Page 54 of 388
PDF/HTML Page 81 of 415
single page version

தாஉசஉக்கஸ்ஸ புணோ ஜஂ ஹேஊ காரணஂ தி தஂ ணேயோ .

ஔர (இந காதாஓஂகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்ரீ பத்மப்ரபமலதாரிதேவ விவித ப்ரகாரகே புத்கலோஂமேஂ ரதி ந கரகே சைதந்யசமத்காரமாத்ர ஆத்மாமேஂ ரதி கரநா ஐஸா ஶ்லோக த்வாரா கஹதே ஹைஂ ) : —

[ஶ்லோேகார்த : — ] இஸப்ரகார விவித பேதோஂவாலா புத்கல திகாஈ தேநே பர, ஹே பவ்யஶார்தூல ! (பவ்யோத்தம !) தூ உஸமேஂ ரதிபாவ ந கர . சைதந்யசமத்காரமாத்ரமேஂ (அர்தாத் சைதந்யசமத்காரமாத்ர ஆத்மாமேஂ) தூ அதுல ரதி கர கி ஜிஸஸே தூ பரமஶ்ரீரூபீ காமிநீகா வல்லப ஹோகா .௩௮.

காதா : ௨௫ அந்வயார்த : — [புநஃ ] பி ர [யஃ ] ஜோ [தாதுசதுஷ்கஸ்ய ] (ப்ருத்வீ, ஜல, தேஜ ஔர வாயு — இந) சார தாதுஓஂகா [ஹேதுஃ ] ஹேது ஹை, [ஸஃ ] வஹ [காரணம் இதி ஜ்ஞேயஃ ] காரணபரமாணு ஜாநநா; [ஸ்கந்தாநாம் ] ஸ்கந்தோஂகே [அவஸாநஃ ] அவஸாநகோ ( – ப்ருதக்

Page 55 of 388
PDF/HTML Page 82 of 415
single page version

காரணகார்யபரமாணுத்ரவ்யஸ்வரூபாக்யாநமேதத் .

ப்ருதிவ்யப்தேஜோவாயவோ தாதவஶ்சத்வாரஃ; தேஷாஂ யோ ஹேதுஃ ஸ காரணபரமாணுஃ . ஸ ஏவ ஜகந்ய- பரமாணுஃ ஸ்நிக்தரூக்ஷகுணாநாமாநந்த்யாபாவாத் ஸமவிஷமபஂதயோரயோக்ய இத்யர்தஃ . ஸ்நிக்தரூக்ஷகுணா- நாமநந்தத்வஸ்யோபரி த்வாப்யாம் சதுர்பிஃ ஸமபந்தஃ த்ரிபிஃ பஞ்சபிர்விஷமபந்தஃ . அயமுத்க்ருஷ்ட- பரமாணுஃ . கலதாஂ புத்கலத்ரவ்யாணாம் அந்தோவஸாநஸ்தஸ்மிந் ஸ்திதோ யஃ ஸ கார்யபரமாணுஃ . அணவஶ்சதுர்பேதாஃ கார்யகாரணஜகந்யோத்க்ருஷ்டபேதைஃ . தஸ்ய பரமாணுத்ரவ்யஸ்ய ஸ்வரூபஸ்திதத்வாத் விபாவாபாவாத் பரமஸ்வபாவ இதி .

ததா சோக்தஂ ப்ரவசநஸாரே — ஹுஏ அவிபாகீ அந்திம அஂஶகோ) [கார்யபரமாணுஃ ] கார்யபரமாணு [ஜ்ஞாதவ்ய: ] ஜாநநா . டீகா : — யஹ, காரணபரமாணுத்ரவ்ய ஔர கார்யபரமாணுத்ரவ்யகே ஸ்வரூபகா கதந ஹை .

ப்ருத்வீ, ஜல, தேஜ ஔர வாயு யஹ சார தாதுஏ஁ ஹைஂ; உநகா ஜோ ஹேது ஹை வஹ காரணபரமாணு ஹை . வஹீ (பரமாணு), ஏக குண ஸ்நிக்ததா யா ரூக்ஷதா ஹோநேஸே, ஸம யா விஷம பந்தகே அயோக்ய ஐஸா ஜகந்ய பரமாணு ஹை — ஐஸா அர்த ஹை . ஏக குண ஸ்நிக்ததா யா ரூக்ஷதாகே ஊ பர, தோ குணவாலேகா ஔர சார குணவாலேகா ❃ஸமபந்த ஹோதா ஹை ததா தீந குணவாலேகா ஔர பா஁ச குணவாலேகா ❃விஷமபந்த ஹோதா ஹை, — யஹ உத்க்ருஷ்ட பரமாணு ஹை . கலதே அர்தாத் ப்ருதக் ஹோதே புத்கலத்ரவ்யோஂகே அந்தமேஂ — அவஸாநமேஂ (அந்திம தஶாமேஂ) ஸ்தித வஹ கார்யபரமாணு ஹை (அர்தாத் ஸ்கந்த கண்டித ஹோதே - ஹோதே ஜோ சோடேஸே சோடா அவிபாக பாக ரஹதா ஹை வஹ கார்யபரமாணு ஹை ) . (இஸப்ரகார) அணுஓஂகே ( – பரமாணுஓஂகே) சார பேத ஹைஂ : கார்ய, காரண, ஜகந்ய ஔர உத்க்ருஷ்ட . வஹ பரமாணுத்ரவ்ய ஸ்வரூபமேஂ ஸ்தித ஹோநேஸே உஸே விபாவகா அபாவ ஹை, இஸலியே (உஸே) பரம ஸ்வபாவ ஹை .

இஸீப்ரகார (ஶ்ரீமத்பகவத்குந்தகுந்தாசார்யதேவப்ரணீத) ஶ்ரீ ப்ரவசநஸாரமேஂ (௧௬௫வீஂ ததா ❃ஸமபந்த அர்தாத் ஸம ஸஂக்யாகே குணவாலே பரமாணுஓஂகா பந்த ஔர விஷமபந்த அர்தாத் விஷம ஸஂக்யாகே குணவாலே பரமாணுஓஂகா பந்த . யஹா஁ (டீகாமேஂ) ஸமபந்த ஔர விஷமபந்தகா ஏக – ஏக உதாஹரண தியா ஹை ததநுஸார

௧௬௬வீஂ காதா த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

Page 56 of 388
PDF/HTML Page 83 of 415
single page version

‘‘[காதார்தஃ — ] பரமாணு – பரிணாம, ஸ்நிக்த ஹோஂ யா ரூக்ஷ ஹோஂ, ஸம அஂஶவாலே ஹோஂ யா விஷம அஂஶவாலே ஹோஂ, யதி ஸமாநஸே தோ அதிக அஂஶவாலே ஹோஂ தோ ப஁ததே ஹைஂ; ஜகந்ய அஂஶவாலா நஹீஂ ப஁ததா .

