-
൧൨൮ ] [ മോക്ഷമാര്ഗപ്രകാശക
അര്ഥകാ നിര്ണയ ഹോതാ ഹൈ, വ ഭോജനാദികകേ അധികാരീ ഭീ കഹതേ ഹൈം കി — ഭോജന കരനേസേ ശരീര
കീ സ്ഥിരതാ ഹോനേ പര തത്ത്വനിര്ണയ കരനേമേം സമര്ഥ ഹോതേ ഹൈം; സോ ഐസീ യുക്തി കാര്യകാരീ നഹീം ഹൈ.
തഥാ യദി കഹോഗേ കി — വ്യാകരണ, ഭോജനാദിക തോ അവശ്യ തത്ത്വജ്ഞാനകോ കാരണ നഹീം
ഹൈം, ലൌകിക കാര്യ സാധനേകോ കാരണ ഹൈം; സോ ജൈസേ യഹ ഹൈം ഉസീ പ്രകാര തുമ്ഹാരേ കഹേ തത്ത്വ ഭീ
ലൌകിക (കാര്യ) സാധനേകോ ഹീ കാരണ ഹോതേ ഹൈം. ജിസ പ്രകാര ഇന്ദ്രിയാദികകേ ജാനനേകോ പ്രത്യക്ഷാദി
പ്രമാണ കഹാ, വ സ്ഥാണു-പുരുഷാദിമേം സംശയാദികകാ നിരൂപണ കിയാ. ഇസലിയേ ജിനകോ ജാനനേസേ
അവശ്യ കാമ-ക്രോധാദി ദൂര ഹോം, നിരാകുലതാ ഉത്പന്ന ഹോ, വേ ഹീ തത്ത്വ കാര്യകാരീ ഹൈം.
ഫി ര കഹോഗേ കി — പ്രമേയ തത്ത്വമേം ആത്മാദികകാ നിര്ണയ ഹോതാ ഹൈ സോ കാര്യകാരീ ഹൈ; സോ
പ്രമേയ തോ സര്വ ഹീ വസ്തു ഹൈ, പ്രമിതി കാ വിഷയ നഹീം ഹൈ ഐസീ കോഈ ഭീ വസ്തു നഹീം ഹൈ; ഇസലിയേ
പ്രമേയ തത്ത്വ കിസലിയേ കഹേ? ആത്മാ ആദി തത്ത്വ കഹനാ ഥേ.
തഥാ ആത്മാദികകാ ഭീ സ്വരൂപ അന്യഥാ പ്രരൂപിത കിയാ ഹൈ ഐസാ പക്ഷപാത രഹിത വിചാര
കരനേ പര ഭാസിത ഹോതാ ഹൈ. ജൈസേ ആത്മാകേ ദോ ഭേദ കഹതേ ഹൈം — പരമാത്മാ, ജീവാത്മാ. വഹാ
പരമാത്മാകോ സര്വകാ കര്ത്താ ബതലാതേ ഹൈം. വഹാ
ഐസാ അനുമാന കരതേ ഹൈം കി — യഹ ജഗത കര്ത്താ ദ്വാരാ
ഉത്പന്ന ഹുആ ഹൈ, ക്യോംകി യഹ കാര്യ ഹൈ. ജോ കാര്യ ഹൈ വഹ കര്ത്താ ദ്വാരാ ഉത്പന്ന ഹൈ ജൈസേ — ഘടാദിക.
പരന്തു യഹ അനുമാനാഭാസ ഹൈ; ക്യോംകി ഐസാ അനുമാനാന്തര സമ്ഭവ ഹൈ. യഹ സര്വ ജഗത കര്താ ദ്വാരാ
ഉത്പന്ന നഹീം ഹൈ, ക്യോംകി ഇസമേം അകാര്യരൂപ പദാര്ഥ ഭീ ഹൈം. ജോ അകാര്യ ഹൈം സോ കര്താ ദ്വാരാ ഉത്പന്ന
നഹീം ഹൈം, ജൈസേ — സൂര്യ ബിമ്ബാദിക. ക്യോംകി അനേക പദാര്ഥോംകേ സമുദായരൂപ ജഗതമേം കോഈ പദാര്ഥ കൃത്രിമ
ഹൈം സോ മനുഷ്യാദിക ദ്വാരാ കിയേ ഹോതേ ഹൈം, കോഈ അകൃത്രിമ ഹൈം സോ ഉനകാ കോഈ കര്താ നഹീം ഹൈ. യഹ
പ്രത്യക്ഷാദി പ്രമാണകേ അഗോചര ഹൈം, ഇസലിയേ ഈശ്വരകോ കര്താ മാനനാ മിഥ്യാ ഹൈ.
തഥാ ജീവാത്മാകോ പ്രത്യേക ശരീര ഭിന്ന-ഭിന്ന കഹതേ ഹൈം, സോ യഹ സത്യ ഹൈ; പരന്തു മുക്ത ഹോനേകേ
പശ്ചാത് ഭീ ഭിന്ന ഹീ മാനനാ യോഗ്യ ഹൈ. വിശേഷ തോ പഹലേ കഹാ ഹീ ഹൈ.
ഇസീ പ്രകാര അന്യ തത്ത്വോംകോ മിഥ്യാ പ്രരൂപിത കരതേ ഹൈം.
തഥാ പ്രമാണാദികകേ സ്വരൂപകീ ഭീ അന്യഥാ കല്പനാ കരതേ ഹൈം വഹ ജൈന ഗ്രംഥോംസേ പരീക്ഷാ
കരനേ പര ഭാസിത ഹോതാ ഹൈ.
ഇസ പ്രകാര നൈയായിക മതമേം കഹേ കല്പിത തത്ത്വ ജാനനാ.
വൈശേഷികമത
തഥാ വൈശേഷികമതമേം ഛഹ തത്ത്വ കഹേ ഹൈം. ദ്രവ്യ, ഗുണ, കര്മ, സാമാന്യ, വിശേഷ, സമവായ.