-
ପାଁଚଵାଁ ଅଧିକାର ][ ୧୩୩
ସଂସାରୀକେ ସ୍କନ୍ଧରୂପ ଵହ ଦୁଃଖ ହୈ. ଵହ ପାଁଚ ୧ପ୍ରକାର କା ହୈ — ଵିଜ୍ଞାନ, ଵେଦନା, ସଂଜ୍ଞା, ସଂସ୍କାର, ରୂପ.
ଵହାଁ ରୂପାଦିକକା ଜାନନା ସୋ ଵିଜ୍ଞାନ ହୈ; ସୁଖ-ଦୁଃଖକା ଅନୁଭଵନ କରନା ସୋ ଵେଦନା ହୈ;
ସୋତେକା ଜାଗନା ସୋ ସଂଜ୍ଞା ହୈ; ପଢ଼ା ଥା ଉସେ ଯାଦ କରନା ସୋ ସଂସ୍କାର ହୈ; ରୂପକା ଧାରଣ ସୋ
ରୂପ୨ ହୈ. ଯହାଁ ଵିଜ୍ଞାନାଦିକକୋ ଦୁଃଖ କହା ସୋ ମିଥ୍ଯା ହୈ; ଦୁଃଖ ତୋ କାମ-କ୍ରୋଧାଦିକ ହୈଂ, ଜ୍ଞାନ
ଦୁଃଖ ନହୀଂ ହୈ. ଯହ ତୋ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଦେଖତେ ହୈଂ କି କିସୀକେ ଜ୍ଞାନ ଥୋଡ଼ା ହୈ ଔର କ୍ରୋଧ-ଲୋଭାଦିକ
ବହୁତ ହୈଂ ସୋ ଦୁଃଖୀ ହୈ; କିସୀକେ ଜ୍ଞାନ ବହୁତ ହୈ, କାମ-କ୍ରୋଧାଦି ଅଲ୍ପ ହୈଂ ଵ ନହୀଂ ହୈଂ ସୋ ସୁଖୀ
ହୈ. ଇସଲିଯେ ଵିଜ୍ଞାନାଦିକ ଦୁଃଖ ନହୀଂ ହୈଂ.
ତଥା ଆଯତନ ବାରହ କହେ ହୈଂ — ପାଁଚ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଁ ଔର ଉନକେ ଶବ୍ଦାଦିକ ପାଁଚ ଵିଷଯ, ଏକ
ମନ ଔର ଏକ ଧର୍ମାଯତନ. ସୋ ଯହ ଆଯତନ କିସ ଅର୍ଥ କହେ ହୈଂ? ସବକୋ କ୍ଷଣିକ କହତେ ହୈଂ,
ତୋ ଇନକା କ୍ଯା ପ୍ରଯୋଜନ ହୈ?
ତଥା ଜିସସେ ରାଗାଦିକକେ ଗଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋତେ ହୈଂ ଐସା ଆତ୍ମା ଔର ଆତ୍ମୀଯ ହୈ ନାମ ଜିସକା
ସୋ ସମୁଦାଯ ହୈ. ଵହାଁ ଅହଂରୂପ ଆତ୍ମା ଔର ମମରୂପ ଆତ୍ମୀଯ ଜାନନା, ପରନ୍ତୁ କ୍ଷଣିକ ମାନନେସେ
ଇନକୋ ଭୀ କହନେକା କୁଛ ପ୍ରଯୋଜନ ନହୀଂ ହୈ.
ତଥା ସର୍ଵ ସଂସ୍କାର କ୍ଷଣିକ ହୈଂ, ଐସୀ ଵାସନା ସୋ ମାର୍ଗ ହୈ. ପରନ୍ତୁ ବହୁତ କାଲ ସ୍ଥାଯୀ କିତନୀ
ହୀ ଵସ୍ତୁଏଁ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଦେଖୀ ଜାତୀ ହୈଂ. ତୂ କହେଗା — ଏକ ଅଵସ୍ଥା ନହୀଂ ରହତୀ; ସୋ ଯହ ହମ ଭୀ ମାନତେ
ହୈଂ. ସୂକ୍ଷ୍ମ ପର୍ଯାଯ କ୍ଷଣସ୍ଥାଯୀ ହୈ. ତଥା ଉସୀ ଵସ୍ତୁକା ନାଶ ମାନତେ ହୈଂ; ପରନ୍ତୁ ଯହ ତୋ ହୋତା ଦିଖାଈ
ନହୀଂ ଦେତା, ହମ କୈସେ ମାନେଂ? ତଥା ବାଲ-ଵୃଦ୍ଧାଦି ଅଵସ୍ଥାମେଂ ଏକ ଆତ୍ମାକା ଅସ୍ତିତ୍ଵ ଭାସିତ ହୋତା
ହୈ; ଯଦି ଏକ ନହୀଂ ହୈ ତୋ ପୂର୍ଵ-ଉତ୍ତର କାର୍ଯକା ଏକ କର୍ତା କୈସେ ମାନତେ ହୈଂ? ଯଦି ତୂ କହେଗା — ସଂସ୍କାରସେ
ହୈ, ତୋ ସଂସ୍କାର କିସକେ ହୈଂ? ଜିସକେ ହୈଂ ଵହ ନିତ୍ଯ ହୈ ଯା କ୍ଷଣିକ ହୈ? ନିତ୍ଯ ହୈ ତୋ ସର୍ଵ କ୍ଷଣିକ
କୈସେ କହତେ ହୈଂ? କ୍ଷଣିକ ହୈ ତୋ ଜିସକା ଆଧାର ହୀ କ୍ଷଣିକ ହୈ ଉସ ସଂସ୍କାରକୀ ପରମ୍ପରା କୈସେ କହତେ
ହୈଂ? ତଥା ସର୍ଵ କ୍ଷଣିକ ହୁଆ ତବ ଆପ ଭୀ କ୍ଷଣିକ ହୁଆ. ତୂ ଐସୀ ଵାସନାକୋ ମାର୍ଗ କହତା ହୈ,
୧. ଦୁଃଖଂ ସଂସାରିଣଃ ସ୍କନ୍ଧାସ୍ତେ ଚ ପଶ୍ଚପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ.
ଵିଜ୍ଞାନଂ ଵେଦନା ସଂଜ୍ଞା ସଂସ୍କାରୋରୂପମେଵ ଚ ..୩୭.. ଵି୦ ଵି୦
୨. ରୂପଂ ପଂଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯର୍ଥାଃ ପଂଚାଵିଜ୍ଞାପ୍ତିରେଵ ଚ.
ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାନାଶ୍ରଯା ରୂପପ୍ରସାଦାଶ୍ଚକ୍ଷୁରାଦଯାଃ ..୭..
ଵେଦନାନୁଭଵଃ ସଂଜ୍ଞା ନିମିତ୍ତୋଦ୍ଗ୍ରହଣାତ୍ମିକା.
ସଂସ୍କାରସ୍କନ୍ଧଶ୍ଚତୁର୍ଭ୍ଯୋନ୍ଯେ ସଂସ୍କାରାସ୍ତ ଇମେ ତ୍ରଯ ..୧୫..
ଵିଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତି ଵିଜ୍ଞପ୍ତି......... ଅ୦ କୋ୦ (୧)