Page 34 of 388
PDF/HTML Page 61 of 415
single page version

இதி கார்யகாரணரூபேண ஸ்வபாவதர்ஶநோபயோகஃ ப்ரோக்த : . விபாவதர்ஶநோபயோகோப்யுத்தர- ஸூத்ரஸ்திதத்வாத் தத்ரைவ த்ரஶ்யத இதி .

இஸப்ரகார கார்யரூப ஔர காரணரூபஸே ஸ்வபாவதர்ஶநோபயோக கஹா . விபாவதர்ஶநோபயோக அகலே ஸூத்ரமேஂ (௧௪வீஂ காதாமேஂ) ஹோநேஸே வஹீஂ தர்ஶாயா ஜாயேகா .

[அப, ௧௩வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்ரீ பத்மப்ரபமலதாரிதேவ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

[ஶ்லோேகார்த : — ] த்ருஶி - ஜ்ஞப்தி - வ்ருத்திஸ்வரூப (தர்ஶநஜ்ஞாநசாரித்ரரூபஸே பரிணமித) ஐஸா ஜோ ஏக ஹீ சைதந்யஸாமாந்யரூப நிஜ ஆத்மதத்த்வ, வஹ மோக்ஷேச்சுஓஂகோ (மோக்ஷகா) ப்ரஸித்த மார்க ஹை; இஸ மார்க பிநா மோக்ஷ நஹீஂ ஹை .௨௩.

காதா : ௧௪ அந்வயார்த : — [சக்ஷுரசக்ஷுரவதயஃ ] சக்ஷு, அசக்ஷு ஔர அவதி [திஸ்ரஃ அபி ] யஹ தீநோஂ [விபாவத்ருஷ்டயஃ ] விபாவதர்ஶந [இதி பணிதாஃ ] கஹே கயே ஹைஂ . [பர்யாயஃ த்விவிகல்பஃ ] பர்யாய த்விவித ஹை : [ஸ்வபராபேக்ஷஃ ] ஸ்வபராபேக்ஷ (ஸ்வ ஔர பரகீ அபேக்ஷா யுக்த) [ச ] ஔர [நிரபேக்ஷஃ ] நிரபேக்ஷ .

Page 35 of 388
PDF/HTML Page 62 of 415
single page version

அஶுத்தத்ரஷ்டிஶுத்தாஶுத்தபர்யாயஸூசநேயம் .

மதிஜ்ஞாநாவரணீயகர்மக்ஷயோபஶமேந யதா மூர்தஂ வஸ்து ஜாநாதி ததா சக்ஷுர்தர்ஶநாவரணீய- கர்மக்ஷயோபஶமேந மூர்தஂ வஸ்து பஶ்யதி ச . யதா ஶ்ருதஜ்ஞாநாவரணீயகர்மக்ஷயோபஶமேந ஶ்ருதத்வாரேண த்ரவ்யஶ்ருதநிகதிதமூர்தாமூர்தஸமஸ்தஂ வஸ்துஜாதஂ பரோக்ஷவ்ருத்த்யா ஜாநாதி ததைவாசக்ஷுர்தர்ஶநாவரணீய- கர்மக்ஷயோபஶமேந ஸ்பர்ஶநரஸநக்ராணஶ்ரோத்ரத்வாரேண தத்தத்யோக்யவிஷயாந் பஶ்யதி ச . யதா அவதிஜ்ஞாநாவரணீயகர்மக்ஷயோபஶமேந ஶுத்தபுத்கலபர்யஂதஂ மூர்தத்ரவ்யஂ ஜாநாதி ததா அவதி- தர்ஶநாவரணீயகர்மக்ஷயோபஶமேந ஸமஸ்தமூர்தபதார்தஂ பஶ்யதி ச .

அத்ரோபயோகவ்யாக்யாநாநந்தரஂ பர்யாயஸ்வரூபமுச்யதே . பரி ஸமந்தாத் பேதமேதி கச்சதீதி பர்யாயஃ . அத்ர ஸ்வபாவபர்யாயஃ ஷட்த்ரவ்யஸாதாரணஃ அர்தபர்யாயஃ அவாங்மநஸகோசரஃ அதிஸூக்ஷ்மஃ ஆகமப்ராமாண்யாதப்யுபகம்யோபி ச ஷட்டாநிவ்ருத்திவிகல்பயுதஃ . அநஂதபாகவ்ருத்திஃ அஸஂக்யாத- டீகா : — யஹ, அஶுத்த தர்ஶநகீ ததா ஶுத்த ஔர அஶுத்த பர்யாயகீ ஸூசநா ஹை .

ஜிஸப்ரகார மதிஜ்ஞாநாவரணீய கர்மகே க்ஷயோபஶமஸே (ஜீவ) மூர்த வஸ்துகோ ஜாநதா ஹை, உஸீப்ரகார சக்ஷுதர்ஶநாவரணீய கர்மகே க்ஷயோபஶமஸே (ஜீவ) மூர்த வஸ்துகோ ௧தேகதா ஹை . ஜிஸப்ரகார ஶ்ருதஜ்ஞாநாவரணீய கர்மகே க்ஷயோபஶமஸே (ஜீவ) ஶ்ருத த்வாரா த்ரவ்யஶ்ருதநே கஹே ஹுஏ மூர்த – அமூர்த ஸமஸ்த வஸ்துஸமூஹகோ பரோக்ஷ ரீதிஸே ஜாநதா ஹை, உஸீப்ரகார அசக்ஷுதர்ஶநாவரணீய கர்மகே க்ஷயோபஶமஸே (ஜீவ) ஸ்பர்ஶந, ரஸந, க்ராண ஔர ஶ்ரோத்ர த்வாரா உஸ-உஸகே யோக்ய விஷயோஂகோ தேகதா ஹை . ஜிஸப்ரகார அவதிஜ்ஞாநாவரணீய கர்மகே க்ஷயோபஶமஸே (ஜீவ) ஶுத்தபுத்கலபர்யஂத ( – பரமாணு தககே) மூர்தத்ரவ்யகோ ஜாநதா ஹை, உஸீப்ரகார அவதிதர்ஶநாவரணீய கர்மகே க்ஷயோபஶமஸே (ஜீவ) ஸமஸ்த மூர்த பதார்தகோ தேகதா ஹை .

(உபரோக்தாநுஸார) உபயோககா வ்யாக்யாந கரநேகே பஶ்சாத் யஹா஁ பர்யாயகா ஸ்வரூப கஹா ஜாதா ஹை :

பரி ஸமந்தாத் பேதமேதி கச்சதீதி பர்யாயஃ . அர்தாத் ஜோ ஸர்வ ஓரஸே பேதகோ ப்ராப்த கரே ஸோ பர்யாய ஹை .

உஸமேஂ, ஸ்வபாவபர்யாய சஹ த்ரவ்யோஂகோ ஸாதாரண ஹை, அர்தபர்யாய ஹை, வாணீ ஔர மநகே அகோசர ஹை, அதி ஸூக்ஷ்ம ஹை, ஆகமப்ரமாணஸே ஸ்வீகாரகரநேயோக்ய ததா சஹ ஹாநிவ்ருத்திகே பேதோஂ ஸஹித ஹை அர்தாத் அநந்தபாக வ்ருத்தி, அஸஂக்யாதபாக வ்ருத்தி, ஸஂக்யாதபாக வ்ருத்தி, ஸஂக்யாதகுண

௧-தேகநா = ஸாமாந்யரூபஸே அவலோகந கரநா; ஸாமாந்ய ப்ரதிபாஸ ஹோநா .

Page 36 of 388
PDF/HTML Page 63 of 415
single page version

பாகவ்ருத்திஃ ஸஂக்யாதபாகவ்ருத்திஃ ஸஂக்யாதகுணவ்ருத்திஃ அஸஂக்யாதகுணவ்ருத்திஃ அநஂதகுணவ்ருத்திஃ, ததா ஹாநிஶ்ச நீயதே . அஶுத்தபர்யாயோ நரநாரகாதிவ்யஂஜநபர்யாய இதி .

