-
୨୩୪ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ଉପମାଲଂକାର କରତେ ହୈଂ. ଉସୀ ପ୍ରକାର ସିଦ୍ଧସୁଖକୋ ଇନ୍ଦ୍ରାଦିସୁଖସେ ଅନନ୍ତଗୁନା କହା ହୈ, ଵହାଁ ଉନକୀ
ଏକ ଜାତି ନହୀଂ ହୈ; ପରନ୍ତୁ ଲୋକମେଂ ଇନ୍ଦ୍ରାଦିସୁଖକୀ ମହିମା ହୈ, ଉସସେ ବହୁତ ମହିମା ବତଲାନେକେ ଲିଯେ
ଉପମାଲଂକାର କରତେ ହୈଂ.
ଫି ର ପ୍ରଶ୍ନ ହୈ କି ଵହ ସିଦ୍ଧସୁଖ ଔର ଇନ୍ଦ୍ରାଦିସୁଖକୀ ଏକ ଜାତି ଜାନତା ହୈ — ଐସା ନିଶ୍ଚଯ
ତୁମନେ କୈସେ କିଯା?
ସମାଧାନଃ — ଜିସ ଧର୍ମସାଧନକା ଫଲ ସ୍ଵର୍ଗ ମାନତା ହୈ, ଉସ ଧର୍ମସାଧନକା ହୀ ଫଲ ମୋକ୍ଷ
ମାନତା ହୈ. କୋଈ ଜୀଵ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, କୋଈ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଵହାଁ ଉନ ଦୋନୋଂକୋ ଏକ ଜାତିକେ
ଧର୍ମକା ଫଲ ହୁଆ ମାନତା ହୈ. ଐସା ତୋ ମାନତା ହୈ କି ଜିସକେ ସାଧନ ଥୋଡ଼ା ହୋତା ହୈ ଵହ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି
ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରତା ହୈ, ଜିସକେ ସମ୍ପୂର୍ଣ ସାଧନ ହୋ ଵହ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରତା ହୈ; ପରନ୍ତୁ ଵହାଁ ଧର୍ମକୀ ଜାତି
ଏକ ଜାନତା ହୈ. ସୋ ଜୋ କାରଣକୀ ଏକ ଜାତି ଜାନେ, ଉସେ କାର୍ଯକୀ ଭୀ ଏକ ଜାତିକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ
ଅଵଶ୍ଯ ହୋ; କ୍ଯୋଂକି କାରଣଵିଶେଷ ହୋନେ ପର ହୀ କାର୍ଯଵିଶେଷ ହୋତା ହୈ. ଇସଲିଯେ ହମନେ ଯହ ନିଶ୍ଚଯ
କିଯା କି ଉସକେ ଅଭିପ୍ରାଯମେଂ ଇନ୍ଦ୍ରାଦିସୁଖ ଔର ସିଦ୍ଧସୁଖକୀ ଏକ ଜାତିକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୈ.
ତଥା କର୍ମନିମିତ୍ତସେ ଆତ୍ମାକେ ଔପାଧିକ ଭାଵ ଥେ, ଉନକା ଅଭାଵ ହୋନେ ପର ଆପ
ଶୁଦ୍ଧଭାଵରୂପ କେଵଲ ଆତ୍ମା ହୁଆ. ଜୈସେ — ପରମାଣୁ ସ୍କନ୍ଧସେ ପୃଥକ୍ ହୋନେ ପର ଶୁଦ୍ଧ ହୋତା ହୈ, ଉସୀ
ପ୍ରକାର ଯହ କର୍ମାଦିକସେ ଭିନ୍ନ ହୋକର ଶୁଦ୍ଧ ହୋତା ହୈ. ଵିଶେଷ ଇତନା କି ଵହ ଦୋନୋଂ ଅଵସ୍ଥାମେଂ
ଦୁଃଖୀ-ସୁଖୀ ନହୀଂ ହୈ; ପରନ୍ତୁ ଆତ୍ମା ଅଶୁଦ୍ଧ ଅଵସ୍ଥାମେଂ ଦୁଃଖୀ ଥା, ଅବ ଉସକା ଅଭାଵ ହୋନେସେ
ନିରାକୁଲ ଲକ୍ଷଣ ଅନନ୍ତସୁଖକୀ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଈ.
ତଥା ଇନ୍ଦ୍ରାଦିକକେ ଜୋ ସୁଖ ହୈ ଵହ କଷାଯଭାଵୋଂସେ ଆକୁଲତାରୂପ ହୈ, ସୋ ଵହ ପରମାର୍ଥସେ
ଦୁଃଖ ହୀ ହୈ; ଇସଲିଯେ ଉସକୀ ଔର ଇସକୀ ଏକ ଜାତି ନହୀଂ ହୈ. ତଥା ସ୍ଵର୍ଗସୁଖକା କାରଣ
ପ୍ରଶସ୍ତରାଗ ହୈ ଔର ମୋକ୍ଷସୁଖକା କାରଣ ଵୀତରାଗଭାଵ ହୈ; ଇସଲିଯେ କାରଣମେଂ ଭୀ ଵିଶେଷ ହୈ; ପରନ୍ତୁ
ଐସା ଭାଵ ଇସେ ଭାସିତ ନହୀଂ ହୋତା.
ଇସଲିଯେ ମୋକ୍ଷକା ଭୀ ଇସକୋ ସଚ୍ଚା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ନହୀଂ ହୈ.
ଇସ ପ୍ରକାର ଇସକେ ସଚ୍ଚା ତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରଦ୍ଧାନ ନହୀଂ ହୈ. ଇସଲିଯେ ସମଯସାରମେଂ
୧ କହା ହୈ କି ଅଭଵ୍ଯକୋ
ତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୋନେ ପର ଭୀ ମିଥ୍ଯାଦର୍ଶନ ହୀ ରହତା ହୈ. ତଥା ପ୍ରଵଚନସାରମେଂ କହା ହୈ କି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଶୂନ୍ଯ
ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନ କାର୍ଯକାରୀ ନହୀଂ ହୈ.
ତଥା ଵ୍ଯଵହାରଦୃଷ୍ଟିସେ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନକେ ଆଠ ଅଂଗ କହେ ହୈଂ ଉନକୋ ଯହ ପାଲତା ହୈ, ପଚ୍ଚୀସ
୧. ଗାଥା ୨୭୬ – ୨୭୭ କୀ ଆତ୍ମଖ୍ଯାତି ଟୀକା