ஸ்நிக்தரூபஸே தோ அஂஶவாலா பரமாணு சார அஂஶவாலே ஸ்நிக்த (அதவா ரூக்ஷ) பரமாணுகே ஸாத பந்தகா அநுபவ கரதா ஹை; அதவா ரூக்ஷதாஸே தீந அஂஶவாலா பரமாணு பா஁ச அஂஶவாலேகே ஸாத ஜு஡ா ஹுஆ ப஁ததா ஹை .’’

ஔர (௨௫வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்லோக த்வாரா புத்கலகீ உபேக்ஷா கரகே ஶுத்த ஆத்மாகீ பாவநா கரதே ஹைஂ ) : —

[ஶ்லோேகார்த : — ] உந சஹ ப்ரகாரகே ஸ்கஂதோஂ யா சார ப்ரகாரகே அணுஓஂகே ஸாத முஜே க்யா ஹை ? மைஂ தோ அக்ஷய ஶுத்த ஆத்மாகோ புநஃ புநஃ பாதா ஹூ஁ . ௩௯ .

காதா : ௨௬ அந்வயார்த : — [ஆத்மாதி ] ஸ்வயஂ ஹீ ஜிஸகா ஆதி ஹை,

Page 57 of 388
PDF/HTML Page 84 of 415
single page version

பரமாணுவிஶேஷோக்தி ரியம் .

யதா ஜீவாநாஂ நித்யாநித்யநிகோதாதிஸித்தக்ஷேத்ரபர்யந்தஸ்திதாநாஂ ஸஹஜபரமபாரிணாமிக- பாவவிவக்ஷாஸமாஶ்ரயேண ஸஹஜநிஶ்சயநயேந ஸ்வஸ்வரூபாதப்ரச்யவநத்வமுக்த ம், ததா பரமாணுத்ரவ்யாணாஂ பஂசமபாவேந பரமஸ்வபாவத்வாதாத்மபரிணதேராத்மைவாதிஃ, மத்யோ ஹி ஆத்மபரிணதேராத்மைவ, அஂதோபி ஸ்வஸ்யாத்மைவ பரமாணுஃ . அதஃ ந சேந்த்ரியஜ்ஞாநகோசரத்வாத் அநிலாநலாதிபிரவிநஶ்வரத்வாதவிபாகீ ஹே ஶிஷ்ய ஸ பரமாணுரிதி த்வஂ தஂ ஜாநீஹி .

[ஆத்மமத்யம் ] ஸ்வயஂ ஹீ ஜிஸகா மத்ய ஹை ஔர [ஆத்மாந்தம் ] ஸ்வயஂ ஹீ ஜிஸகா அந்த ஹை (அர்தாத் ஜிஸகே ஆதிமேஂ, மத்யமேஂ ஔர அந்தமேஂ பரமாணுகா நிஜ ஸ்வரூப ஹீ ஹை ), [ந ஏவ இந்த்ரியைஃ க்ராஹ்யம் ] ஜோ இந்த்ரியோஂஸே க்ராஹ்ய ( – ஜாநநேமேஂ ஆநே யோக்ய) நஹீஂ ஹை ஔர [யத் அவிபாகி] ஜோ அவிபாகீ ஹை, [தத் ] வஹ [பரமாணுஂ த்ரவ்யஂ ] பரமாணுத்ரவ்ய [விஜாநீஹி ] ஜாந . டீகா : — யஹ, பரமாணுகா விஶேஷ கதந ஹை .

ஜிஸப்ரகார ஸஹஜ பரம பாரிணாமிகபாவகீ விவக்ஷாகா ஆஶ்ரய கரநேவாலே ஸஹஜ நிஶ்சயநயகீ அபேக்ஷாஸே நித்ய ஔர அநித்ய நிகோதஸே லேகர ஸித்தக்ஷேத்ர பர்யந்த வித்யமாந ஜீவோஂகா நிஜ ஸ்வரூபஸே அச்யுதபநா கஹா கயா ஹை, உஸீ ப்ரகார பஂசமபாவகீ அபேக்ஷாஸே பரமாணுத்ரவ்யகா பரமஸ்வபாவ ஹோநேஸே பரமாணு ஸ்வயஂ ஹீ அபநீ பரிணதிகா ஆதி ஹை, ஸ்வயஂ ஹீ அபநீ பரிணதிகா மத்ய ஹை ஔர ஸ்வயஂ ஹீ அபநா அந்த பீ ஹை (அர்தாத் ஆதிமேஂ பீ ஸ்வயஂ ஹீ, மத்யமேஂ பீ ஸ்வயஂ ஹீ ஔர அந்தமேஂ பீ பரமாணு ஸ்வயஂ ஹீ ஹை, கபீ நிஜ ஸ்வரூபஸே ச்யுத நஹீஂ ஹை) . ஜோ ஐஸா ஹோநேஸே, இந்த்ரியஜ்ஞாநகோசர ந ஹோநேஸே ஔர பவந, அக்நி இத்யாதி த்வாரா நாஶகோ ப்ராப்த ந ஹோநேஸே, அவிபாகீ ஹை உஸே, ஹே ஶிஷ்ய ! தூ பரமாணு ஜாந .

[அப ௨௬வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ : ]

[ஶ்லோேகார்த : — ] ஜ஡ாத்மக புத்கலகீ ஸ்திதி ஸ்வயஂமேஂ ( – புத்கலமேஂ ஹீ) ஜாநகர (அர்தாத் ஜ஡ஸ்வரூப புத்கல புத்கலகே நிஜ ஸ்வரூபமேஂ ஹீ ரஹதே ஹைஂ ஐஸா ஜாநகர), வே ஸித்தபகவந்த அபநே சைதந்யாத்மக ஸ்வரூபமேஂ க்யோஂ நஹீஂ ரஹேஂகே ? (அவஶ்ய ரஹேஂகே .) ௪௦.

Page 58 of 388
PDF/HTML Page 85 of 415
single page version

ஸ்வபாவபுத்கலஸ்வரூபாக்யாநமேதத் .

திக்த கடுககஷாயாம்லமதுராபிதாநேஷு பஂசஸு ரஸேஷ்வேகரஸஃ, ஶ்வேதபீதஹரிதாருண- க்ருஷ்ணவர்ணேஷ்வேகவர்ணஃ, ஸுகந்ததுர்கந்தயோரேககஂதஃ, கர்கஶம்ருதுகுருலகுஶீதோஷ்ணஸ்நிக்தரூக்ஷாபிதாநா- மஷ்டாநாமந்த்யசதுஃஸ்பர்ஶாவிரோதஸ்பர்ஶநத்வயம்; ஏதே பரமாணோஃ ஸ்வபாவகுணாஃ ஜிநாநாஂ மதே . விபாவகுணாத்மகோ விபாவபுத்கலஃ . அஸ்ய த்வயணுகாதிஸ்கஂதரூபஸ்ய விபாவகுணாஃ ஸகல- கரணக்ராமக்ராஹ்யா இத்யர்தஃ .