வ்ருத்தி, அஸஂக்யாதகுண வ்ருத்தி ஔர அநந்தகுண வ்ருத்தி ஸஹித ஹோதீ ஹை ஔர இஸீப்ரகார (வ்ருத்திகீ பா஁தி) ஹாநி பீ லகாஈ ஜாதீ ஹை .

அஶுத்தபர்யாய நர - நாரகாதி வ்யஂஜநபர்யாய ஹை .

[அப, ௧௪வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ தீந ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

[ஶ்லோேகார்த : — ] பரபாவ ஹோநே பர பீ, ஸஹஜகுணமணிகீ காநரூப ததா பூர்ணஜ்ஞாநவாலே ஶுத்த ஆத்மாகோ ஏககோ ஜோ தீக்ஷ்ணபுத்திவாலா ஶுத்தத்ருஷ்டி புருஷ பஜதா ஹை, வஹ புருஷ பரமஶ்ரீரூபீ காமிநீகா (முக்திஸுந்தரீகா) வல்லப பநதா ஹை .௨௪.

[ஶ்லோேகார்த : — ] இஸப்ரகார பர குணபர்யாயேஂ ஹோநே பர பீ, உத்தம புருஷோஂகே ஹ்ருதய- கமலமேஂ காரண – ஆத்மா விராஜமாந ஹை . அபநேஸே உத்பந்ந ஐஸே உஸ பரமப்ரஹ்மரூப ஸமயஸாரகோ — கி ஜிஸே தூ பஜ ரஹா ஹை உஸே — , ஹே பவ்யஶார்தூல (பவ்யோத்தம), தூ ஶீக்ர பஜ; தூ வஹ ஹை .௨௫.

[ஶ்லோேகார்த : — ] ஜீவதத்த்வ க்வசித் ஸத்குணோஂ ஸஹித ×விலஸதா ஹை — திகாஈ தேதா ஹை, × விலஸநா = திகாஈ தேநா; திகநா; ஜலகநா; ஆவிர்பூத ஹோநா; ப்ரகட ஹோநா .

Page 37 of 388
PDF/HTML Page 64 of 415
single page version

ஸ்வபாவவிபாவபர்யாயஸஂக்ஷேபோக்தி ரியம் .

தத்ர ஸ்வபாவவிபாவபர்யாயாணாஂ மத்யே ஸ்வபாவபர்யாயஸ்தாவத் த்விப்ரகாரேணோச்யதே . காரண- ஶுத்தபர்யாயஃ கார்யஶுத்தபர்யாயஶ்சேதி . இஹ ஹி ஸஹஜஶுத்தநிஶ்சயேந அநாத்யநிதநாமூர்தாதீந்த்ரியஸ்வபாவ- ஶுத்தஸஹஜஜ்ஞாநஸஹஜதர்ஶநஸஹஜசாரித்ரஸஹஜபரமவீதராகஸுகாத்மகஶுத்தாந்தஸ்தத்த்வஸ்வரூபஸ்வ- க்வசித் அஶுத்தரூப குணோஂ ஸஹித விலஸதா ஹை, க்வசித் ஸஹஜ பர்யாயோஂ ஸஹித விலஸதா ஹை ஔர க்வசித் அஶுத்த பர்யாயோஂ ஸஹித விலஸதா ஹை . இந ஸபஸே ஸஹித ஹோநே பர பீ ஜோ இந ஸபஸே ரஹித ஹை ஐஸே இஸ ஜீவதத்த்வகோ மைஂ ஸகல அர்தகீ ஸித்திகே லியே ஸதா நமதா ஹூ஁, பாதா ஹூ஁ .௨௬.

காதா : ௧௫ அந்வயார்த : — [நரநாரகதிர்யக்ஸுராஃ பர்யாயாஃ ] மநுஷ்ய, நாரக, திர்யஞ்ச ஔர தேவரூப பர்யாயேஂ [தே ] வே [விபாவாஃ ] விபாவபர்யாயேஂ [இதி பணிதாஃ ] கஹீ கஈ ஹைஂ; [கர்மோபாதிவிவர்ஜிதபர்யாயாஃ ] கர்மோபாதி ரஹித பர்யாயேஂ [தே ] வே [ஸ்வபாவாஃ ] ஸ்வபாவபர்யாயேஂ [இதி பணிதாஃ ] கஹீ கஈ ஹைஂ .

டீகா : — யஹ, ஸ்வபாவபர்யாயோஂ ததா விபாவபர்யாயோஂகா ஸஂக்ஷேபகதந ஹை .

வஹா஁, ஸ்வபாவபர்யாயோஂ ஔர விபாவபர்யாயோஂகே பீச ப்ரதம ஸ்வபாவபர்யாய தோ ப்ரகாரஸே கஹீ ஜாதீ ஹை : காரணஶுத்தபர்யாய ஔர கார்யஶுத்தபர்யாய .

யஹா஁ ஸஹஜ ஶுத்த நிஶ்சயஸே, அநாதி - அநந்த, அமூர்த, அதீந்த்ரியஸ்வபாவவாலே ஔர ஶுத்த ஐஸே ஸஹஜஜ்ஞாந - ஸஹஜதர்ஶந - ஸஹஜசாரித்ர - ஸஹஜபரமவீதராகஸுகாத்மக ஶுத்த-அந்தஃதத்த்வஸ்வரூப

Page 38 of 388
PDF/HTML Page 65 of 415
single page version

பாவாநந்தசதுஷ்டயஸ்வரூபேண ஸஹாஂசிதபஂசமபாவபரிணதிரேவ காரணஶுத்தபர்யாய இத்யர்தஃ . ஸாத்யநிதநாமூர்தாதீந்த்ரியஸ்வபாவஶுத்தஸத்பூதவ்யவஹாரேண கேவலஜ்ஞாநகேவலதர்ஶநகேவலஸுககேவல- ஶக்தி யுக்த பலரூபாநஂதசதுஷ்டயேந ஸார்தஂ பரமோத்க்ருஷ்டக்ஷாயிகபாவஸ்ய ஶுத்தபரிணதிரேவ கார்யஶுத்த- பர்யாயஶ்ச . அதவா பூர்வஸூத்ரோபாத்தஸூக்ஷ்ம»ுஜுஸூத்ரநயாபிப்ராயேண ஷட்த்ரவ்யஸாதாரணாஃ ஸூக்ஷ்மாஸ்தே ஹி அர்தபர்யாயாஃ ஶுத்தா இதி போத்தவ்யாஃ . உக்த : ஸமாஸதஃ ஶுத்தபர்யாயவிகல்பஃ .

இதாநீஂ வ்யஂஜநபர்யாய உச்யதே . வ்யஜ்யதே ப்ரகடீக்ரியதே அநேநேதி வ்யஞ்ஜநபர்யாயஃ . குதஃ ? லோசநகோசரத்வாத் படாதிவத் . அதவா ஸாதிஸநிதநமூர்தவிஜாதீயவிபாவஸ்வபாவத்வாத், த்ரஶ்யமாநவிநாஶஸ்வரூபத்வாத் .

வ்யஂஜநபர்யாயஶ்ச — பர்யாயிநமாத்மாநமந்தரேண பர்யாயஸ்வபாவாத் ஶுபாஶுபமிஶ்ரபரிணாமேநாத்மா ஜோ ஸ்வபாவ-அநந்தசதுஷ்டயகா ஸ்வரூப உஸகே ஸாதகீ ஜோ பூஜித பஂசமபாவபரிணதி ( – உஸகே ஸாத தந்மயரூபஸே ரஹநேவாலீ ஜோ பூஜ்ய ஐஸீ பாரிணாமிகபாவகீ பரிணதி) வஹீ காரணஶுத்தபர்யாய ஹை, ஐஸா அர்த ஹை .

