-
୨୨୨ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ସୋ ଜୈସେ ଅନ୍ଯମତୀ କର୍ତୃତ୍ଵବୁଦ୍ଧିସେ ଈଶ୍ଵରକୋ ମାନତା ହୈ; ଉସୀ ପ୍ରକାର ଯହ ଅରହନ୍ତକୋ ମାନତା ହୈ.
ଐସା ନହୀଂ ଜାନତା କି ଫଲ ତୋ ଅପନେ ପରିଣାମୋଂକା ଲଗତା ହୈ, ଅରହନ୍ତ ଉନକୋ ନିମିତ୍ତମାତ୍ର ହୈଂ,
ଇସଲିଯେ ଉପଚାର ଦ୍ଵାରା ଵେ ଵିଶେଷଣ ସମ୍ଭଵ ହୋତେ ହୈଂ.
ଅପନେ ପରିଣାମ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ବିନା ଅରହନ୍ତହୀ ସ୍ଵର୍ଗ-ମୋକ୍ଷାଦିକେ ଦାତା ନହୀଂ ହୈଂ. ତଥା
ଅରହନ୍ତାଦିକକେ ନାମାଦିକସେ ଶ୍ଵାନାଦିକନେ ସ୍ଵର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କିଯା, ଵହାଁ ନାମାଦିକକା ହୀ ଅତିଶଯ ମାନତେ
ହୈଂ; ପରନ୍ତୁ ବିନା ପରିଣାମକେ ନାମ ଲେନେଵାଲେକୋ ଭୀ ସ୍ଵର୍ଗକୀ ପ୍ରାପ୍ତି ନହୀଂ ହୋତୀ, ତବ ସୁନନେଵାଲେକୋ
କୈସେ ହୋଗୀ? ଶ୍ଵାନାଦିକକୋ ନାମ ସୁନନେକେ ନିମିତ୍ତସେ କୋଈ ମନ୍ଦକଷାଯରୂପ ଭାଵ ହୁଏ ହୈଂ ଉନକା ଫଲ
ସ୍ଵର୍ଗ ହୁଆ ହୈ; ଉପଚାରସେ ନାମକୀ ହୀ ମୁଖ୍ଯତା କୀ ହୈ.
ତଥା ଅରହନ୍ତାଦିକକେ ନାମ – ପୂଜନାଦିକସେ ଅନିଷ୍ଟ ସାମଗ୍ରୀକା ନାଶ ତଥା ଇଷ୍ଟ ସାମଗ୍ରୀକୀ ପ୍ରାପ୍ତି
ମାନକର ରୋଗାଦି ମିଟାନେକେ ଅର୍ଥ ଵ ଧନାଦିକକୀ ପ୍ରାପ୍ତିକେ ଅର୍ଥ ନାମ ଲେତା ହୈ ଵ ପୂଜନାଦି କରତା
ହୈ. ସୋ ଇଷ୍ଟ-ଅନିଷ୍ଟକା କାରଣ ତୋ ପୂର୍ଵକର୍ମକା ଉଦଯ ହୈ, ଅରହନ୍ତ ତୋ କର୍ତା ହୈଂ ନହୀଂ.
ଅରହନ୍ତାଦିକକୀ ଭକ୍ତିରୂପ ଶୁଭୋପଯୋଗ ପରିଣାମୋଂସେ ପୂର୍ଵପାପକେ ସଂକ୍ରମଣାଦି ହୋ ଜାତେ ହୈଂ, ଇସଲିଯେ
ଉପଚାରସେ ଅନିଷ୍ଟକେ ନାଶକା ଵ ଇଷ୍ଟକୀ ପ୍ରାପ୍ତିକା କାରଣ ଅରହନ୍ତାଦିକକୀ ଭକ୍ତି କହୀ ଜାତୀ ହୈ.
ପରନ୍ତୁ ଜୋ ଜୀଵ ପ୍ରଥମସେ ହୀ ସାଂସାରିକ ପ୍ରଯୋଜନସହିତ ଭକ୍ତି କରତା ହୈ ଉସକେ ତୋ ପାପକା ହୀ
ଅଭିପ୍ରାଯ ହୁଆ. କାଂକ୍ଷା, ଵିଚିକିତ୍ସାରୂପ ଭାଵ ହୁଏ — ଉନସେ ପୂର୍ଵପାପକେ ସଂକ୍ରମଣାଦି କୈସେ ହୋଂଗେ?
