प्रायश्चित्तपरमालोचनानियमव्युत्सर्गप्रभृतिसकलपरमार्थक्रियाकांडाडंबरसमृद्धस्य उपयोग- त्रयविशालस्य परमेश्वरस्य शास्त्रस्य द्विविधं किल तात्पर्यं, सूत्रतात्पर्यं शास्त्रतात्पर्यं चेति । सूत्रतात्पर्यं पद्योपन्यासेन प्रतिसूत्रमेव प्रतिपादितम्, शास्त्रतात्पर्यं त्विदमुपदर्शनेन । भागवतं
शास्त्रमिदं निर्वाणसुंदरीसमुद्भवपरमवीतरागात्मकनिर्व्याबाधनिरन्तरानङ्गपरमानन्दप्रदं निरति- शयनित्यशुद्धनिरंजननिजकारणपरमात्मभावनाकारणं समस्तनयनिचयांचितं पंचमगति- हेतुभूतं पंचेन्द्रियप्रसरवर्जितगात्रमात्रपरिग्रहेण निर्मितमिदं ये खलु निश्चयव्यवहारनययोरविरोधेन जानन्ति ते खलु महान्तः समस्ताध्यात्मशास्त्रहृदयवेदिनः परमानंदवीतरागसुखाभिलाषिणः परित्यक्त बाह्याभ्यन्तरचतुर्विंशतिपरिग्रहप्रपंचाः त्रिकालनिरुपाधिस्वरूपनिरतनिजकारण-
vyutsarga vagere sakaḷ paramārtha kriyākāṇḍanā āḍambarathī samr̥uddha chhe (arthāt jemān paramārtha kriyāonun puṣhkaḷ nirūpaṇ chhe) ane je traṇ upayogathī susampanna chhe (arthāt jemān ashubh, shubh ne shuddha upayoganun puṣhkaḷ kathan chhe) — evā ā parameshvar shāstranun kharekhar be prakāranun tātparya chheḥ sūtratātparya ane shāstratātparya. sūtratātparya to padyakathanathī darek sūtrane viṣhe ( – padya dvārā darek gāthānā ante) pratipādit karavāmān āvyun chhe. ane shāstratātparya ā nīche pramāṇe ṭīkā vaḍe pratipādit karavāmān āve chheḥ ā (niyamasārashāstra) 1bhāgavat shāstra chhe. je (shāstra) nirvāṇasundarīthī utpanna thatā, paramavītarāgātmak, 2nirābādh, nirantar ane 3anaṅg paramānandanun denārun chhe, je nayonā samūhathī shobhit chhe, je pañcham gatinā hetubhūt chhe ane je pāñch indriyonā phelāv rahit dehamātra-parigrahavāḷāthī (nirgranth munivarathī) rachāyelun chhe — evā ā bhāgavat shāstrane jeo nishchayanay ane vyavahāranayanā avirodhathī jāṇe chhe, te mahāpuruṣho — samasta adhyātmashāstronā 5hr̥udayane jāṇanārāo ane paramānandarūp vītarāg sukhanā abhilāṣhīo — bāhya-abhyantar chovīsh parigrahonā prapañchane parityāgīne,
36
4niratishay, nityashuddha, nirañjan nij kāraṇaparamātmānī bhāvanānun kāraṇ chhe, je samasta
1. bhāgavat = bhagavānanun; daivī; pavitra.
2. nirābādh = bādhā rahit; nirvighna.
3. anaṅg = asharīrī; ātmik; atīndriy.
4. niratishay = jenāthī koī chaḍiyātun nathī evā; anuttam; shreṣhṭha; ajoḍ.
5. hr̥uday = hārda; rahasya; marma. (ā bhāgavat shāstrane jeo samyak prakāre jāṇe chhe, teo samasta
adhyātmashāstronā hārdanā gnātā chhe.)