ஸாதி - அநந்த, அமூர்த, அதீந்த்ரியஸ்வபாவவாலே ஶுத்தஸத்பூதவ்யவஹாரஸே, கேவலஜ்ஞாந – கேவலதர்ஶந - கேவலஸுக - கேவலஶக்தியுக்த பலரூப அநந்தசதுஷ்டயகே ஸாதகீ ( – அநந்த- சதுஷ்டயகே ஸாத தந்மயரூபஸே ரஹநேவாலீ) ஜோ பரமோத்க்ருஷ்ட க்ஷாயிகபாவகீ ஶுத்தபரிணதி வஹீ ❃

த்ரவ்யோஂகோ ஸாதாரண ஔர ஸூக்ஷ்ம ஐஸீ வே அர்தபர்யாயேஂ ஶுத்த ஜாநநா (அர்தாத் வே அர்தபர்யாயேஂ ஹீ ஶுத்தபர்யாயேஂ ஹைஂ .) . (இஸப்ரகார) ஶுத்தபர்யாயகே பேத ஸஂக்ஷேபமேஂ கஹே .

அப வ்யஂஜநபர்யாய கஹீ ஜாதீ ஹை : ஜிஸஸே வ்யக்த ஹோ — ப்ரகட ஹோ வஹ வ்யஂஜநபர்யாய ஹை . கிஸ காரண ? படாதிகீ (வஸ்த்ராதிகீ) பா஁தி சக்ஷுகோசர ஹோநேஸே (ப்ரகட ஹோதீ ஹை ); அதவா, ஸாதி - ஸாஂத மூர்த விஜாதீயவிபாவஸ்வபாவவாலீ ஹோநேஸே, திககர நஷ்ட ஹோநேகே ஸ்வரூபவாலீ ஹோநேஸே (ப்ரகட ஹோதீ ஹை ) .

பர்யாயீ ஆத்மாகே ஜ்ஞாந பிநா ஆத்மா பர்யாயஸ்வபாவவாலா ஹோதா ஹை; இஸலியே ❃

Page 39 of 388
PDF/HTML Page 66 of 415
single page version

வ்யவஹாரேண நரோ ஜாதஃ, தஸ்ய நராகாரோ நரபர்யாயஃ; கேவலேநாஶுபகர்மணா வ்யவஹாரேணாத்மா நாரகோ ஜாதஃ, தஸ்ய நாரகாகாரோ நாரகபர்யாயஃ; கிஞ்சிச்சுபமிஶ்ரமாயாபரிணாமேந திர்யக்காயஜோ வ்யவஹாரேணாத்மா, தஸ்யாகாரஸ்திர்யக்பர்யாயஃ; கேவலேந ஶுபகர்மணா வ்யவஹாரேணாத்மா தேவஃ, தஸ்யாகாரோ தேவபர்யாயஶ்சேதி .

ஶுபாஶுபரூப மிஶ்ர பரிணாமஸே ஆத்மா வ்யவஹாரஸே மநுஷ்ய ஹோதா ஹை, உஸகா மநுஷ்யாகார வஹ மநுஷ்யபர்யாய ஹை; கேவல அஶுப கர்மஸே வ்யவஹாரஸே ஆத்மா நாரக ஹோதா ஹை, உஸகா நாரக – ஆகார வஹ நாரகபர்யாய ஹை; கிஂசித்ஶுபமிஶ்ரித மாயாபரிணாமஸே ஆத்மா வ்யவஹாரஸே திர்யஂசகாயமேஂ ஜந்மதா ஹை, உஸகா ஆகார வஹ திர்சஂயபர்யாய ஹை; ஔர கேவல ஶுப கர்மஸே வ்யவஹாரஸே ஆத்மா தேவ ஹோதா ஹை, உஸகா ஆகார வஹ தேவபர்யாய ஹை . — யஹ வ்யஂஜநபர்யாய ஹை . இஸ பர்யாயகா விஸ்தார அந்ய ஆகமமேஂ தேக லேநா சாஹியே .

[அப, ௧௫வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

[ஶ்லோேகார்த : — ] பஹு விபாவ ஹோநே பர பீ, ஸஹஜ பரம தத்த்வகே அப்யாஸமேஂ ஜிஸகீ புத்தி ப்ரவீண ஹை ஐஸா யஹ ஶுத்தத்ருஷ்டிவாலா புருஷ, ‘ஸமயஸாரஸே அந்ய குச நஹீஂ ஹை’ ஐஸா மாநகர, ஶீக்ர பரமஶ்ரீரூபீ ஸுந்தரீகா வல்லப ஹோதா ஹை .௨௭.

Page 40 of 388
PDF/HTML Page 67 of 415
single page version

சதுர்கதிஸ்வரூபநிரூபணாக்யாநமேதத் .

மநோரபத்யாநி மநுஷ்யாஃ . தே த்விவிதாஃ, கர்மபூமிஜா போகபூமிஜாஶ்சேதி . தத்ர கர்மபூமிஜாஶ்ச த்விவிதாஃ, ஆர்யா ம்லேச்சாஶ்சேதி . ஆர்யாஃ புண்யக்ஷேத்ரவர்திநஃ . ம்லேச்சாஃ பாபக்ஷேத்ரவர்திநஃ . போகபூமிஜாஶ்சார்யநாமதேயதரா ஜகந்யமத்யமோத்தமக்ஷேத்ரவர்திநஃ ஏகத்வித்ரி-

காதா : ௧௬-௧௭ அந்வயார்த : — [மாநுஷாஃ த்விவிகல்பாஃ] மநுஷ்யோஂகே தோ பேத ஹைஂ : [கர்மமஹீபோகபூமிஸஂஜாதாஃ ] கர்மபூமிமேஂ ஜந்மே ஹுஏ ஔர போகபூமிமேஂ ஜந்மே ஹுஏ; [ப்ருத்வீபேதேந ] ப்ருத்வீகே பேதஸே [நாரகாஃ ] நாரக [ஸப்தவிதாஃ ஜ்ஞாதவ்யாஃ ] ஸாத ப்ரகாரகே ஜாநநா; [திர்யஂஞ்சஃ ] திர்யஂசோஂகே [சதுர்தஶபேதாஃ ] சௌதஹபேத [பணிதாஃ ] கஹே ஹைஂ; [ஸுரகணாஃ ] தேவஸமூஹோஂகே [சதுர்பேதாஃ ] சார பேத ஹைஂ . [ஏதேஷாஂ விஸ்தாரஃ ] இநகா விஸ்தார [லோகவிபாகேஷு ஜ்ஞாதவ்யஃ ] லோகவிபாகமேஂஸே ஜாந லேநா .

டீகா* : — யஹ, சார கதிகே ஸ்வரூபநிரூபணரூப கதந ஹை .