காதா : ௨௭ அந்வயார்த : — [ஏகரஸரூபகந்தஃ ] ஜோ ஏக ரஸவாலா, ஏக வர்ணவாலா, ஏக கஂதவாலா ஔர [த்விஸ்பர்ஶஃ ] தோ ஸ்பர்ஶவாலா ஹோ, [ஸஃ ] வஹ [ஸ்வபாவகுணஃ ] ஸ்வபாவகுணவாலா [பவேத் ] ஹை; [விபாவகுணஃ ] விபாவகுணவாலேகோ [ஜிநஸமயே ]

டீகா : — யஹ, ஸ்வபாவபுத்கலகே ஸ்வரூபகா கதந ஹை .

சரபரா, க஡வா, கஷாயலா, கட்டா ஔர மீடா இந பா஁ச ரஸோஂமேஂஸே ஏக ரஸ; ஸபே த, பீலா, ஹரா, லால ஔர காலா இந (பா஁ச) வர்ணோஂமேஂஸே ஏக வர்ண; ஸுகந்த ஔர துர்கஂதமேஂகீ ஏக கஂத; கடோர, கோமல, பாரீ, ஹலகா, ஶீத, உஷ்ண, ஸ்நிக்த (சிகநா) ஔர ரூக்ஷ (ரூகா) இந ஆட ஸ்பர்ஶோஂமேஂஸே அந்திம சார ஸ்பர்ஶோஂமேஂகே அவிருத்த தோ ஸ்பர்ஶ; யஹ, ஜிநோஂகே மதமேஂ பரமாணுகே ஸ்வபாவகுண ஹைஂ . விபாவபுத்கல விபாவகுணாத்மக ஹோதா ஹை . யஹ ௨த்வி-அணுகாதிஸ்கந்தரூப விபாவபுத்கலகே விபாவகுண ஸகல இந்த்ரியஸமூஹ த்வாரா க்ராஹ்ய (ஜாநநேமேஂ ஆநே யோக்ய) ஹைஂ . — ஐஸா (இஸ காதாகா) அர்த ஹை .

௧ஜிநஸமயமேஂ [ஸர்வப்ரகடத்வம் ] ஸர்வ ப்ரகட (ஸர்வ இந்த்ரியோஂஸே க்ராஹ்ய) [இதி பணிதஃ ] கஹா ஹை .

௧ – ஸமய = ஸித்தாந்த; ஶாஸ்த்ர; ஶாஸந; தர்ஶந; மத .

௨ – தோ பரமாணுஓஂஸே லேகர அநந்த பரமாணுஓஂகா பநா ஹுஆ ஸ்கந்த வஹ விபாவபுத்கல ஹை .

Page 59 of 388
PDF/HTML Page 86 of 415
single page version

இஸப்ரகார (ஶ்ரீமத்பகவத்குந்தகுந்தாசார்யதேவப்ரணீத) ஶ்ரீ பஂசாஸ்திகாயஸமயமேஂ (௮௧வீஂ காதா த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

‘‘[காதார்தஃ — ] ஏக ரஸவாலா, ஏக வர்ணவாலா, ஏக கஂதவாலா ஔர தோ ஸ்பர்ஶவாலா வஹ பரமாணு ஶப்தகா காரண ஹை, அஶப்த ஹை ஔர ஸ்கந்தகே பீதர ஹோ ததாபி த்ரவ்ய ஹை (அர்தாத் ஸதைவ ஸர்வஸே பிந்ந, ஶுத்த ஏக த்ரவ்ய ஹை ) .’’

ஔர மார்கப்ரகாஶமேஂ (ஶ்லோக த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

‘‘[ஶ்லோேகார்த : — ] பரமாணுகோ ஆட ப்ரகாரகே ஸ்பர்ஶோஂமேஂ அந்திம சார ஸ்பர்ஶோஂமேஂஸே தோ ஸ்பர்ஶ, ஏக வர்ண, ஏக கஂத ததா ஏக ரஸ ஸமஜநா, அந்ய நஹீஂ .’’

ஔர (௨௭வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்லோக த்வாரா பவ்ய ஜநோஂகோ ஶுத்த ஆத்மாகீ பாவநாகா உபதேஶ கரதே ஹைஂ ) : —

[ஶ்லோேகார்த : — ] யதி பரமாணு ஏகவர்ணாதிரூப ப்ரகாஶதே (ஜ்ஞாத ஹோதே) நிஜ குணஸமூஹமேஂ ஹைஂ, தோ உஸமேஂ மேரீ (கோஈ) கார்யஸித்தி நஹீஂ ஹை, (அர்தாத் பரமாணு தோ ஏக வர்ண, ஏக கஂத ஆதி அபநே குணோஂமேஂ ஹீ ஹை, தோ பி ர உஸமேஂ மேரா கோஈ கார்ய ஸித்த நஹீஂ ஹோதா); — இஸப்ரகார நிஜ ஹ்ருதயமேஂ மாநகர பரம ஸுகபதகா அர்தீ பவ்யஸமூஹ ஶுத்த ஆத்மாகோ ஏககோ பாயே .௪௧.

Page 60 of 388
PDF/HTML Page 87 of 415
single page version

புத்கலபர்யாயஸ்வரூபாக்யாநமேதத் .

பரமாணுபர்யாயஃ புத்கலஸ்ய ஶுத்தபர்யாயஃ பரமபாரிணாமிகபாவலக்ஷணஃ வஸ்துகதஷட்ப்ரகார- ஹாநிவ்ருத்திரூபஃ அதிஸூக்ஷ்மஃ அர்தபர்யாயாத்மகஃ ஸாதிஸநிதநோபி பரத்ரவ்யநிரபேக்ஷத்வாச்சுத்தஸத்பூத- வ்யவஹாரநயாத்மகஃ . அதவா ஹி ஏகஸ்மிந் ஸமயேப்யுத்பாதவ்யயத்ரௌவ்யாத்மகத்வாத்ஸூக்ஷ்ம»ுஜுஸூத்ர- நயாத்மகஃ . ஸ்கந்தபர்யாயஃ ஸ்வஜாதீயபந்தலக்ஷணலக்ஷிதத்வாதஶுத்த இதி .

காதா : ௨௮ அந்வயார்த : — [அந்யநிரபேக்ஷஃ ] அந்யநிரபேக்ஷ (அந்யகீ அபேக்ஷா ரஹித) [யஃ பரிணாமஃ ] ஜோ பரிணாம [ஸஃ ] வஹ [ஸ்வபாவபர்யாயஃ ] ஸ்வபாவபர்யாய ஹை [புநஃ ] ஔர [ஸ்கந்தஸ்வரூபேண பரிணாமஃ] ஸ்கந்தரூப பரிணாம [ஸஃ ] வஹ [விபாவபர்யாயஃ ] விபாவபர்யாய ஹை .

டீகா : — யஹ, புத்கலபர்யாயகே ஸ்வரூபகா கதந ஹை .

