvī ādike ādhārase cetanā ho to hāṛ,
rakta, ucchvāsādikake alag-alag cetanā hogī. tathā hāth ādiko kāṭane par jis prakār
usake sāth varṇādik rahate haiṁ, usī prakār cetanā bhī rahegī. tathā ahaṁkār, buddhi to cetanāke
haiṁ, so pr̥thvī ādirūp śarīr to yahān̐ hī rahā, tab vyaṁtarādi paryāyameṁ pūrvaparyāyakā ahaṁpanā