ଇସଲିଯେ ଉସକା କାର୍ଯ ସିଦ୍ଧ ନହୀଂ ହୁଆ.
ତଥା କିତନେ ହୀ ଜୀଵ ଭକ୍ତିକୋ ମୁକ୍ତିକା କାରଣ ଜାନକର ଵହାଁ ଅତି ଅନୁରାଗୀ ହୋକର
ପ୍ରଵର୍ତତେ ହୈଂ. ଵହ ତୋ ଅନ୍ଯମତୀ ଜୈସେ ଭକ୍ତିସେ ମୁକ୍ତି ମାନତେ ହୈଂ ଵୈସା ହୀ ଇନକେ ଭୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୁଆ,
ପରନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ତୋ ରାଗରୂପ ହୈ ଔର ରାଗସେ ବନ୍ଧ ହୈ, ଇସଲିଯେ ମୋକ୍ଷକା କାରଣ ନହୀଂ ହୈ. ଜବ ରାଗକା
ଉଦଯ ଆତା ହୈ ତବ ଭକ୍ତି ନ କରେ ତୋ ପାପାନୁରାଗ ହୋ, ଇସଲିଯେ ଅଶୁଭରାଗ ଛୋଡ଼ନେକେ ଲିଯେ ଜ୍ଞାନୀ
ଭକ୍ତିମେଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ ହୈଂ ଔର ମୋକ୍ଷମାର୍ଗକୋ ବାହ୍ଯ ନିମିତ୍ତମାତ୍ର ଭୀ ଜାନତେ ହୈଂ; ପରନ୍ତୁ ଯହାଁ ହୀ ଉପାଦେଯପନା
ମାନକର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନହୀଂ ହୋତେ, ଶୁଦ୍ଧୋପଯୋଗକେ ଉଦ୍ଯମୀ ରହତେ ହୈଂ.
ଵହୀ ପଂଚାସ୍ତିକାଯ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାମେଂ କହା ହୈଃ — ଇଯଂ ଭକ୍ତିଃ କେଵଲଭକ୍ତିପ୍ରଧାନସ୍ଯାଜ୍ଞାନିନୋ ଭଵତି.
ତୀଵ୍ରରାଗଜ୍ଵରଵିନୋଦାର୍ଥମସ୍ଥାନରାଗନିଷେଧାର୍ଥଂ କ୍ଵଚିତ୍ ଜ୍ଞାନିନୋପି ଭଵତି..୧
ଅର୍ଥଃ — ଯହ ଭକ୍ତି କେଵଲ ଭକ୍ତି ହୀ ହୈ ପ୍ରଧାନ ଜିସକେ ଐସେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଜୀଵକେ ହୋତୀ ହୈ.
ତଥା ତୀଵ୍ରରାଗଜ୍ଵର ମିଟାନେକେ ଅର୍ଥ ଯା କୁସ୍ଥାନକେ ରାଗକା ନିଷେଧ କରନେକେ ଅର୍ଥ କଦାଚିତ୍ ଜ୍ଞାନୀକେ
ଭୀ ହୋତୀ ହୈ.
୧. ଅଯଂ ହି ସ୍ଥୂଲଲକ୍ଷତଯା କେଵଲଭକ୍ତିପ୍ରଧାନ୍ଯସ୍ଯାଜ୍ଞାନିନୋ ଭଵତି. ଉପରିତନଭୂମିକାଯାମଲବ୍ଧାସ୍ପଦସ୍ଯାସ୍ଥାନରାଗ
ନିଷେଧାର୍ଥଂ ତୀଵ୍ରରାଗଜ୍ଵରଵିନୋଦାର୍ଥଂ ଵା କଦାଚିଜ୍ଜ୍ଞାନିନୋଽପି ଭଵତୀତି.(ଗାଥା ୧୩୬ କୀ ଟୀକା)