பரமாணுபர்யாய புத்கலகீ ஶுத்தபர்யாய ஹை — ஜோ கி பரமபாரிணாமிகபாவஸ்வரூப ஹை, வஸ்துமேஂ ஹோநேவாலீ சஹ ப்ரகாரகீ ஹாநிவ்ருத்திரூப ஹை, அதிஸூக்ஷ்ம ஹை, அர்தபர்யாயாத்மக ஹை ஔர ஸாதி-ஸாந்த ஹோநே பர பீ பரத்ரவ்யஸே நிரபேக்ஷ ஹோநேகே காரண ஶுத்தஸத்பூதவ்யவஹாரநயாத்மக ஹை அதவா ஏக ஸமயமேஂ பீ உத்பாதவ்யயத்ரௌவ்யாத்மக ஹோநேஸே ஸூக்ஷ்ம»ு்ருஜுஸூத்ரநயாத்மக ஹை .

ஸ்கந்தபர்யாய ஸ்வஜாதீய பந்தரூப லக்ஷணஸே லக்ஷித ஹோநேகே காரண அஶுத்த ஹை .

[அப டீகாகார முநிராஜ ௨௮வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

Page 61 of 388
PDF/HTML Page 88 of 415
single page version

போக்கலதவ்வஂ உச்சஇ பரமாணூ ணிச்சஏண இதரேண .

புத்கலத்ரவ்யவ்யாக்யாநோபஸஂஹாரோயம் .

ஸ்வபாவஶுத்தபர்யாயாத்மகஸ்ய பரமாணோரேவ புத்கலத்ரவ்யவ்யபதேஶஃ ஶுத்தநிஶ்சயேந . இதரேண வ்யவஹாரநயேந விபாவபர்யாயாத்மநாஂ ஸ்கந்தபுத்கலாநாஂ புத்கலத்வமுபசாரதஃ ஸித்தஂ பவதி .

[ஶ்லோேகார்த : — ] (பரமாணு) பரபரிணதிஸே தூர ஶுத்தபர்யாயரூப ஹோநேஸே பரமாணுகோ ஸ்கந்தபர்யாயரூப ஶப்த நஹீஂ ஹோதா; ஜிஸப்ரகார பகவாந ஜிநநாதமேஂ காமதேவகீ வார்தா நஹீஂ ஹோதீ, உஸீப்ரகார பரமாணு பீ ஸதா அஶப்த ஹீ ஹோதா ஹை (அர்தாத் பரமாணுகோ பீ கபீ ஶப்த நஹீஂ ஹோதா) .௪௨.

காதா : ௨௯ அந்வயார்த : — [நிஶ்சயேந ] நிஶ்சயஸே [பரமாணுஃ ] பரமாணுகோ [புத்கல- த்ரவ்யம் ] ‘புத்கலத்ரவ்ய’ [உச்யதே ] கஹா ஜாதா ஹை [புநஃ ] ஔர [இதரேண ] வ்யவஹாரஸே [ஸ்கந்தஸ்ய ] ஸ்கந்தகோ [புத்கலத்ரவ்யம் இதி வ்யபதேஶஃ ] ‘புத்கலத்ரவ்ய’ ஐஸா நாம [பவதி ] ஹோதா ஹை .

டீகா : — யஹ, புத்கலத்ரவ்யகே கதநகா உபஸஂஹார ஹை .

ஶுத்தநிஶ்சயநயஸே ஸ்வபாவஶுத்தபர்யாயாத்மக பரமாணுகோ ஹீ ‘புத்கலத்ரவ்ய’ ஐஸா நாம ஹோதா ஹை . அந்ய ஐஸே வ்யவஹாரநயஸே விபாவபர்யாயாத்மக ஸ்கந்தபுத்கலோஂகோ புத்கலபநா உபசார த்வாரா

Page 62 of 388
PDF/HTML Page 89 of 415
single page version

ஸித்த ஹோதா ஹை .

[அப ௨௯வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ தீந ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

[ஶ்லோேகார்த : — ] இஸப்ரகார ஜிநபதிகே மார்க த்வாரா தத்த்வார்தஸமூஹகோ ஜாநகர பர ஐஸே ஸமஸ்த சேதந ஔர அசேதநகோ த்யாகோ; அந்தரஂகமேஂ நிர்விகல்ப ஸமாதிமேஂ பரவிரஹித (பரஸே ரஹித) சித்சமத்காரமாத்ர பரமதத்த்வகோ பஜோ .௪௩.

[ஶ்லோேகார்த : — ] புத்கல அசேதந ஹை ஔர ஜீவ சேதந ஹை ஐஸீ ஜோ கல்பநா வஹ பீ ப்ராதமிகோஂகோ (ப்ரதம பூமிகாவாலோஂகோ) ஹோதீ ஹை, நிஷ்பந்ந யோகியோஂகோ நஹீஂ ஹோதீ (அர்தாத் ஜிநகா யோக பரிபக்வ ஹுஆ ஹை உநகோ நஹீஂ ஹோதீ) .௪௪.

[ஶ்லோேகார்த : — ] (ஶுத்த தஶாவாலே யதியோஂகோ) இஸ அசேதந புத்கலகாயமேஂ த்வேஷபாவ நஹீஂ ஹோதா யா ஸசேதந பரமாத்மதத்த்வமேஂ ராகபாவ நஹீஂ ஹோதா; — ஐஸீ ஶுத்த தஶா யதியோஂகீ ஹோதீ ஹை .௪௫.

Page 63 of 388
PDF/HTML Page 90 of 415
single page version

தர்மாதர்மாகாஶாநாஂ ஸஂக்ஷேபோக்தி ரியம் .

அயஂ தர்மாஸ்திகாயஃ ஸ்வயஂ கதிக்ரியாரஹிதஃ தீர்கிகோதகவத் . ஸ்வபாவகதிக்ரியா- பரிணதஸ்யாயோகிநஃ பஂசஹ்ரஸ்வாக்ஷரோச்சாரணமாத்ரஸ்திதஸ்ய பகவதஃ ஸித்தநாமதேயயோக்யஸ்ய ஷட்காபக்ரம- விமுக்த ஸ்ய முக்தி வாமலோசநாலோசநகோசரஸ்ய த்ரிலோகஶிகரிஶேகரஸ்ய அபஹஸ்திதஸமஸ்தக்லேஶா- வாஸபஂசவிதஸஂஸாரஸ்ய பஂசமகதிப்ராந்தஸ்ய ஸ்வபாவகதிக்ரியாஹேதுஃ தர்மஃ, அபி ச ஷட்காபக்ரம-

காதா : ௩௦ அந்வயார்த : — [தர்மஃ ] தர்ம [ஜீவபுத்கலாநாஂ ] ஜீவ-புத்கலோஂகோ [கமநநிமித்தஃ ] கமநகா நிமித்த ஹை [ச ] ஔர [அதர்மஃ ] அதர்ம [ஸ்திதேஃ ] (உந்ஹேஂ) ஸ்திதிகா நிமித்த ஹை; [ஆகாஶஂ ] ஆகாஶ [ஜீவாதிஸர்வத்ரவ்யாணாம் ] ஜீவாதி ஸர்வ த்ரவ்யோஂகோ [அவகாஹநஸ்ய ] அவகாஹநகா நிமித்த ஹை .

