-
୨୪୬ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ଉସୀ ପ୍ରକାର ସମ୍ଯଗ୍ଦୃଷ୍ଟିକେ ପାପରୂପ ବହୁତ କଷାଯ ହୋତୀ ଥୀ, ସୋ ଵହ ପୁଣ୍ଯରୂପ ଥୋଡ଼ୀ କଷାଯ କରନେକା
ଉପାଯ ରଖତା ହୈ, ଥୋଡ଼ୀ କଷାଯ ହୋନେ ପର ହର୍ଷ ଭୀ ମାନତା ହୈ, ପରନ୍ତୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାନମେଂ କଷାଯକୋ ହେଯ
ହୀ ମାନତା ହୈ. ତଥା ଜୈସେ — କୋଈ କମାଈକା କାରଣ ଜାନକର ଵ୍ଯାପାରାଦିକା ଉପାଯ ରଖତା ହୈ,
ଉପାଯ ବନ ଜାନେ ପର ହର୍ଷ ମାନତା ହୈ; ଉସୀ ପ୍ରକାର ଦ୍ରଵ୍ଯଲିଂଗୀ ମୋକ୍ଷକା କାରଣ ଜାନକର ପ୍ରଶସ୍ତରାଗକା
ଉପାଯ ରଖତା ହୈ, ଉପାଯ ବନ ଜାନେ ପର ହର୍ଷ ମାନତା ହୈ. — ଇସପ୍ରକାର ପ୍ରଶସ୍ତରାଗକେ ଉପାଯମେଂ ଔର
ହର୍ଷମେଂ ସମାନତା ହୋନେ ପର ଭୀ ସମ୍ଯଗ୍ଦୃଷ୍ଟିକେ ତୋ ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଔର ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟିକେ ଵ୍ଯାପାର ସମାନ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ
ପାଯା ଜାତା ହୈ. ଇସଲିଯେ ଅଭିପ୍ରାଯମେଂ ଵିଶେଷ ହୁଆ.
ତଥା ଇସକେ ପରୀଷହ – ତପଶ୍ଚରଣାଦିକକେ ନିମିତ୍ତସେ ଦୁଃଖ ହୋ ଉସକା ଇଲାଜ ତୋ ନହୀଂ କରତା;
ପରନ୍ତୁ ଦୁଃଖକା ଵେଦନ କରତା ହୈ; ସୋ ଦୁଃଖକା ଵେଦନ କରନା କଷାଯ ହୀ ହୈ. ଜହାଁ ଵୀତରାଗତା
ହୋତୀ ହୈ ଵହାଁ ତୋ ଜୈସେ ଅନ୍ଯ ଜ୍ଞେଯକୋ ଜାନତା ହୈ ଉସୀ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖକେ କାରଣ ଜ୍ଞେଯକୋ ଜାନତା
ହୈ; ସୋ ଐସୀ ଦଶା ଇସକୀ ହୋତୀ ନହୀଂ ହୈ. ତଥା ଉନକୋ ସହତା ହୈ ଵହ ଭୀ କଷାଯକେ ଅଭିପ୍ରାଯରୂପ
ଵିଚାରସେ ସହତା ହୈ. ଵହ ଵିଚାର ଐସା ହୋତା ହୈ କି – ପରଵଶତାସେ ନରକାଦି ଗତିମେଂ ବହୁତ ଦୁଃଖ
ସହନ କିଯେ, ଯହ ପରୀଷହାଦିକା ଦୁଃଖ ତୋ ଥୋଡ଼ା ହୈ. ଇସକୋ ସ୍ଵଵଶ ସହନେସେ ସ୍ଵର୍ଗ-ମୋକ୍ଷ ସୁଖକୀ
ପ୍ରାପ୍ତି ହୋତୀ ହୈ. ଯଦି ଇନକୋ ନ ସହେଂ ଔର ଵିଷଯସୁଖକା ସେଵନ କରେଂ ତୋ ନରକାଦିକକୀ ପ୍ରାପ୍ତି
ହୋଗୀ, ଵହାଁ ବହୁତ ଦୁଃଖ ହୋଗା — ଇତ୍ଯାଦି ଵିଚାରସେ ପରୀଷହୋଂମେଂ ଅନିଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ରହତୀ ହୈ. କେଵଲ
ନରକାଦିକେ ଭଯସେ ତଥା ସୁଖକେ ଲୋଭସେ ଉନ୍ହେଂ ସହନ କରତା ହୈ; ସୋ ଯହ ସବ କଷାଯଭାଵ ହୀ ହୈଂ.