❃

மநுகீ ஸந்தாந வஹ மநுஷ்ய ஹைஂ . வே தோ ப்ரகாரகே ஹைஂ : கர்மபூமிஜ ஔர போகபூமிஜ . உநமேஂ கர்மபூமிஜ மநுஷ்ய பீ தோ ப்ரகாரகே ஹைஂ : ஆர்ய ஔர ம்லேச்ச . புண்யக்ஷேத்ரமேஂ ரஹநேவாலே வே ஆர்ய ஹைஂ ஔர பாபக்ஷேத்ரமேஂ ரஹநேவாலே வே ம்லேச்ச ஹைஂ . போகபூமிஜ ❃

Page 41 of 388
PDF/HTML Page 68 of 415
single page version

பல்யோபமாயுஷஃ . ரத்நஶர்கராவாலுகாபஂகதூமதமோமஹாதமஃப்ரபாபிதாநஸப்தப்ருத்வீநாஂ பேதாந்நாரகஜீவாஃ ஸப்ததா பவந்தி . ப்ரதமநரகஸ்ய நாரகா ஹ்யேகஸாகரோபமாயுஷஃ . த்விதீயநரகஸ்ய நாரகாஃ த்ரிஸாகரோபமாயுஷஃ . த்ருதீயஸ்ய ஸப்த . சதுர்தஸ்ய தஶ . பஂசமஸ்ய ஸப்ததஶ . ஷஷ்டஸ்ய த்வாவிஂஶதிஃ . ஸப்தமஸ்ய த்ரயஸ்த்ரிஂஶத் . அத விஸ்தரபயாத் ஸஂக்ஷேபேணோச்யதே . திர்யஞ்சஃ ஸூக்ஷ்மைகேந்த்ரியபர்யாப்தகா- பர்யாப்தகபாதரைகேந்த்ரியபர்யாப்தகாபர்யாப்தகத்வீஂத்ரியபர்யாப்தகாபர்யாப்தகத்ரீந்த்ரியபர்யாப்தகாபர்யாப்தக- சதுரிந்த்ரியபர்யாப்தகாபர்யாப்தகாஸஂஜ்ஞிபஂசேந்த்ரியபர்யாப்தகாபர்யாப்தகஸஂஜ்ஞிபஂசேந்த்ரியபர்யாப்தகாபர்யாப்தகபேதா- ச்சதுர்தஶபேதா பவந்தி . பாவநவ்யஂதரஜ்யோதிஃகல்பவாஸிகபேதாத்தேவாஶ்சதுர்ணிகாயாஃ . ஏதேஷாஂ சதுர்கதி- ஜீவபேதாநாஂ பேதோ லோகவிபாகாபிதாநபரமாகமே த்ரஷ்டவ்யஃ . இஹாத்மஸ்வரூபப்ரரூபணாந்தராயஹேதுரிதி மநுஷ்ய ஆர்ய நாமகோ தாரண கரதே ஹைஂ; ஜகந்ய, மத்யம அதவா உத்தம க்ஷேத்ரமேஂ ரஹநேவாலே ஹைஂ ஔர ஏக பல்யோபம, தோ பல்யோபம அதவா தீந பல்யோபமகீ ஆயுவாலே ஹைஂ .

ரத்நப்ரபா, ஶர்கராப்ரபா, பாலுகாப்ரபா, பஂகப்ரபா, தூமப்ரபா, தமஃப்ரபா ஔர மஹாதமஃப்ரபா நாமகீ ஸாத ப்ருத்வீகே பேதோஂகே காரண நாரக ஜீவ ஸாத ப்ரகாரகே ஹைஂ . பஹலே நரககே நாரகீ ஏக ஸாகரோபமகீ ஆயுவாலே ஹைஂ, தூஸரே நரககே நாரகீ தீந ஸாகரோபமகீ ஆயுவாலே ஹைஂ . தீஸரே நரககே நாரகீ ஸாத ஸாகரோபமகீ ஆயுவாலே ஹைஂ, சௌதே நரககே நாரகீ தஸ ஸாகரோபம, பா஁சவேஂ நரககே ஸத்ரஹ ஸாகரோபம, சடவேஂ நரககே பாஈஸ ஸாகரோபம ஔர ஸாதவேஂ நரககே நாரகீ தேதீஸ ஸாகரோபமகீ ஆயுவாலே ஹைஂ .

அப விஸ்தாரகே பயகே காரண ஸஂக்ஷேபஸே கஹா ஜாதா ஹை : —

திர்யஂசோஂகே சௌதஹ பேத ஹைஂ : (௧-௨) ஸூக்ஷ்ம ஏகேந்த்ரிய பர்யாப்த ஔர அபர்யாப்த, (௩-௪) பாதர ஏகேந்த்ரிய பர்யாப்த ஔர அபர்யாப்த, (௫-௬) த்வீந்த்ரிய பர்யாப்த ஔர அபர்யாப்த, (௭-௮) த்ரீந்த்ரிய பர்யாப்த ஔர அபர்யாப்த, (௯-௧௦) சதுரிந்த்ரிய பர்யாப்த ஔர அபர்யாப்த, (௧௧-௧௨) அஸஂஜ்ஞீ பஂசேந்த்ரிய பர்யாப்த ஔர அபர்யாப்த, (௧௩-௧௪) ஸஂஜ்ஞீ பஂசேந்த்ரிய பர்யாப்த ஔர அபர்யாப்த .

தேவோஂகே சார நிகாய (ஸமூஹ) ஹைஂ : (௧) பவநவாஸீ, (௨) வ்யஂதர, (௩) ஜ்யோதிஷ்க ஔர (௪) கல்பவாஸீ .

இந சார கதிகே ஜீவோஂகே பேதோஂகே பேத லோகவிபாக நாமக பரமாகமமேஂ தேக லேஂ . யஹா஁ (இஸ பரமாகமமேஂ) ஆத்மஸ்வரூபகே நிரூபணமேஂ அந்தராயகா ஹேது ஹோகா இஸலியே ஸூத்ரகர்தா பூர்வாசார்யமஹாராஜநே (வே விஶேஷ பேத) நஹீஂ கஹே ஹைஂ .

Page 42 of 388
PDF/HTML Page 69 of 415
single page version

பூர்வஸூரிபிஃ ஸூத்ரக்ருத்பிரநுக்த இதி .

கத்தா போத்தா ஆதா போக்கலகம்மஸ்ஸ ஹோதி வவஹாரா .

கம்மஜபாவேணாதா கத்தா போத்தா து ணிச்சயதோ ..௧௮..

[அப இந தோ காதாஓஂகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ தோ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

[ஶ்லோேகார்த : — ] (ஹே ஜிநேந்த்ர !) தைவயோகஸே மைஂ ஸ்வர்கமேஂ ஹோஊ஁ , இஸ மநுஷ்யலோகமேஂ ஹோஊ஁, வித்யாதரகே ஸ்தாநமேஂ ஹோஊ஁ , ஜ்யோதிஷ்க தேவோஂகே லோகமேஂ ஹோஊ஁ , நாகேந்த்ரகே நகரமேஂ ஹோஊ஁ , நாரகோஂகே நிவாஸமேஂ ஹோஊ஁ , ஜிநபதிகே பவநமேஂ ஹோஊ஁ யா அந்ய சாஹே ஜிஸ ஸ்தாந பர ஹோஊ஁, (பரந்து) முஜே கர்மகா உத்பவ ந ஹோ, புநஃ புநஃ ஆபகே பாதபஂகஜகீ பக்தி ஹோ .௨௮.

[ஶ்லோேகார்த : — ] நராதிபதியோஂகே அநேகவித மஹா வைபவோஂகோ ஸுநகர ததா தேககர, ஹே ஜ஡மதி, தூ யஹா஁ வ்யர்த ஹீ க்லேஶ க்யோஂ ப்ராப்த கரதா ஹை ! வே வைபவ ஸசமுச புண்யஸே ப்ராப்த ஹோதே ஹைஂ . வஹ (புண்யோபார்ஜநகீ) ஶக்தி ஜிநநாதகே பாதபத்மயுகலகீ பூஜாமேஂ ஹை; யதி துஜே உந ஜிநபாதபத்மோஂகீ பக்தி ஹோ, தோ வே பஹுவித போக துஜே (அபநே ஆப) ஹோஂகே .௨௯.

Page 43 of 388
PDF/HTML Page 70 of 415
single page version

கர்த்ருத்வபோக்த்ருத்வப்ரகாரகதநமிதம் .

ஆஸந்நகதாநுபசரிதாஸத்பூதவ்யவஹாரநயாத் த்ரவ்யகர்மணாஂ கர்தா தத்பலரூபாணாஂ ஸுகதுஃகாநாஂ போக்தா ச, ஆத்மா ஹி அஶுத்தநிஶ்சயநயேந ஸகலமோஹராகத்வேஷாதிபாவகர்மணாஂ கர்தா போக்தா ச, அநுபசரிதாஸத்பூதவ்யவஹாரேண நோகர்மணாஂ கர்தா, உபசரிதாஸத்பூதவ்யவஹாரேண கடபடஶகடாதீநாஂ கர்தா . இத்யஶுத்தஜீவஸ்வரூபமுக்த ம் .