டீகா : — யஹ, தர்ம - அதர்ம - ஆகாஶகா ஸஂக்ஷிப்த கதந ஹை .

யஹ தர்மாஸ்திகாய, பாவ஡ீகே பாநீகீ பா஁தி, ஸ்வயஂ கதிக்ரியாரஹித ஹை . மாத்ர (அ, இ, உ, »ு, ல்ரு — ஐஸே) பா஁ச ஹ்ரஸ்வ அக்ஷரோஂகே உச்சாரண ஜிதநீ ஜிநகீ ஸ்திதி ஹை, ஜோ ‘ஸித்த’ நாமகே யோக்ய ஹைஂ, ஜோ சஹ ௧அபக்ரமஸே விமுக்த ஹைஂ, ஜோ முக்திரூபீ ஸுலோசநாகே லோசநகா விஷய ஹைஂ (அர்தாத் ஜிந்ஹேஂ முக்திரூபீ ஸுந்தரீ ப்ரேமஸே நிஹாரதீ ஹை ), ஜோ த்ரிலோகரூபீ ௨ஶிகரீகே ஶிகர ஹைஂ, ஜிந்ஹோஂநே ஸமஸ்த க்லேஶகே கரரூப பஂசவித ஸஂஸாரகோ ( – த்ரவ்ய, க்ஷேத்ர, கால, பவ ஔர பாவகே பராவர்தநரூப பா஁ச ப்ரகாரகே ஸஂஸாரகோ) தூர கியா ஹை ஔர ஜோ பஂசமகதிகீ ஸீமா பர

௧ – ஸஂஸாரீ ஜீவோஂகோ அந்ய பவமேஂ உத்பந்ந ஹோநேகே ஸமய ‘சஹ திஶாஓஂமேஂ கமந’ ஹோதா ஹை உஸே ‘சஹ அபக்ரம’
கஹநேமேஂ ஆதா ஹை .

௨ – ஶிகரீ = ஶிகரவந்த; பர்வத .

Page 64 of 388
PDF/HTML Page 91 of 415
single page version

யுக்தாநாஂ ஸஂஸாரிணாஂ விபாவகதிக்ரியாஹேதுஶ்ச . யதோதகஂ பாடீநாநாஂ கமநகாரணஂ ததா தேஷாஂ ஜீவபுத்கலாநாஂ கமநகாரணஂ ஸ தர்மஃ . ஸோயமமூர்தஃ அஷ்டஸ்பர்ஶநவிநிர்முக்த : வர்ணரஸபஂசககஂத- த்விதயவிநிர்முக்த ஶ்ச அகுருகலகுத்வாதிகுணாதாரஃ லோகமாத்ராகாரஃ அகண்டைகபதார்தஃ . ஸஹபுவோஃ குணாஃ, க்ரமவர்திநஃ பர்யாயாஶ்சேதி வசநாதஸ்ய கதிஹேதோர்தர்மத்ரவ்யஸ்ய ஶுத்தகுணாஃ ஶுத்தபர்யாயா பவந்தி . அதர்மத்ரவ்யஸ்ய ஸ்திதிஹேதுர்விஶேஷகுணஃ . அஸ்யைவ தஸ்ய தர்மாஸ்திகாயஸ்ய குணபர்யாயாஃ ஸர்வே பவந்தி . ஆகாஶஸ்யாவகாஶதாநலக்ஷணமேவ விஶேஷகுணஃ . இதரே தர்மாதர்மயோர்குணாஃ ஸ்வஸ்யாபி ஸத்ரஶா இத்யர்தஃ . லோகாகாஶதர்மாதர்மாணாஂ ஸமாநப்ரமாணத்வே ஸதி ந ஹ்யலோகாகாஶஸ்ய ஹ்ரஸ்வத்வமிதி . ஹைஂ — ஐஸே அயோகீ பகவாநகோ ஸ்வபாவகதிக்ரியாரூபஸே பரிணமித ஹோநே பர ❃

❃

வஹ தர்ம உந ஜீவ - புத்கலோஂகோ கமநகா காரண (நிமித்த) ஹை . வஹ தர்ம அமூர்த, ஆட ஸ்பர்ஶ ரஹித, ததா பா஁ச வர்ண, பா஁ச ரஸ ஔர தோ கஂத ரஹித, அகுருலகுத்வாதி குணோஂகே ஆதாரபூத, லோகமாத்ர ஆகாரவாலா ( – லோகப்ரமாண ஆகாரவாலா), அகண்ட ஏக பதார்த ஹை . ‘‘ஸஹபாவீ குண ஹைஂ ஔர க்ரமவர்தீ பர்யாயேஂ ஹைஂ’’ ஐஸா (ஶாஸ்த்ரகா) வசந ஹோநேஸே கதிகே ஹேதுபூத இஸ தர்மத்ரவ்யகோ ஶுத்த குண ஔர ஶுத்த பர்யாயேஂ ஹோதீ ஹைஂ .

அதர்மத்ரவ்யகா விஶேஷகுண ஸ்திதிஹேதுத்வ ஹை . இஸ அதர்மத்ரவ்யகே (ஶேஷ) குண-பர்யாயோஂ ஜைஸே உஸ தர்மாஸ்திகாயகே (ஶேஷ) ஸர்வ குண - பர்யாய ஹோதே ஹைஂ .

ஆகாஶகா, அவகாஶதாநரூப லக்ஷண ஹீ விஶேஷகுண ஹை . தர்ம ஔர அதர்மகே ஶேஷ குண ஆகாஶகே ஶேஷ குணோஂ ஜைஸே பீ ஹைஂ .

— இஸப்ரகார (இஸ காதாகா) அர்த ஹை .

(யஹா஁ ஐஸா த்யாநமேஂ ரகநா கி) லோகாகாஶ, தர்ம ஔர அதர்ம ஸமாந ப்ரமாணவாலே ஹோநேஸே கஹீஂ அலோகாகாஶகோ ந்யூநதா — சோடாபந நஹீஂ ஹை ( – அலோகாகாஶ தோ அநந்த ஹை) .

[அப ௩௦வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ : ] ❃ – ஸ்வபாவகதிக்ரியா ததா விபாவகதிக்ரியாகா அர்த ப்ருஷ்ட – ௨௩ பர தேகேஂ .

௧ – அபக்ரமகா அர்த தேகோ ப்ருஷ்ட ௬௩மேஂ பு டநோட .

Page 65 of 388
PDF/HTML Page 92 of 415
single page version

வ்யவஹாரகாலஸ்வரூபவிவிதவிகல்பகதநமிதம் .

