-
୧୯୬ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ଐସା ହୀ ସମଯସାରକେ କଲଶମେଂ କହା ହୈ : —
ରାଗଜନ୍ମନି ନିମିତ୍ତତାଂ ପରଦ୍ରଵ୍ଯମେଵ କଲଯନ୍ତି ଯେ ତୁ ତେ.
ଉତ୍ତରନ୍ତି ନ ହି ମୋହଵାହିନୀଂ ଶୁଦ୍ଧବୋଧଵିଧୁରାନ୍ଧବୁଦ୍ଧଯଃ..୨୨୧..
ଇସକା ଅର୍ଥଃ — ଜୋ ଜୀଵ ରାଗାଦିକକୀ ଉତ୍ପତ୍ତିମେଂ ପରଦ୍ରଵ୍ଯକା ହୀ ନିମିତ୍ତପନା ମାନତେ ହୈଂ,
ଵେ ଜୀଵ - ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନସେ ରହିତ ଅନ୍ଧବୁଦ୍ଧି ହୈ ଜିନକୀ — ଐସେ ହୋତେ ହୁଏ ମୋହନଦୀକେ ପାର ନହୀଂ ଉତରତେ
ହୈଂ.
ତଥା ସମଯସାରକେ ‘ସର୍ଵଵିଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନ ଅଧିକାର’ ମେଂ — ଜୋ ଆତ୍ମାକୋ ଅକର୍ତା ମାନତା ହୈ ଔର
ଯହ କହତା ହୈ କି କର୍ମ ହୀ ଜଗାତେ-ସୁଲାତେ ହୈଂ, ପରଘାତକର୍ମସେ ହିଂସା ହୈ, ଵେଦକର୍ମସେ ଅବ୍ରହ୍ମ ହୈ, ଇସଲିଯେ
କର୍ମ ହୀ କର୍ତା ହୈ — ଉସ ଜୈନୀକୋ ସାଂଖ୍ଯମତୀ କହା ହୈ. ଜୈସେ ସାଂଖ୍ଯମତୀ ଆତ୍ମାକୋ ଶୁଦ୍ଧ ମାନକର
ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦୀ ହୋତା ହୈ, ଉସୀ ପ୍ରକାର ଯହ ହୁଆ.
ତଥା ଇସ ଶ୍ରଦ୍ଧାନସେ ଯହ ଦୋଷ ହୁଆ କି ରାଗାଦିକକୋ ଅପନା ନହୀଂ ଜାନା, ଅପନେକୋ ଅକର୍ତା
ମାନା, ତବ ରାଗାଦିକ ହୋନେକା ଭଯ ନହୀଂ ରହା ତଥା ରାଗାଦିକକୋ ମିଟାନେକା ଉପାଯ କରନା ନହୀଂ
ରହା; ତବ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦ ହୋକର ଖୋଟେ କର୍ମୋଂକା ବନ୍ଧ କରକେ ଅନନ୍ତ ସଂସାରମେଂ ରୁଲତା ହୈ.
ଯହାଁ ପ୍ରଶ୍ନ ହୈ କି ସମଯସାରମେଂ ହୀ ଐସା କହା ହୈ : —
‘‘ଵର୍ଣାଦ୍ଯା ଵା ରାଗମୋହାଦଯୋ ଵା ଭିନ୍ନା ଭାଵାଃ ସର୍ଵ ଏଵାସ୍ଯ ପୁଂସଃ୧.’’
ଇସକା ଅର୍ଥ : — ଵର୍ଣାଦିକ ଅଥଵା ରାଗାଦିକ ଭାଵ ହୈଂ ଵେ ସଭୀ ଇସ ଆତ୍ମାସେ ଭିନ୍ନ ହୈଂ.
ତଥା ଵହୀଂ ରାଗାଦିକକୋ ପୁଦ୍ଗଲମଯ କହା ହୈ, ତଥା ଅନ୍ଯ ଶାସ୍ତ୍ରୋଂମେଂ ଭୀ ଆତ୍ମାକୋ ରାଗାଦିକସେ
ଭିନ୍ନ କହା ହୈ; ସୋ ଵହ କିସ ପ୍ରକାର ହୈ?
ଉତ୍ତର : — ରାଗାଦିକଭାଵ ପରଦ୍ରଵ୍ଯକେ ନିମିତ୍ତସେ ଔପାଧିକଭାଵ ହୋତେ ହୈଂ, ଔର ଯହ ଜୀଵ
ଉନ୍ହେଂ ସ୍ଵଭାଵ ଜାନତା ହୈ. ଜିସେ ସ୍ଵଭାଵ ଜାନେ ଉସେ ବୁରା କୈସେ ମାନେଗା? ଉସକେ ନାଶକା ଉଦ୍ଯମ
କିସଲିଯେ କରେଗା? ଇସଲିଯେ ଯହ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ଭୀ ଵିପରୀତ ହୈ. ଉସେ ଛୁଡ଼ାନେକେ ଲିଯେ ସ୍ଵଭାଵକୀ ଅପେକ୍ଷା
ରାଗାଦିକକୋ ଭିନ୍ନ କହା ହୈ ଔର ନିମିତ୍ତକୀ ମୁଖ୍ଯତାସେ ପୁଦ୍ଗଲମଯ କହା ହୈ. ଜୈସେ — ଵୈଦ୍ଯ ରୋଗ
ମିଟାନା ଚାହତା ହୈ; ଯଦି ଶୀତକୀ ଅଧିକତା ଦେଖତା ହୈ ତବ ଉଷ୍ଣ ଔଷଧି ବତଲାତା ହୈ, ଔର
ଯଦି ଆତାପକୀ ଅଧିକତା ଦେଖତା ହୈ ତବ ଶୀତଲ ଔଷଧି ବତଲାତା ହୈ. ଉସୀ ପ୍ରକାର ଶ୍ରୀଗୁରୁ
ରାଗାଦିକ ଛୁଡ଼ାନା ଚାହତେ ହୈଂ; ଜୋ ରାଗାଦିକକୋ ପରକା ମାନକର ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦ ହୋକର ନିରୁଦ୍ଯମୀ ହୋତା
୧. ଵର୍ଣାଦ୍ଯା ଵା ରାଗମୋହାଦଯୋ ଵା ଭିନ୍ନା ଭାଵାଃ ସର୍ଵ ଏଵାସ୍ଯ ପୁଂସଃ.
ତେନୈଵାନ୍ତସ୍ତତ୍ତ୍ଵତଃ ପଶ୍ଯତୋଽଭୀ ନୋ ଦୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦୃଷ୍ଟମେକଂ ପରଂ ସ୍ଯାତ୍..(ସମଯସାର କଲଶ ୩୭)