காதா : ௧௮ அந்வயார்த : — [ஆத்மா ] ஆத்மா [புத்கலகர்மணஃ ] புத்கல- கர்மகா [கர்தா போக்தா ] கர்தா - போக்தா [வ்யவஹாராத் ] வ்யவஹாரஸே [பவதி ] ஹை [து ] ஔர [ஆத்மா ] ஆத்மா [கர்மஜபாவேந ] கர்மஜநித பாவகா [கர்தா போக்தா ] கர்தா - போக்தா [நிஶ்சயதஃ ] (அஶுத்த) நிஶ்சயஸே ஹை .

டீகா : — யஹ, கர்த்ருத்வ - போக்த்ருத்வகே ப்ரகாரகா கதந ஹை .

ஆத்மா நிகடவர்தீ அநுபசரித அஸத்பூத வ்யவஹாரநயஸே த்ரவ்யகர்மகா கர்தா ஔர உஸகே பலரூப ஸுகதுஃககா போக்தா ஹை, அஶுத்த நிஶ்சயநயஸே ஸமஸ்த மோஹராகத்வேஷாதி பாவகர்மகா கர்தா ஔர போக்தா ஹை, அநுபசரித அஸத்பூத வ்யவஹாரஸே (தேஹாதி) நோகர்மகா கர்தா ஹை, உபசரித அஸத்பூத வ்யவஹாரஸே கட - பட - ஶகடாதிகா (க஡ா, வஸ்த்ர, பைலகா஡ீ இத்யாதிகா) கர்தா ஹை . இஸப்ரகார அஶுத்த ஜீவகா ஸ்வரூப கஹா .

[அப ௧௮ வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ சஹ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

[ஶ்லோேகார்த : — ] ஸகல மோஹராகத்வேஷவாலா ஜோ கோஈ புருஷ பரம குருகே சரணகமலயுகலகீ ஸேவாகே ப்ரஸாதஸே நிர்விகல்ப ஸஹஜ ஸமயஸாரகோ ஜாநதா ஹை, வஹ புருஷ

Page 44 of 388
PDF/HTML Page 71 of 415
single page version

பரமஶ்ரீரூபீ ஸுந்தரீகா ப்ரிய காந்த ஹோதா ஹை .௩௦.

[ஶ்லோேகார்த : — ] பாவகர்மகே நிரோதஸே த்ரவ்யகர்மகா நிரோத ஹோதா ஹை; த்ரவ்யகர்மகே நிரோதஸே ஸஂஸாரகா நிரோத ஹோதா ஹை .௩௧.

[ஶ்லோேகார்த : — ] ஜோ ஜீவ ஸம்யக்ஜ்ஞாநபாவரஹித விமுக்த (மோஹீ, ப்ராந்த) ஹை, வஹ ஜீவ ஶுபாஶுப அநேகவித கர்மகோ கரதா ஹுஆ மோக்ஷமார்ககோ லேஶமாத்ர பீ வாஂசநா நஹீஂ ஜாநதா; உஸே லோகமேஂ (கோஈ) ஶரண நஹீஂ ஹை .௩௨.

[ஶ்லோேகார்த : — ] ஜோ ஸமஸ்த கர்மஜநித ஸுகஸமூஹகோ பரிஹரண கரதா ஹை, வஹ பவ்ய புருஷ நிஷ்கர்ம ஸுகஸமூஹரூபீ அம்ருதகே ஸரோவரமேஂ மக்ந ஹோதே ஹுஏ ஐஸே இஸ அதிஶய- சைதந்யமய, ஏகரூப, அத்விதீய நிஜ பாவகோ ப்ராப்த க ரதா ஹை .௩௩.

Page 45 of 388
PDF/HTML Page 72 of 415
single page version

[ஶ்லோேகார்த : — ] (ஹமாரே ஆத்மஸ்வபாவமேஂ) விபாவ அஸத் ஹோநேஸே உஸகீ ஹமேஂ சிந்தா நஹீஂ ஹை; ஹம தோ ஹ்ருதயகமலமேஂ ஸ்தித, ஸர்வ கர்மஸே விமுக்த, ஶுத்த ஆத்மாகா ஏககா ஸதத அநுபவந கரதே ஹைஂ, க்யோஂகி அந்ய கிஸீ ப்ரகாரஸே முக்தி நஹீஂ ஹை, நஹீஂ ஹை, நஹீஂ ஹி ஹை .௩௪.

[ஶ்லோேகார்த : — ] ஸஂஸாரீமேஂ ஸாஂஸாரிக குண ஹோதே ஹைஂ ஔர ஸித்த ஜீவமேஂ ஸதா ஸமஸ்த ஸித்திஸித்த (மோக்ஷஸே ஸித்த அர்தாத் பரிபூர்ண ஹுஏ) நிஜ பரமகுண ஹோதே ஹைஂ — இஸப்ரகார வ்யவஹாரநய ஹை . நிஶ்சயஸே தோ ஸித்த பீ நஹீஂ ஹை ஔர ஸஂஸார பீ நஹீஂ ஹை . யஹ புத புருஷோஂகா நிர்ணய ஹை .௩௫.

காதா : ௧௯ அந்வயார்த : — [த்ரவ்யார்திகேந] த்ரவ்யார்திக நயஸே [ஜீவாஃ] ஜீவ

Page 46 of 388
PDF/HTML Page 73 of 415
single page version

இஹ ஹி நயத்வயஸ்ய ஸபலத்வமுக்த ம் .

த்வௌ ஹி நயௌ பகவதர்ஹத்பரமேஶ்வரேண ப்ரோக்தௌ, த்ரவ்யார்திகஃ பர்யாயார்திகஶ்சேதி . த்ரவ்யமேவார்தஃ ப்ரயோஜநமஸ்யேதி த்ரவ்யார்திகஃ . பர்யாய ஏவார்தஃ ப்ரயோஜநமஸ்யேதி பர்யாயார்திகஃ . ந கலு ஏகநயா- யத்தோபதேஶோ க்ராஹ்யஃ, கிந்து ததுபயநயாயத்தோபதேஶஃ . ஸத்தாக்ராஹகஶுத்தத்ரவ்யார்திகநயபலேந பூர்வோக்த - வ்யஞ்ஜநபர்யாயேப்யஃ ஸகாஶாந்முக்தாமுக்த ஸமஸ்தஜீவராஶயஃ ஸர்வதா வ்யதிரிக்தா ஏவ . குதஃ ? ‘‘ஸவ்வே ஸுத்தா ஹு ஸுத்தணயா’’ இதி வசநாத் . விபாவவ்யஂஜநபர்யாயார்திகநயபலேந தே ஸர்வே ஜீவாஸ்ஸஂயுக்தா பவந்தி . கிஂச ஸித்தாநாமர்தபர்யாயைஃ ஸஹ பரிணதிஃ, ந புநர்வ்யஂஜநபர்யாயைஃ ஸஹ பரிணதிரிதி . குதஃ ? ஸதா நிரஂஜநத்வாத் . ஸித்தாநாஂ ஸதா நிரஂஜநத்வே ஸதி தர்ஹி த்ரவ்யார்திகபர்யாயார்திகநயாப்யாம் [பூர்வபணிதபர்யாயாத் ] பூர்வகதித பர்யாயஸே [வ்யதிரிக்தாஃ] ❃வ்யதிரிக்த ஹை; [பர்யாயநயேந] பர்யாயநயஸே [ஜீவாஃ ] ஜீவ [ஸஂயுக்தாஃ பவந்தி ] உஸ பர்யாயஸே ஸஂயுக்த ஹைஂ . [த்வாப்யாம் ] இஸப்ரகார ஜீவ தோநோஂ நயோஂஸே ஸஂயுக்த ஹைஂ . டீகா : — யஹா஁ தோநோஂ நயோஂகா ஸபலபநா கஹா ஹை .