ஏகஸ்மிந்நபஃப்ரதேஶே யஃ பரமாணுஸ்திஷ்டதி தமந்யஃ பரமாணுர்மந்தசலநால்லஂகயதி ஸ ஸமயோ வ்யவஹாரகாலஃ . தாத்ரஶைரஸஂக்யாதஸமயைஃ நிமிஷஃ, அதவா நயநபுடகடநாயத்தோ நிமேஷஃ .

[ஶ்லோேகார்த : — ] யஹா஁ ஐஸா ஆஶய ஹை கி — ஜோ (த்ரவ்ய) கமநகா நிமித்த ஹை, ஜோ (த்ரவ்ய) ஸ்திதிகா காரண ஹை, ஔர தூஸரா ஜோ (த்ரவ்ய) ஸர்வகோ ஸ்தாந தேநேமேஂ ப்ரவீண ஹை, உந ஸபகோ ஸம்யக் த்ரவ்யரூபஸே அவலோககர ( – யதார்ததஃ ஸ்வதஂத்ர த்ரவ்ய ரூபஸே ஸமஜகர) பவ்யஸமூஹ ஸர்வதா நிஜ தத்த்வமேஂ ப்ரவேஶ கரோ . ௪௬ .

காதா : ௩௧ அந்வயார்த : — [ஸமயாவலிபேதேந து ] ஸமய ஔர ஆவலிகே பேதஸே [த்விவிகல்பஃ ] வ்யவஹாரகாலகே தோ பேத ஹைஂ [அதவா ] அதவா [த்ரிவிகல்பஃ பவதி ] (பூத, வர்தமாந ஔர பவிஷ்யகே பேதஸே) தீந பேத ஹைஂ . [அதீதஃ ] அதீத கால [ஸஂக்யாதாவலிஹத- ஸஂஸ்தாநப்ரமாணஃ து ] (அதீத) ஸஂஸ்தாநோஂகே ஔர ஸஂக்யாத ஆவலிகே குணாகார ஜிதநா ஹை .

டீகா : — யஹ, வ்யவஹாரகாலகே ஸ்வரூபகா ஔர உஸகே விவித பேதோஂகா கதந ஹை .

ஏக ஆகாஶப்ரதேஶமேஂ ஜோ பரமாணு ஸ்தித ஹோ உஸே தூஸரா பரமாணு மந்தகதிஸே லா஁கே உதநா

Page 66 of 388
PDF/HTML Page 93 of 415
single page version

நிமேஷாஷ்டகைஃ காஷ்டா . ஷோடஶபிஃ காஷ்டாபிஃ கலா . த்வாத்ரிஂஶத்கலாபிர்கடிகா . ஷஷ்டிநாலிகமஹோராத்ரம் . த்ரிஂஶதஹோராத்ரைர்மாஸஃ . த்வாப்யாம் மாஸாப்யாம் »ுதுஃ . »ுது- பிஸ்த்ரிபிரயநம் . அயநத்வயேந ஸஂவத்ஸரஃ . இத்யாவல்யாதிவ்யவஹாரகாலக்ரமஃ . இத்தஂ ஸமயாவலிபேதேந த்விதா பவதி, அதீதாநாகதவர்தமாநபேதாத் த்ரிதா வா . அதீதகாலப்ரபஂசோ- யமுச்யதே — அதீதஸித்தாநாஂ ஸித்தபர்யாயப்ராதுர்பாவஸமயாத் புராகதோ ஹ்யாவல்யாதிவ்யவஹாரகாலஃ ஸ காலஸ்யைஷாஂ ஸஂஸாராவஸ்தாயாஂ யாநி ஸஂஸ்தாநாநி கதாநி தைஃ ஸத்ரஶத்வாதநந்தஃ . அநாகதகாலோ- ப்யநாகதஸித்தாநாமநாகதஶரீராணி யாநி தைஃ ஸத்ரஶ இத்யாமுக்தே : முக்தே : ஸகாஶாதித்யர்தஃ .

ததா சோக்தஂ பஂசாஸ்திகாயஸமயே — கால வஹ ஸமயரூப வ்யவஹாரகால ஹை . ஐஸே அஸஂக்ய ஸமயோஂகா நிமிஷ ஹோதா ஹை, அதவா ஆ஁க மிஂசே உதநா கால வஹ நிமேஷ ஹை . ஆட நிமேஷகீ காஷ்டா ஹோதீ ஹை . ஸோலஹ காஷ்டாகீ கலா, பத்தீஸ கலாகீ க஡ீ, ஸா஁ட க஡ீகா அஹோராத்ர, தீஸ அஹோராத்ரகா மாஸ, தோ மாஸகீ »ுது, தீந »ுதுகா அயந ஔர தோ அயநகா வர்ஷ ஹோதா ஹை . ஐஸே ஆவலி ஆதி வ்யவஹாரகாலகா க்ரம ஹை . இஸப்ரகார வ்யவஹாரகால ஸமய ஔர ஆவலிகே பேதஸே தோ ப்ரகாரகா ஹை அதவா அதீத, அநாகத ஔர வர்தமாநகே பேதஸே தீந ப்ரகாரகா ஹை .

யஹ (நிம்நோக்தாநுஸார), அதீத காலகா விஸ்தார கஹா ஜாதா ஹை : அதீத ஸித்தோஂகோ ஸித்தபர்யாயகே ௧ப்ராதுர்பாவஸமயஸே பூர்வ பீதா ஹுஆ ஜோ ஆவலி ஆதி வ்யவஹாரகால வஹ, உந்ஹேஂ ஸஂஸார - தஶாமேஂ ஜிதநே ஸஂஸ்தாந பீத கயே உநகே ௨ஜிதநா ஹோநேஸே அநந்த ஹை . (அநாகத ஸித்தோஂகோ முக்தி ஹோநே தககா) அநாகத கால பீ அநாகத ஸித்தோஂகே ஜோ முக்திபர்யந்த அநாகத ஶரீர உநகே பராபர ஹை .

ஐஸா (இஸ காதாகா) அர்த ஹை .

இஸீப்ரகார (ஶ்ரீமத்பகவத்குந்தகுந்தாசார்யதேவப்ரணீத) ஶ்ரீ பஞ்சாஸ்திகாயஸமயமேஂ (௨௫வீஂ காதா த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

௧ – ப்ராதுர்பாவ = ப்ரகட ஹோநா வஹ; உத்பந்ந ஹோநா வஹ .

௨ – ஸித்தபகவாநகோ அநந்த ஶரீர பீத கயே ஹைஂ; உந ஶரீரோஂகீ அபேக்ஷா ஸஂக்யாதகுநீ ஆவலியா஁ பீத கஈ ஹைஂ .

Page 67 of 388
PDF/HTML Page 94 of 415
single page version

‘‘[காதார்தஃ — ] ஸமய, நிமிஷ, காஷ்டா, கலா, க஡ீ, திநராத, மாஸ, »ுது, அயந ஔர வர்ஷ — இஸப்ரகார பராஶ்ரித கால ( – ஜிஸமேஂ பரகீ அபேக்ஷா ஆதீ ஹை ஐஸா வ்யவஹாரகால) ஹை .’’

