-
ସାତଵାଁ ଅଧିକାର ][ ୧୯୫
କେଵଲଜ୍ଞାନକା ଅଭାଵ ହୀ ହୈ; ପରନ୍ତୁ କର୍ମକା ନିମିତ୍ତ ମିଟନେ ପର ସର୍ଵଦା କେଵଲଜ୍ଞାନ ହୋ ଜାତା ହୈ;
ଇସସିଯେ ସଦାକାଲ ଆତ୍ମାକା ସ୍ଵଭାଵ କେଵଲଜ୍ଞାନ କହା ଜାତା ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ଐସୀ ଶକ୍ତି ସଦା ପାଯୀ
ଜାତୀ ହୈ. ଵ୍ଯକ୍ତ ହୋନେ ପର ସ୍ଵଭାଵ ଵ୍ଯକ୍ତ ହୁଆ କହା ଜାତା ହୈ.
ତଥା ଜୈସେ ଶୀତଲ ସ୍ଵଭାଵକେ କାରଣ ଉଷ୍ଣ ଜଲକୋ ଶୀତଲ ମାନକର ପାନାଦି କରେ ତୋ ଜଲନା
ହୀ ହୋଗା; ଉସୀ ପ୍ରକାର କେଵଲଜ୍ଞାନସ୍ଵଭାଵକେ କାରଣ ଅଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାକୋ କେଵଲଜ୍ଞାନୀ ମାନକର ଅନୁଭଵ
କରେ ତୋ ଦୁଃଖୀ ହୋଗା.
ଇସପ୍ରକାର ଜୋ ଆତ୍ମାକା କେଵଲଜ୍ଞାନାଦିରୂପ ଅନୁଭଵ କରତେ ହୈଂ ଵେ ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟି ହୈଂ.
ତଥା ରାଗାଦିକ ଭାଵ ଅପନେକୋ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ହୋନେ ପର ଭୀ ଭ୍ରମସେ ଆତ୍ମାକୋ ରାଗାଦିରହିତ ମାନତେ
ହୈଂ. ସୋ ପୂଛତେ ହୈଂ କି ଯେ ରାଗାଦିକ ତୋ ହୋତେ ଦିଖାଈ ଦେତେ ହୈଂ, ଯେ କିସ ଦ୍ରଵ୍ଯକେ ଅସ୍ତିତ୍ଵମେଂ ହୈଂ?
ଯଦି ଶରୀର ଯା କର୍ମରୂପ ପୁଦ୍ଗଲକେ ଅସ୍ତିତ୍ଵମେଂ ହୋଂ ତୋ ଯେ ଭାଵ ଅଚେତନ ଯା ମୂର୍ତିକ ହୋଂଗେ; ପରନ୍ତୁ
ଯେ ରାଗାଦିକ ତୋ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଚେତନତାସହିତ ଅମୂର୍ତକ ଭାଵ ଭାସିତ ହୋତେ ହୈଂ. ଇସଲିଯେ ଯେ ଭାଵ ଆତ୍ମାକେ
ହୀ ହୈଂ.
ଯହୀ ସମଯସାର କଲଶମେଂ କହା ହୈ : —
କାର୍ଯତ୍ଵାଦକୃତଂ ନ କର୍ମ ନ ଚ ତଜ୍ଜୀଵପ୍ରକୃତ୍ଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋ —
ରଜ୍ଞାଯାଃ ପ୍ରକୃ ତେ ସ୍ଵକାର୍ଯଫଲଭୁଗ୍ଭାଵାନୁଷଂଗାତ୍କୃତିଃ.
ନୈକସ୍ଯାଃ ପ୍ରକୃତେରଚିତ୍ତ୍ଵଲସନାଜ୍ଜୀଵୋଽସ୍ଯ କର୍ତା ତତୋ
ଜୀଵସ୍ଯୈଵ ଚ କର୍ମ ତଚ୍ଚିଦନୁଗଂ ଜ୍ଞାତା ନ ଯତ୍ପୁଦ୍ଗଲଃ..୨୦୩..
ଇସକା ଅର୍ଥ ଯହ ହୈ — ରାଗାଦିରୂପ ଭାଵକର୍ମ ହୈ ସୋ କିସୀକେ ଦ୍ଵାରା ନହୀଂ କିଯା ଗଯା ଐସା
ନହୀଂ ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ଯହ କାର୍ଯଭୂତ ହୈ. ତଥା ଜୀଵ ଔର କର୍ମପ୍ରକୃତି ଇନ ଦୋନୋଂକା ଭୀ କର୍ତଵ୍ଯ ନହୀଂ
ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ଐସା ହୋ ତୋ ଅଚେତନ କର୍ମପ୍ରକୃତିକୋ ଭୀ ଉସ ଭାଵକର୍ମକା ଫଲ — ସୁଖ-ଦୁଃଖକା ଭୋଗନା
ହୋଗା; ସୋ ଯହ ଅସମ୍ଭଵ ହୈ. ତଥା ଅକେଲୀ କର୍ମପ୍ରକୃତିକା ଭୀ ଯହ କର୍ତଵ୍ଯ ନହୀଂ ହୈ, କ୍ଯୋଂକି
ଉସକେ ଅଚେତନପନା ପ୍ରଗଟ ହୈ. ଇସଲିଯେ ଇସ ରାଗାଦିକକା ଜୀଵ ହୀ କର୍ତା ହୈ ଔର ଯହ ରାଗାଦିକ
ଜୀଵକା ହୀ କର୍ମ ହୈ; କ୍ଯୋଂକି ଭାଵକର୍ମ ତୋ ଚେତନାକା ଅନୁସାରୀ ହୈ, ଚେତନା ବିନା ନହୀଂ ହୋତା, ଔର
ପୁଦ୍ଗଲ ଜ୍ଞାତା ହୈ ନହୀଂ.
ଇସପ୍ରକାର ରାଗାଦିଭାଵ ଜୀଵକେ ଅସ୍ତିତ୍ଵମେଂ ହୈଂ.
ଅବ, ଜୋ ରାଗାଦିଭାଵୋଂକା ନିମିତ୍ତ କର୍ମକୋ ହୀ ମାନକର ଅପନେକୋ ରାଗାଦିକକା ଅକର୍ତା ମାନତେ
ହୈଂ ଵେ କର୍ତା ତୋ ଆପ ହୈଂ; ପରନ୍ତୁ ଆପକୋ ନିରୁଦ୍ଯମୀ ହୋକର ପ୍ରମାଦୀ ରହନା ହୈ, ଇସଲିଯେ କର୍ମକା
ହୀ ଦୋଷ ଠହରାତେ ହୈଂ, ସୋ ଯହ ଦୁଃଖଦାଯକ ଭ୍ରମ ହୈ.