பகவாந அர்ஹத் பரமேஶ்வரநே தோ நய கஹே ஹைஂ : த்ரவ்யார்திக ஔர பர்யாயார்திக . த்ரவ்ய ஹீ ஜிஸகா அர்த அர்தாத் ப்ரயோஜந ஹை வஹ த்ரவ்யார்திக ஹை ஔர பர்யாய ஹீ ஜிஸகா அர்த அர்தாத் ப்ரயோஜந ஹை வஹ பர்யாயார்திக ஹை . ஏக நயகா அவலம்பந லேநேவாலா உபதேஶ க்ரஹண கரநேயோக்ய நஹீஂ ஹை கிந்து உந தோநோஂ நயோஂகா அவலம்பந லேநேவாலா உபதேஶ க்ரஹண கரநேயோக்ய ஹை . ஸத்தாக்ராஹக ( – த்ரவ்யகீ ஸத்தாகோ ஹீ க்ரஹண கரநேவாலே) ஶுத்த த்ரவ்யார்திக நயகே பலஸே பூர்வோக்த வ்யஂஜநபர்யாயோஂஸே முக்த ததா அமுக்த ( – ஸித்த ததா ஸஂஸாரீ) ஸமஸ்த ஜீவராஶி ஸர்வதா வ்யதிரிக்த ஹீ ஹை . க்யோஂ ? ‘‘ஸவ்வே ஸுத்தா ஹு ஸுத்தணயா (ஶுத்தநயஸே ஸர்வ ஜீவ வாஸ்தவமேஂ ஶுத்த ஹைஂ )’’ ஐஸா (ஶாஸ்த்ரகா) வசந ஹோநேஸே . விபாவவ்யஂஜநபர்யாயார்திக நயகே பலஸே வே ஸர்வ ஜீவ (பூர்வோக்த வ்யஂஜநபர்யாயோஂஸே) ஸஂயுக்த ஹைஂ . விஶேஷ இதநா கி — ஸித்த ஜீவோஂகே அர்தபர்யாயோஂ ஸஹித பரிணதி ஹை, பரந்து வ்யஂஜநபர்யாயோஂ ஸஹித பரிணதி நஹீஂ ஹை . க்யோஂ ? ஸித்த ஜீவ ஸதா நிரஂஜந ஹோநேஸே . (ப்ரஶ்ந : — ) யதி ஸித்த ஜீவ ஸதா நிரஂஜந ஹைஂ தோ ஸர்வ ஜீவ த்ரவ்யார்திக ததா பர்யாயார்திக தோநோஂ நயோஂஸே ஸஂயுக்த ஹைஂ (அர்தாத் ஸர்வ ஜீவோஂகோ தோநோஂ நய லாகூ ஹோதே ஹைஂ ) ஐஸா ஸூத்ரார்த (காதாகா அர்த) வ்யர்த ஸித்த ஹோதா ஹை . (உத்தர : — வ்யர்த ஸித்த நஹீஂ ஹோதா க்யோஂகி — ) நிகம அர்தாத்

Page 47 of 388
PDF/HTML Page 74 of 415
single page version

த்வாப்யாம் ஸஂயுக்தாஃ ஸர்வே ஜீவா இதி ஸூத்ரார்தோ வ்யர்தஃ . நிகமோ விகல்பஃ, தத்ர பவோ நைகமஃ . ஸ ச நைகமநயஸ்தாவத் த்ரிவிதஃ, பூதநைகமஃ வர்தமாநநைகமஃ பாவிநைகமஶ்சேதி . அத்ர பூதநைகமநயாபேக்ஷயா பகவதாஂ ஸித்தாநாமபி வ்யஂஜநபர்யாயத்வமஶுத்தத்வஂ ச ஸஂபவதி . பூர்வகாலே தே பகவந்தஃ ஸஂஸாரிண இதி வ்யவஹாராத் . கிஂ பஹுநா, ஸர்வே ஜீவா நயத்வயபலேந ஶுத்தாஶுத்தா இத்யர்தஃ .

ததா ஹி — விகல்ப; உஸமேஂ ஹோ வஹ ❃நைகம . வஹ நைகமநய தீந ப்ரகாரகா ஹை; பூத நைகம, வர்தமாந நைகம ஔர பாவீ நைகம . யஹா஁ பூத நைகமநயகீ அபேக்ஷாஸே பகவந்த ஸித்தோஂகோ பீ வ்யஂஜநபர்யாயவாநபநா ஔர அஶுத்தபநா ஸம்பவித ஹோதா ஹை, க்யோஂகி பூர்வகாலமேஂ வே பகவந்த ஸஂஸாரீ தே ஐஸா வ்யவஹார ஹை . பஹு கதநஸே க்யா ? ஸர்வ ஜீவ தோ நயோஂகே பலஸே ஶுத்த ததா அஶுத்த ஹைஂ ஐஸா அர்த ஹை .

இஸீப்ரகார (ஆசார்யதேவ) ஶ்ரீமத்அம்ருதசந்த்ரஸூரிநே (ஶ்ரீ ஸமயஸாரகீ ஆத்மக்யாதி நாமக டீகாமேஂ சௌதே ஶ்லோக த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

‘‘[ஶ்லோேகார்த : — ] தோநோஂ நயோஂகே விரோதகோ நஷ்ட கரநேவாலே, ஸ்யாத்பதஸே அடிகத ஜிநவசநமேஂ ஜோ புருஷ ரமதே ஹைஂ, வே ஸ்வயமேவ மோஹகா வமந கரகே, அநூதந ( – அநாதி) ஔர குநயகே பக்ஷஸே கண்டித ந ஹோநேவாலீ ஐஸீ உத்தம பரமஜ்யோதிகோ — ஸமயஸாரகோ — ஶீக்ர தேகதே ஹீ ஹைஂ .’’

ஔர (இஸ ஜீவ அதிகாரகீ அந்திம காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார ❃

Page 48 of 388
PDF/HTML Page 75 of 415
single page version

இதி ஸுகவிஜநபயோஜமித்ரபஂசேந்த்ரியப்ரஸரவர்ஜிதகாத்ரமாத்ரபரிக்ரஹஶ்ரீபத்மப்ரபமலதாரிதேவ - விரசிதாயாஂ நியமஸாரவ்யாக்யாயாஂ தாத்பர்யவ்ருத்தௌ ஜீவாதிகாரஃ ப்ரதமஶ்ருதஸ்கந்தஃ .. முநிராஜ ஶ்ரீ பத்மப்ரபமலதாரிதேவ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ : — )

[ஶ்லோேகார்த : — ] ஜோ தோ நயோஂகே ஸம்பந்தகா உல்லஂகந ந கரதே ஹுஏ பரமஜிநகே பாதபஂகஜயுகலமேஂ மத்த ஹுஏ ப்ரமர ஸமாந ஹைஂ ஐஸே ஜோ ஸத்புருஷ வே ஶீக்ர ஸமயஸாரகோ அவஶ்ய ப்ராப்த கரதே ஹைஂ . ப்ருத்வீபர பர மதகே கதநஸே ஸஜ்ஜநோஂகோ க்யா பல ஹை (அர்தாத் ஜகதகே ஜைநேதர தர்ஶநோஂகே மித்யா கதநோஂஸே ஸஜ்ஜநோஂகோ க்யா லாப ஹை )? ௩௬ .