ஔர (௩௧வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ ): –

[ஶ்லோேகார்த : — ] ஸமய, நிமிஷ, காஷ்டா, கலா, க஡ீ, திநராத ஆதி பேதோஂஸே யஹ கால (வ்யவஹாரகால) உத்பந்ந ஹோதா ஹை; பரந்து ஶுத்த ஏக நிஜ நிருபம தத்த்வகோ சோ஡கர, உஸ காலஸே முஜே குச பல நஹீஂ ஹை .௪௭.

காதா : ௩௨ அந்வயார்த : — [ஸஂப்ரதி ] அப, [ஜீவாத் ] ஜீவஸே [புத்கலதஃ ச அபி ] ததா புத்கலஸே பீ [அநந்தகுணாஃ ] அநந்தகுநே [ஸமயாஃ ] ஸமய ஹைஂ; [ச ] ஔர [லோகாகாஶே ஸஂதி ] ஜோ (காலாணு) லோகாகாஶமேஂ ஹைஂ, [ஸஃ ] வஹ [பரமார்தஃ காலஃ பவேத் ] பரமார்த கால ஹை .

Page 68 of 388
PDF/HTML Page 95 of 415
single page version

முக்யகாலஸ்வரூபாக்யாநமேதத் .

ஜீவராஶேஃ புத்கலராஶேஃ ஸகாஶாதநந்தகுணாஃ . கே தே ? ஸமயாஃ . காலாணவஃ லோகா- காஶப்ரதேஶேஷு ப்ருதக் ப்ருதக் திஷ்டந்தி, ஸ காலஃ பரமார்த இதி .

ததா சோக்தஂ ப்ரவசநஸாரே —

அஸ்யாபி ஸமயஶப்தேந முக்யகாலாணுஸ்வரூபமுக்த ம் .

அந்யச்ச —

உக்தஂ ச மார்கப்ரகாஶே — டீகா : — யஹ, முக்ய காலகே ஸ்வரூபகா கதந ஹை .

ஜீவராஶிஸே ஔர புத்கலராஶிஸே அநந்தகுநே ஹைஂ . கௌந ? ஸமய . காலாணு லோகாகாஶகே ப்ரதேஶோஂமேஂ ப்ருதக் ப்ருதக் ஸ்தித ஹைஂ, வஹ கால பரமார்த ஹை .

உஸீப்ரகார (ஶ்ரீமத்பகவத்குந்தகுந்தாசார்யதேவப்ரணீத) ஶ்ரீ ப்ரவசநஸாரமேஂ (௧௩௮வீஂ காதா த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

‘‘[காதார்தஃ — ] கால தோ அப்ரதேஶீ ஹை . ப்ரதேஶமாத்ர புத்கல - பரமாணு ஆகாஶத்ரவ்யகே ப்ரதேஶகோ மந்த கதிஸே லா஁கதா ஹோ தப வஹ வர்ததா ஹை அர்தாத் நிமித்தபூதரூபஸே பரிணமித ஹோதா ஹை .’’

இஸமேஂ (இஸ ப்ரவசநஸாரகீ காதாமேஂ) பீ ‘ஸமய’ ஶப்தஸே முக்யகாலாணுகா ஸ்வரூப கஹா ஹை .

ஔர அந்யத்ர (ஆசார்யவர ஶ்ரீநேமிசந்த்ரஸித்தாந்திதேவவிரசித ப்ருஹத்த்ரத்ரவ்யஸங்க்ரஹ மேஂ ௨௨வீஂ காதா த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

[காதார்தஃ — ] லோகாகாஶகே ஏக - ஏக ப்ரதேஶமேஂ ஜோ ஏக – ஏக காலாணு ரத்நோஂகீ ராஶிகீ பா஁தி வாஸ்தவமேஂ ஸ்தித ஹைஂ, வே காலாணு அஸஂக்ய த்ரவ்ய ஹைஂ .

ஔர மார்கப்ரகாஶமேஂ பீ (ஶ்லோக த்வாரா) கஹா ஹை கி : —

Page 69 of 388
PDF/HTML Page 96 of 415
single page version

‘‘[ஶ்லோேகார்த : — ] காலகே அபாவமேஂ, பதார்தோஂகா பரிணமந நஹீஂ ஹோகா; ஔர பரிணமந ந ஹோ தோ, த்ரவ்ய பீ ந ஹோகா ததா பர்யாய பீ ந ஹோகீ; இஸப்ரகார ஸர்வகே அபாவகா (ஶூந்யகா) ப்ரஸஂக ஆயேகா .’’

ஔர (௩௨வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ தோ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ ) : —

[ஶ்லோேகார்த : — ] கும்ஹாரகே சக்ரகீ பா஁தி (அர்தாத் ஜிஸப்ரகார க஡ா பநநேமேஂ கும்ஹாரகா சாக நிமித்த ஹை உஸீப்ரகார), யஹ பரமார்தகால (பா஁ச அஸ்திகாயோஂகீ) வர்தநாகா நிமித்த ஹை . உஸகே பிநா, பா஁ச அஸ்திகாயோஂகோ வர்தநா ( – பரிணமந) நஹீஂ ஹோ ஸகதீ .௪௮.

[ஶ்லோேகார்த : — ] ஸித்தாந்தபத்ததிஸே (ஶாஸ்த்ரபரம்பராஸே) ஸித்த ஐஸே ஜீவராஶி, புத்கலராஶி, தர்ம, அதர்ம, ஆகாஶ ஔர கால ஸபீ ப்ரதீதிகோசர ஹைஂ (அர்தாத் சஹோஂ த்ரவ்யோஂகீ ப்ரதீதி ஹோ ஸகதீ ஹை ) .௪௯.

Page 70 of 388
PDF/HTML Page 97 of 415
single page version

காலாதிஶுத்தாமூர்தாசேதநத்ரவ்யாணாஂ ஸ்வபாவகுணபர்யாயாக்யாநமேதத் .

இஹ ஹி முக்யகாலத்ரவ்யஂ ஜீவபுத்கலதர்மாதர்மாகாஶாநாஂ பர்யாயபரிணதிஹேதுத்வாத் பரி- வர்தநலிங்கமித்யுக்த ம் . அத தர்மாதர்மாகாஶகாலாநாஂ ஸ்வஜாதீயவிஜாதீயபஂதஸம்பந்தாபாவாத் விபாவகுணபர்யாயாஃ ந பவஂதி, அபி து ஸ்வபாவகுணபர்யாயா பவஂதீத்யர்தஃ . தே குணபர்யாயாஃ பூர்வஂ ப்ரதிபாதிதாஃ, அத ஏவாத்ர ஸஂக்ஷேபதஃ ஸூசிதா இதி .

