वाग्विषयव्यापारनिवृत्तिहेतूपन्यासोऽयम् ।
जीवा हि नानाविधाः मुक्ता अमुक्ताः, भव्या अभव्याश्च । संसारिणः त्रसाः स्थावराः;
द्वीन्द्रियत्रीन्द्रियचतुरिन्द्रियसंज्ञ्यसंज्ञिभेदात् पंच त्रसाः, पृथिव्यप्तेजोवायुवनस्पतयः स्थावराः ।
भाविकाले स्वभावानन्तचतुष्टयात्मसहजज्ञानादिगुणैः भवनयोग्या भव्याः, एतेषां विपरीता
paramātmagnānī muni pashujano vaḍe karavāmān āvatā bhayane chhoḍīne ane pelī (prasiddha) sakaḷ laukik jalpajāḷane (vachanasamūhane) tajīne, shāshvatasukhadāyak ek nij tattvane pāme chhe. 266.
anvayārthaḥ — [नानाजीवाः] nānā prakāranā jīvo chhe, [नानाकर्म] nānā prakāranun karma chhe, [नानाविधा लब्धिः भवेत्] nānā prakāranī labdhi chhe; [तस्मात्] tethī [स्वपरसमयैः] svasamayo ane parasamayo sāthe (svadharmīo ane paradharmīo sāthe) [वचनविवादः] vachanavivād [वर्जनीयः] varjavāyogya chhe.
ṭīkāḥ — ā, vachanasambandhī vyāpāranī nivr̥uttinā hetunun kathan chhe (arthāt vachanavivād shā māṭe chhoḍavāyogya chhe tenun kāraṇ ahīn kahyun chhe).
jīvo nānā prakāranā chheḥ mukta ane amukta, bhavya ane abhavya, sansārīo — tras ane sthāvar. dvīndriy, trīndriy, chaturindriy tathā (pañchendriy) sañgnī ne (pañchendriy) asañgnī evā bhedone līdhe tras jīvo pāñch prakāranā chhe. pr̥ithvī, pāṇī, tej, vāyu ane vanaspati e (pāñch prakāranā) sthāvar jīvo chhe. bhaviṣhya kāḷe svabhāv-anant-chatuṣhṭayātmak sahaj- gnānādi guṇorūpe *bhavanane yogya (jīvo) te bhavyo chhe; āmanāthī viparīt (jīvo) te
30
*bhavan = pariṇaman; thavun te.