இஸப்ரகார, ஸுகவிஜநரூபீ கமலோஂகே லியே ஜோ ஸூர்ய ஸமாந ஹைஂ ஔர பா஁ச இந்த்ரியோஂகே பை லாவ ரஹித தேஹமாத்ர ஜிநகோ பரிக்ரஹ தா ஐஸே ஶ்ரீ பத்மப்ரபமலதாரிதேவ த்வாரா ரசித நியமஸாரகீ தாத்பர்யவ்ருத்தி நாமக டீகாமேஂ (அர்தாத் ஶ்ரீமத்பகவத்குந்தகுந்தாசார்யதேவப்ரணீத ஶ்ரீ நியமஸார பரமாகமகீ நிர்க்ரந்த முநிராஜ ஶ்ரீ பத்மப்ரபமலதாரிதேவவிரசித தாத்பர்யவ்ருத்தி நாமக டீகாமேஂ) ஜீவ அதிகார நாமகா ப்ரதம ஶ்ருதஸ்கந்த ஸமாப்த ஹுஆ .

Page 49 of 388
PDF/HTML Page 76 of 415
single page version

அணுகஂதவியப்பேண து போக்கலதவ்வஂ ஹவேஇ துவியப்பஂ .

கஂதா ஹு சப்பயாரா பரமாணூ சேவ துவியப்போ ..௨௦..

புத்கலத்ரவ்யவிகல்போபந்யாஸோயம் .

அப அஜீவ அதிகார கஹா ஜாதா ஹை .

காதா : ௨௦ அந்வயார்த : — [அணுஸ்கந்தவிகல்பேந து ] பரமாணு ஔர ஸ்கந்த ஐஸே தோ பேதஸே [புத்கலத்ரவ்யஂ ] புத்கலத்ரவ்ய [த்விவிகல்பம் பவதி ] தோ பேதவாலா ஹை; [ஸ்கந்தாஃ ] ஸ்கந்த [கலு ] வாஸ்தவமேஂ [ஷட்ப்ரகாராஃ ] சஹ ப்ரகாரகே ஹைஂ [பரமாணுஃ ச ஏவ த்விவிகல்பஃ ] ஔர பரமாணுகே தோ பேத ஹைஂ .

டீகா : — யஹ, புத்கலத்ரவ்யகே பேதோஂகா கதந ஹை .

ப்ரதம தோ புத்கலத்ரவ்யகே தோ பேத ஹைஂ : ஸ்வபாவபுத்கல ஔர விபாவபுத்கல . உநமேஂ,

Page 50 of 388
PDF/HTML Page 77 of 415
single page version

ஸ்வபாவபுத்கலஃ பரமாணுஃ, விபாவபுத்கலஃ ஸ்கந்தஃ . கார்யபரமாணுஃ காரணபரமாணுரிதி ஸ்வபாவ- புத்கலோ த்விதா பவதி . ஸ்கஂதாஃ ஷட்ப்ரகாராஃ ஸ்யுஃ, ப்ருத்வீஜலச்சாயாசதுரக்ஷவிஷய- கர்மப்ராயோக்யாப்ராயோக்யபேதாஃ . தேஷாஂ பேதோ வக்ஷ்யமாணஸூத்ரேஷூச்யதே விஸ்தரேணேதி .

அஇதூலதூல தூலஂ தூலஸுஹுமஂ ச ஸுஹுமதூலஂ ச . ஸுஹுமஂ அஇஸுஹுமஂ இதி தராதியஂ ஹோதி சப்பேயஂ ..௨௧.. பூபவ்வதமாதீயா பணிதா அஇதூலதூலமிதி கஂதா .

தூலா இதி விண்ணேயா ஸப்பீஜலதேல்லமாதீயா ..௨௨.. பரமாணு வஹ ஸ்வபாவபுத்கல ஹை ஔர ஸ்கந்த வஹ விபாவபுத்கல ஹை . ஸ்வபாவபுத்கல கார்யபரமாணு ஔர காரணபரமாணு ஐஸே தோ ப்ரகாரஸே ஹை . ஸ்கந்தோஂகே சஹ ப்ரகார ஹைஂ : (௧) ப்ருத்வீ, (௨) ஜல, (௩) சாயா, (௪) (சக்ஷுகே அதிரிக்த) சார இந்த்ரியோஂகே விஷயபூத ஸ்கந்த, (௫) கர்மயோக்ய ஸ்கந்த ஔர (௬) கர்மகே அயோக்ய ஸ்கந்த — ஐஸே சஹ பேத ஹைஂ . ஸ்கந்தோஂகே பேத அப கஹே ஜாநேவாலே ஸூத்ரோஂமேஂ (அகலீ சார காதாஓஂமேஂ) விஸ்தாரஸே கஹே ஜாயேஂகே .

[அப, ௨௦வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்ரீ பத்மப்ரபமலதாரிதேவ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

[ஶ்லோேகார்த : — ] (புத்கலபதார்த) கலந த்வாரா (அர்தாத் பிந்ந ஹோ ஜாநேஸே) ‘பரமாணு’ கஹலாதா ஹை ஔர பூரண த்வாரா (அர்தாத் ஸஂயுக்த ஹோநேஸே) ‘ஸ்கந்த’ நாமகோ ப்ராப்த ஹோதா ஹை . இஸ பதார்தகே பிநா லோகயாத்ரா நஹீஂ ஹோ ஸகதீ .௩௭.

Page 51 of 388
PDF/HTML Page 78 of 415
single page version

சாயாதவமாதீயா தூலேதரகஂதமிதி வியாணாஹி . ஸுஹுமதூலேதி பணியா கஂதா சஉரக்கவிஸயா ய ..௨௩.. ஸுஹுமா ஹவஂதி கஂதா பாஓக்கா கம்மவக்கணஸ்ஸ புணோ .

காதா : ௨௧-௨௨-௨௩-௨௪ அந்வயார்த : — [அதிஸ்தூலஸ்தூலாஃ ] அதிஸ்தூலஸ்தூல, [ஸ்தூலாஃ ] ஸ்தூல, [ஸ்தூலஸூக்ஷ்மாஃ ச ] ஸ்தூலஸூக்ஷ்ம, [ஸூக்ஷ்மஸ்தூலாஃ ச ] ஸூக்ஷ்மஸ்தூல, [ஸூக்ஷ்மாஃ ] ஸூக்ஷ்ம ஔர [அதிஸூக்ஷ்மாஃ ] அதிஸூக்ஷ்ம [இதி ] ஐஸே [தராதயஃ ஷட்பேதாஃ பவந்தி ] ப்ருத்வீ ஆதி ஸ்கந்தோஂகே சஹ பேத ஹைஂ .

[பூபர்வதாத்யாஃ ] பூமி, பர்வத ஆதி [அதிஸ்தூலஸ்தூலாஃ இதி ஸ்கந்தாஃ ] அதிஸ்தூலஸ்தூல ஸ்கந்த [பணிதாஃ ] கஹே கயே ஹைஂ; [ஸப்பிர்ஜலதைலாத்யாஃ ] கீ, ஜல, தேல ஆதி [ஸ்தூலாஃ இதி விஜ்ஞேயாஃ ] ஸ்தூல ஸ்கந்த ஜாநநா .

[சாயாதபாத்யாஃ ] சாயா, ஆதப (தூப) ஆதி [ஸ்தூலேதரஸ்கந்தாஃ இதி ] ஸ்தூலஸூக்ஷ்ம ஸ்கந்த [விஜாநீஹி ] ஜாந [ச ] ஔர [சதுரக்ஷவிஷயாஃ ஸ்கந்தாஃ ] சார இந்த்ரியோஂகே விஷயபூத ஸ்கந்தோஂகோ [ஸூக்ஷ்மஸ்தூலாஃ இதி ] ஸூக்ஷ்மஸ்தூல [பணிதாஃ ] கஹா கயா ஹை .

Page 52 of 388
PDF/HTML Page 79 of 415
single page version

விபாவபுத்கலஸ்வரூபாக்யாநமேதத் .