ତଥା ଐସା ଵିଚାର ହୋତା ହୈ କି ଜୋ କର୍ମ ଥେ ଵେ ଭୋଗେ ବିନା ନହୀଂ ଛୂଟତେ; ଇସଲିଯେ ମୁଝେ ସହନେ
ପଡ଼େ. ସୋ ଐସେ ଵିଚାରସେ କର୍ମଫଲଚେତନାରୂପ ପ୍ରଵର୍ତତା ହୈ. ତଥା ପର୍ଯାଯଦୃଷ୍ଟିସେ ଜୋ ପରୀଷହାଦିରୂପ
ଅଵସ୍ଥା ହୋତୀ ହୈ ଉସେ ଅପନେକୋ ହୁଈ ମାନତା ହୈ, ଦ୍ରଵ୍ଯଦୃଷ୍ଟିସେ ଅପନୀ ଔର ଶରୀରାଦିକୀ ଅଵସ୍ଥାକୋ
ଭିନ୍ନ ନହୀଂ ପହିଚାନତା. ଇସୀପ୍ରକାର ନାନାପ୍ରକାରକେ ଵ୍ଯଵହାର – ଵିଚାରସେ ପରୀଷହାଦିକ ସହନ କରତା ହୈ.
ତଥା ଉସକେ ରାଜ୍ଯାଦିକ ଵିଷଯସାମଗ୍ରୀକା ତ୍ଯାଗ ହୈ ଔର ଇଷ୍ଟ ଭୋଜନାଦିକକା ତ୍ଯାଗ କରତା
ରହତା ହୈ. ଵହ ତୋ ଜୈସେ କୋଈ ଦାହଜ୍ଵରଵାଲା ଵାଯୁ ହୋନେକେ ଭଯସେ ଶୀତଲ ଵସ୍ତୁ ସେଵନକା ତ୍ଯାଗ
କରତା ହୈ, ପରନ୍ତୁ ଜବ ତକ ଶୀତଲ ଵସ୍ତୁକା ସେଵନ ରୁଚତା ହୈ ତବ ତକ ଉସକେ ଦାହକା ଅଭାଵ
ନହୀଂ କହା ଜାତା; ଉସୀ ପ୍ରକାର ରାଗସହିତ ଜୀଵ ନରକାଦିକକେ ଭଯସେ ଵିଷଯସେଵନକା ତ୍ଯାଗ କରତା
ହୈ, ପରନ୍ତୁ ଜବ ତକ ଵିଷଯସେଵନ ରୁଚତା ହୈ ତବ ତକ ଉସକେ ରାଗକା ଅଭାଵ ନହୀଂ କହା ଜାତା.
ତଥା ଜୈସେ — ଅମୃତକେ ଆସ୍ଵାଦୀ ଦେଵକୋ ଅନ୍ଯ ଭୋଜନ ସ୍ଵଯମେଵ ନହୀଂ ରୁଚତା; ଉସୀ ପ୍ରକାର ସ୍ଵରସକା
ଆସ୍ଵାଦନ କରକେ ଵିଷଯସେଵନକୀ ଅରୁଚି ଇସକେ ନହୀଂ ହୁଈ ହୈ. ଇସ ପ୍ରକାର ଫଲାଦିକକୀ ଅପେକ୍ଷା
ପରୀଷହସହନାଦିକୋ ସୁଖକା କାରଣ ଜାନତା ହୈ ଔର ଵିଷଯସେଵନାଦିକୋ ଦୁଃଖକା କାରଣ ଜାନତା ହୈ.
ତଥା ତତ୍କାଲ ପରୀଷହସହନାଦିକସେ ଦୁଃଖ ହୋନା ମାନତା ହୈ ଔର ଵିଷଯସେଵନାଦିକସେ ସୁଖ