ਕਾਰ੍ਯਰੂਪ ਪ੍ਰੁਥ੍ਵੀ ਆਦਿ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਸੋ ਅਨਿਤ੍ਯ ਹੈਂ. ਪਰਨ੍ਤੁ ਐਸਾ ਕਹਨਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਦਿਸੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧ ਹੈ.
ਈਨ੍ਧਨਰੂਪ ਪ੍ਰੁਥ੍ਵੀ ਆਦਿਕੇ ਪਰਮਾਣੁ ਅਗ੍ਨਿਰੂਪ ਹੋਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ, ਅਗ੍ਨਿ ਕੇ ਪਰਮਾਣੁ ਰਾਖਰੂਪ ਪ੍ਰੁਥ੍ਵੀ
ਹੋਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ. ਜਲਕੇ ਪਰਮਾਣੁ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲ (ਮੋਤੀ) ਰੂਪ ਪ੍ਰੁਥ੍ਵੀ ਹੋਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ. ਫਿ ਰ
ਯਦਿ ਤੂ ਕਹੇਗਾ
ਹੀ ਐਸਾ ਠਹਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਇਸਲਿਯੇ ਸਬ ਪਰਮਾਣੁਓਂਕੀ ਏਕ ਪੁਦ੍ਗਲਰੂਪ ਮੂਰ੍ਤਿਕ ਜਾਤਿ ਹੈ, ਵਹ
ਪ੍ਰੁਥ੍ਵੀ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਅਵਸ੍ਥਾਰੂਪ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਤੀ ਹੈ.
ਯਹ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ
ਹੀ ਅਵਸ੍ਤੁ ਹੈਂ, ਯਹ ਸਤ੍ਤਾਰੂਪ ਪਦਾਰ੍ਥ ਨਹੀਂ ਹੈਂ. ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ-ਪਰਿਣਮਨਾਦਿਕਕਾ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰ ਵਿਚਾਰ
ਕਰਨੇਕੇ ਅਰ੍ਥ ਇਨਕੀ ਕਲ੍ਪਨਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ. ਤਥਾ ਦਿਸ਼ਾ ਕੁਛ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਆਕਾਸ਼ਮੇਂ ਖਣ੍ਡਕਲ੍ਪਨਾ
ਦ੍ਵਾਰਾ ਦਿਸ਼ਾ ਮਾਨਤੇ ਹੈਂ. ਤਥਾ ਆਤ੍ਮਾ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੇ ਕਹਤੇ ਹੈਂ; ਸੋ ਪਹਲੇ ਨਿਰੂਪਣ ਕਿਯਾ ਹੀ
ਹੈ. ਤਥਾ ਮਨ ਕੋਈ ਪ੍ਰੁਥਕ੍ ਪਦਾਰ੍ਥ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਭਾਵਮਨ ਤੋ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪ ਹੈ ਸੋ ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਸ੍ਵਰੂਪ
ਹੈ, ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਨ ਪਰਮਾਣੁਓਂਕਾ ਪਿਣ੍ਡ ਹੈ ਸੋ ਸ਼ਰੀਰਕਾ ਅਂਗ ਹੈ. ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਯਹ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਕਲ੍ਪਿਤ ਜਾਨਨਾ.
ਦ੍ਵੇਸ਼, ਸ੍ਨੇਹ, ਗੁਰੁਤ੍ਵ, ਦ੍ਰਵ੍ਯਤ੍ਵ. ਸੋ ਇਨਮੇਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਿਕ ਗੁਣ ਤੋ ਪਰਮਾਣੁਓਂਮੇਂ ਪਾਯੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ; ਪਰਨ੍ਤੁ
ਪ੍ਰੁਥ੍ਵੀਕੋ ਗਂਧਵਤੀ ਹੀ ਕਹਨਾ, ਜਲਕੋ ਸ਼ੀਤ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਾਨ ਹੀ ਕਹਨਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਮਿਥ੍ਯਾ ਹੈ; ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਕਿਸੀ
ਪ੍ਰੁਥ੍ਵੀਮੇਂ ਗਂਧਕੀ ਮੁਖ੍ਯਤਾ ਭਾਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ, ਕੋਈ ਜਲ ਉਸ਼੍ਣ ਦੇਖਾ ਜਾਤਾ ਹੈ
ਰੁਕਤਾ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਮੂਰ੍ਤਿਕ ਹੈ ਔਰ ਆਕਾਸ਼ ਅਮੂਰ੍ਤਿਕ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪੀ ਹੈ. ਭੀਂਤਮੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਰਹੇ ਔਰ
ਸ਼ਬ੍ਦਗੁਣ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨ ਕਰ ਸਕੇ, ਯਹ ਕੈਸੇ ਬਨੇਗਾ? ਤਥਾ ਸਂਖ੍ਯਾਦਿਕ ਹੈਂ ਸੋ ਵਸ੍ਤੁਮੇਂ ਤੋ ਕੁਛ ਹੈਂ
ਨਹੀਂ, ਅਨ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥਕੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਅਨ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥਕੀ ਹੀਨਾਧਿਕਤਾ ਜਾਨਨੇਕੋ ਅਪਨੇ ਜ੍ਞਾਨਮੇਂ ਸਂਖ੍ਯਾਦਿਕਕੀ
ਕਲ੍ਪਨਾ ਦ੍ਵਾਰਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਤੇ ਹੈਂ. ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧਿ ਆਦਿ ਹੈ ਸੋ ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਪਰਿਣਮਨ ਹੈ, ਵਹਾਁ ਬੁਦ੍ਧਿ
ਨਾਮ ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਹੈ ਤੋ ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਗੁਣ ਹੈ ਹੀ, ਔਰ ਮਨਕਾ ਨਾਮ ਹੈ ਤੋ ਮਨ ਤੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਂਮੇਂ ਕਹਾ ਹੀ