அதிஸ்தூலஸ்தூலா ஹி தே கலு புத்கலாஃ ஸுமேருகும்பிநீப்ரப்ருதயஃ . க்ருததைலதக்ரக்ஷீர- ஜலப்ரப்ருதிஸமஸ்தத்ரவ்யாணி ஹி ஸ்தூலபுத்கலாஶ்ச . சாயாதபதமஃப்ரப்ருதயஃ ஸ்தூலஸூக்ஷ்மபுத்கலாஃ . ஸ்பர்ஶநரஸநக்ராணஶ்ரோத்ரேந்த்ரியாணாஂ விஷயாஃ ஸூக்ஷ்மஸ்தூலபுத்கலாஃ ஶப்தஸ்பர்ஶரஸகந்தாஃ . ஶுபாஶுப- பரிணாமத்வாரேணாகச்சதாஂ ஶுபாஶுபகர்மணாஂ யோக்யாஃ ஸூக்ஷ்மபுத்கலாஃ . ஏதேஷாஂ விபரீதாஃ ஸூக்ஷ்ம- ஸூக்ஷ்மபுத்கலாஃ கர்மணாமப்ராயோக்யா இத்யர்தஃ . அயஂ விபாவபுத்கலக்ரமஃ .

[புநஃ ] ஔர [கர்மவர்கணஸ்ய ப்ராயோக்யாஃ ] கர்மவர்கணாகே யோக்ய [ஸ்கந்தாஃ ] ஸ்கந்த [ஸூக்ஷ்மாஃ பவந்தி ] ஸூக்ஷ்ம ஹைஂ; [தத்விபரீதாஃ ] உநஸே விபரீத (அர்தாத் கர்மவர்கணாகே அயோக்ய) [ஸ்கந்தாஃ ] ஸ்கந்த [அதிஸூக்ஷ்மாஃ இதி ] அதிஸூக்ஷ்ம [ப்ரரூபயந்தி ] கஹே ஜாதே ஹைஂ .

டீகா : — யஹ, விபாவபுத்கலகே ஸ்வரூபகா கதந ஹை .

ஸுமேரு, ப்ருத்வீ ஆதி (கந பதார்த) வாஸ்தவமேஂ அதிஸ்தூலஸ்தூல புத்கல ஹைஂ . கீ, தேல, மட்டா, தூத, ஜல ஆதி ஸமஸ்த (ப்ரவாஹீ) பதார்த ஸ்தூல புத்கல ஹைஂ . சாயா, ஆதப, அந்தகாராதி ஸ்தூலஸூக்ஷ்ம புத்கல ஹைஂ . ஸ்பர்ஶநேந்த்ரிய, ரஸநேந்த்ரிய, க்ராணேந்த்ரிய ததா ஶ்ரோத்ரேந்த்ரியகே விஷய — ஸ்பர்ஶ, ரஸ, கந்த ஔர ஶப்த — ஸூக்ஷ்மஸ்தூல புத்கல ஹைஂ . ஶுபாஶுப பரிணாம த்வாரா ஆநேவாலே ஐஸே ஶுபாஶுப கர்மோஂகே யோக்ய (ஸ்கந்த) வே ஸூக்ஷ்ம புத்கல ஹைஂ . உநஸே விபரீத அர்தாத் கர்மோஂகே அயோக்ய (ஸ்கந்த) வே ஸூக்ஷ்மஸூக்ஷ்ம புத்கல ஹைஂ . — ஐஸா (இந காதாஓஂகா) அர்த ஹை . யஹ விபாவபுத்கலகா க்ரம ஹை .

[பாவார்த: — ஸ்கந்த சஹ ப்ரகாரகே ஹைஂ : (௧) காஷ்டபாஷாணாதிக ஜோ ஸ்கந்த சேதந கியே ஜாநே பர ஸ்வயமேவ ஜு஡ நஹீஂ ஸகதே வே ஸ்கந்த அதிஸ்தூலஸ்தூல ஹைஂ . (௨) தூத, ஜல ஆதி ஜோ ஸ்கந்த சேதந கியே ஜாநே பர புநஃ ஸ்வயமேவ ஜு஡ ஜாதே ஹைஂ வே ஸ்கந்த ஸ்தூல ஹைஂ . (௩) தூப, சாயா, சா஁தநீ, அந்தகார இத்யாதி ஜோ ஸ்கந்த ஸ்தூல ஜ்ஞாத ஹோநே பர பீ பேதே நஹீஂ ஜா ஸகதே யா ஹஸ்தாதிகஸே க்ரஹண நஹீஂ கியே ஜா ஸகதே வே ஸ்கந்த ஸ்தூலஸூக்ஷ்ம ஹைஂ . (௪) ஆ஁கஸே ந திகநேவாலே ஐஸே ஜோ சார இந்த்ரியோஂகே விஷயபூத ஸ்கந்த ஸூக்ஷ்ம ஹோநே பர பீ ஸ்தூல ஜ்ஞாத ஹோதே ஹைஂ ( – ஸ்பர்ஶநேந்த்ரியஸே ஸ்பர்ஶ கியே ஜா ஸகதே ஹைஂ, ஜீபஸே ஆஸ்வாதந கியே ஜா ஸகதே ஹைஂ, நாகஸே ஸூஂகே ஜா ஸகதே ஹைஂ அதவா காநஸே ஸுநே ஜா ஸகதே ஹைஂ ) வே ஸ்கந்த ஸூக்ஷ்மஸ்தூல ஹைஂ .

Page 53 of 388
PDF/HTML Page 80 of 415
single page version

(௫) இந்த்ரியஜ்ஞாநகே அகோசர ஐஸே ஜோ கர்மவர்கணாரூப ஸ்கந்த வே ஸ்கந்த ஸூக்ஷ்ம ஹைஂ . (௬) கர்மவர்கணாஸே நீசேகே (கர்மவர்கணாதீத) ஜோ அத்யந்தஸூக்ஷ்ம த்வி-அணுகபர்யஂத ஸ்கந்த வே ஸ்கந்த ஸூக்ஷ்மஸூக்ஷ்ம ஹைஂ . ]

இஸீப்ரகார (ஶ்ரீமத்பகவத்குந்தகுந்தாசார்யதேவப்ரணீத) ஶ்ரீ பஂசாஸ்திகாயஸமயமேஂ (❃காதா த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

‘‘[காதார்தஃ — ] ப்ருத்வீ, ஜல, சாயா, சார இந்த்ரியோஂகே விஷயபூத, கர்மகே யோக்ய ஔர கர்மாதீத — இஸப்ரகார புத்கல (ஸ்கந்த) சஹ ப்ரகாரகே ஹைஂ .’’

ஔர மார்கப்ரகாஶமேஂ (ஶ்லோக த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

‘‘[ஶ்லோேகார்த : — ] ஸ்தூலஸ்தூல, பஶ்சாத் ஸ்தூல, தத்பஶ்சாத் ஸ்தூலஸூக்ஷ்ம, பஶ்சாத் ஸூக்ஷ்மஸ்தூல, பஶ்சாத் ஸூக்ஷ்ம ஔர தத்பஶ்சாத் ஸூக்ஷ்மஸூக்ஷ்ம ( – இஸப்ரகார ஸ்கந்த சஹ ப்ரகாரகே ஹைஂ ) .’’

இஸப்ரகார (ஆசார்யதேவ) ஶ்ரீமத் அம்ருதசந்த்ரஸூரிநே (ஶ்ரீ ஸமயஸாரகீ ஆத்மக்யாதி நாமக டீகாமேஂ ௪௪வேஂ ஶ்லோக த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

‘‘[ஶ்லோேகார்த : — ] இஸ அநாதிகாலீந மஹா அவிவேககே நாடகமேஂ அதவா நாசமேஂ வர்ணாதிமாந் புத்கல ஹீ நாசதா ஹை, அந்ய கோஈ நஹீஂ; (அபேத ஜ்ஞாநமேஂ புத்கல ஹீ அநேக