-
୧୯୮ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଦେଖା ଜାତା ହୈ. ଜ୍ଞାନାଵରଣାଦିକସେ ଜ୍ଞାନାଦିକକା ଘାତ ଦେଖା ଜାତା ହୈ, ଶରୀର ଦ୍ଵାରା ଉସକେ
ଅନୁସାର ଅଵସ୍ଥାଏଁ ହୋତୀ ଦେଖୀ ଜାତୀ ହୈଂ, ଫି ର ବନ୍ଧନ କୈସେ ନହୀଂ ହୈ? ଯଦି ବନ୍ଧନ ନ ହୋ ତୋ
ମୋକ୍ଷମାର୍ଗୀ ଇନକେ ନାଶକା ଉଦ୍ଯମ କିସଲିଯେ କରେ?
ଯହାଁ କୋଈ କହେ କି ଶାସ୍ତ୍ରୋଂମେଂ ଆତ୍ମାକୋ କର୍ମ – ନୋକର୍ମସେ ଭିନ୍ନ ଅବଦ୍ଧସ୍ପୃଷ୍ଟ କହା ହୈ?
ଉତ୍ତରଃ — ସମ୍ବନ୍ଧ ଅନେକ ପ୍ରକାରକେ ହୈଂ. ଵହାଁ ତାଦାତ୍ମ୍ଯସମ୍ବନ୍ଧକୀ ଅପେକ୍ଷା ଆତ୍ମାକୋ କର୍ମ –
ନୋକର୍ମସେ ଭିନ୍ନ କହା ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ଦ୍ରଵ୍ଯ ପଲଟକର ଏକ ନହୀଂ ହୋ ଜାତେ, ଔର ଇସୀ ଅପେକ୍ଷାସେ ଅବଦ୍ଧସ୍ପୃଷ୍ଟ
କହା ହୈ. ଅଥଵା ନିମିତ୍ତ-ନୈମିତ୍ତିକ ସମ୍ବନ୍ଧକୀ ଅପେକ୍ଷା ବନ୍ଧନ ହୈ ହୀ, ଉନକେ ନିମିତ୍ତସେ ଆତ୍ମା
ଅନେକ ଅଵସ୍ଥାଏଁ ଧାରଣ କରତା ହୀ ହୈ; ଇସଲିଯେ ଅପନେକୋ ସର୍ଵଥା ନିର୍ବନ୍ଧ ମାନନା ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟି ହୈ.
ଯହାଁ କୋଈ କହେ କି ହମେଂ ତୋ ବନ୍ଧ-ମୁକ୍ତିକା ଵିକଲ୍ପ କରନା ନହୀଂ, କ୍ଯୋଂକି ଶାସ୍ତ୍ରମେଂ ଐସା
କହା ହୈ : —
‘‘ଜଇ ବଦ୍ଧଉ ମୁକ୍କଉ ମୁଣହି ସୋ ବଂଧିଯହି ଣିଭଂତୁ୧.
ଅର୍ଥ : — ଜୋ ଜୀଵ ବଁଧା ଔର ମୁକ୍ତ ହୁଆ ମାନତା ହୈ ଵହ ନିଃସନ୍ଦେହ ବଁଧତା ହୈ.
ଉସସେ କହତେ ହୈଂଃ — ଜୋ ଜୀଵ କେଵଲ ପର୍ଯାଯଦୃଷ୍ଟି ହୋକର ବନ୍ଧ-ମୁକ୍ତ ଅଵସ୍ଥାକୋ ହୀ ମାନତେ
ହୈଂ, ଦ୍ରଵ୍ଯସ୍ଵଭାଵକା ଗ୍ରହଣ ନହୀଂ କରତେ; ଉନ୍ହେଂ ଐସା ଉପଦେଶ ଦିଯା ହୈ କି ଦ୍ରଵ୍ଯସ୍ଵଭାଵକୋ ନ ଜାନତା
ହୁଆ ଜୋ ଜୀଵ ବଁଧା-ମୁକ୍ତ ହୁଆ ମାନତା ହୈ ଵହ ବଁଧତା ହୈ. ତଥା ଯଦି ସର୍ଵଥା ହୀ ବନ୍ଧ-ମୁକ୍ତି
ନ ହୋ ତୋ ଯହ ଜୀଵ ବଁଧତା ହୈ — ଐସା କ୍ଯୋଂ କହେଂ? ତଥା ବନ୍ଧକେ ନାଶକା – ମୁକ୍ତ ହୋନେକା ଉଦ୍ଯମ
କିସଲିଯେ କିଯା ଜାଯେ? ଔର କିସଲିଯେ ଆତ୍ମାନୁଭଵ କିଯା ଜାଯେ? ଇସଲିଯେ ଦ୍ରଵ୍ଯଦୃଷ୍ଟିସେ ଏକ ଦଶା
ହୈ ଔର ପର୍ଯାଯଦୃଷ୍ଟିସେ ଅନେକ ଅଵସ୍ଥାଏଁ ହୋତୀ ହୈଂ — ଐସା ମାନନା ଯୋଗ୍ଯ ହୈ.
ଐସେ ହୀ ଅନେକ ପ୍ରକାରସେ କେଵଲ ନିଶ୍ଚଯନଯକେ ଅଭିପ୍ରାଯସେ ଵିରୁଦ୍ଧ ଶ୍ରଦ୍ଧାନାଦି କରତା ହୈ.
ଜିନଵାଣୀମେଂ ତୋ ନାନା ନଯୋଂକୀ ଅପେକ୍ଷାସେ କହୀଂ କୈସା, କହୀଂ କୈସା ନିରୂପଣ କିଯା ହୈ; ଯହ
ଅପନେ ଅଭିପ୍ରାଯସେ ନିଶ୍ଚଯନଯକୀ ମୁଖ୍ଯତାସେ ଜୋ କଥନ କିଯା ହୋ — ଉସୀକୋ ଗ୍ରହଣ କରକେ ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟି
ଧାରଣ କରତା ହୈ.
ତଥା ଜିନଵାଣୀମେଂ ତୋ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ-ଜ୍ଞାନ-ଚାରିତ୍ରକୀ ଏକତା ହୋନେ ପର ମୋକ୍ଷମାର୍ଗ କହା ହୈ; ସୋ
ଇସକେ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ-ଜ୍ଞାନମେଂ ସାତ ତତ୍ତ୍ଵୋଂକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ଔର ଜାନନା ହୋନା ଚାହିଯେ ସୋ ଉନକା ଵିଚାର ନହୀଂ
ହୈ, ଔର ଚାରିତ୍ରମେଂ ରାଗାଦିକ ଦୂର କରନା ଚାହିଯେ ଉସକା ଉଦ୍ଯମ ନହୀଂ ହୈ; ଏକ ଅପନେ ଆତ୍ମାକେ ଶୁଦ୍ଧ
୧. ଜଇ ବଦ୍ଧଉ ମୁକ୍କଉ ମୁଣହି ତୋ ବଂଧିଯହି ଣିଭଂତୁ.
ସହଜ-ସରୂଵଇ ଜଇ ରମହି ତୋ ପାଵହି ସିଵ ସଂତୁ..(ଯୋଗସାର, ଦୋହା ୮୭)