காதா : ௩௩ அந்வயார்த : — [ஜீவாதித்ரவ்யாணாம் ] ஜீவாதி த்ரவ்யோஂகோ [பரிவர்தந- காரணம் ] பரிவர்தநகா காரண ( – வர்தநாகா நிமித்த) [காலஃ பவேத் ] கால ஹை . [தர்மாதி- சதுர்ணாஂ ] தர்மாதி சார த்ரவ்யோஂகோ [ஸ்வபாவகுணபர்யாயாஃ ] ஸ்வபாவகுணபர்யாயேஂ [பவந்தி ] ஹோதே ஹைஂ .

டீகா : — யஹ, காலாதி ஶுத்த அமூர்த அசேதந த்ரவ்யோஂகே ஸ்வபாவகுணபர்யாயோஂகா கதந ஹை .

முக்யகாலத்ரவ்ய, ஜீவ, புத்கல, தர்ம, அதர்ம ஔர ஆகாஶகீ ( – பா஁ச அஸ்திகாயோஂகீ) பர்யாயபரிணதிகா ஹேது ஹோநேஸே உஸகா லிஂக பரிவர்தந ஹை (அர்தாத் காலத்ரவ்யகா லக்ஷண வர்தநாஹேதுத்வ ஹை) ஐஸா யஹா஁ கஹா ஹை .

அப (தூஸரீ பாத யஹ கி), தர்ம, அதர்ம, ஆகாஶ ஔர காலகோ ஸ்வஜாதீய யா விஜாதீய பந்தகா ஸம்பந்த ந ஹோநேஸே உந்ஹேஂ விபாவகுணபர்யாயேஂ நஹீஂ ஹோதீஂ, பரந்து ஸ்வபாவகுணபர்யாயேஂ ஹோதீஂ ஹைஂ — ஐஸா அர்த ஹை . உந ஸ்வபாவகுணபர்யாயோஂகா பஹலே ப்ரதிபாதந கியா கயா ஹை இஸீலியே யஹா஁ ஸஂக்ஷேபஸே ஸூசந கியா கயா ஹை .

[அப ௩௩ வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

[ஶ்லோேகார்த : — ] இஸப்ரகார பவ்யோஂகே கர்ணோஂகோ அம்ருத ஐஸா ஜோ சஹ த்ரவ்யோஂகா அதி

Page 71 of 388
PDF/HTML Page 98 of 415
single page version

அத்ர காலத்ரவ்யமந்தரேண பூர்வோக்த த்ரவ்யாண்யேவ பஂசாஸ்திகாயா பவஂதீத்யுக்த ம் .

இஹ ஹி த்விதீயாதிப்ரதேஶரஹிதஃ காலஃ, ‘ஸமஓ அப்பதேஸோ’ இதி வசநாத் .அஸ்ய ஹி த்ரவ்யத்வமேவ, இதரேஷாஂ பஂசாநாஂ காயத்வமஸ்த்யேவ . பஹுப்ரதேஶப்ரசயத்வாத் காயஃ . காயா இவ காயாஃ . பஂசாஸ்திகாயாஃ . அஸ்தித்வஂ நாம ஸத்தா . ஸா கிஂவிஶிஷ்டா ? ஸப்ரதிபக்ஷா, அவாந்தரஸத்தா ரம்ய தைதீப்யமாந ( – ஸ்பஷ்ட) விவரண விஸ்தாரஸே கியா கயா, வஹ ஜிநமுநியோஂகே சித்தகோ ப்ரமோத தேநேவாலா ஷட்த்ரவ்யவிவரண பவ்ய ஜீவகோ ஸர்வதா பவவிமுக்திகா காரண ஹோ .௫௦.

காதா : ௩௪ அந்வயார்த : — [காலஂ முக்த்வா ] கால சோ஡கர [ஏதாநி ஷட்த்ரவ்யாணி ச ] இந சஹ த்ரவ்யோஂகோ (அர்தாத் ஶேஷ பா஁ச த்ரவ்யோஂகோ) [ஜிநஸமயே ] ஜிநஸமயமேஂ (ஜிநதர்ஶநமேஂ) [அஸ்திகாயாஃ இதி ] ‘அஸ்திகாய’ [நிர்திஷ்டாஃ ] கஹே கயே ஹைஂ . [பஹுப்ரதேஶத்வம் ] பஹுப்ரதேஶீபநா [கலு காயாஃ ] வஹ காயத்வ ஹை .

டீகா : — இஸ காதாமேஂ காலத்ரவ்யகே அதிரிக்த பூர்வோக்த த்ரவ்ய ஹீ பஂசாஸ்திகாய ஹைஂ ஐஸா கஹா ஹை .

யஹா஁ (இஸ விஶ்வமேஂ) கால த்விதீயாதி ப்ரதேஶ ரஹித (அர்தாத் ஏகஸே அதிக ப்ரதேஶ ரஹித) ஹை, க்யோஂகி ‘ஸமஓ அப்பதேஸாே (கால அப்ரதேஶீ ஹை )’ ஐஸா (ஶாஸ்த்ரகா) வசந ஹை . இஸே த்ரவ்யத்வ ஹீ ஹை, ஶேஷ பா஁சகோ காயத்வ (பீ) ஹை ஹீ .

பஹுப்ரதேஶோஂகே ஸமூஹவாலா ஹோ வஹ ‘காய’ ஹை . ‘காய’ காய ஜைஸே ( – ஶரீர ஜைஸே

Page 72 of 388
PDF/HTML Page 99 of 415
single page version

மஹாஸத்தேதி . தத்ர ஸமஸ்தவஸ்துவிஸ்தரவ்யாபிநீ மஹாஸத்தா, ப்ரதிநியதவஸ்துவ்யாபிநீ ஹ்யவாந்தரஸத்தா . ஸமஸ்தவ்யாபகரூபவ்யாபிநீ மஹாஸத்தா, ப்ரதிநியதைகரூபவ்யாபிநீ ஹ்யவாந்தரஸத்தா . அநந்தபர்யாயவ்யாபிநீ மஹாஸத்தா, ப்ரதிநியதைகபர்யாயவ்யாபிநீ ஹ்யவாந்தரஸத்தா . அஸ்தீத்யஸ்ய பாவஃ அஸ்தித்வம் . அநேந அஸ்தித்வேந காயத்வேந ஸநாதாஃ பஂசாஸ்திகாயாஃ . காலத்ரவ்யஸ்யாஸ்தித்வமேவ, ந காயத்வஂ, காயா இவ பஹுப்ரதேஶாபாவாதிதி .

அர்தாத் பஹுப்ரதேஶோஂவாலே) ஹோதே ஹைஂ . அஸ்திகாய பா஁ச ஹைஂ .

அஸ்தித்வ அர்தாத் ஸத்தா . வஹ கைஸீ ஹை ? மஹாஸத்தா ஔர அவாந்தரஸத்தா — ஐஸீ வஸ்துமேஂ வ்யாப்த ஹோநேவாலீ வஹ அவாந்தரஸத்தா ஹை; ஸமஸ்த வ்யாபக ரூபமேஂ வ்யாப்த ஹோநேவாலீ வஹ மஹாஸத்தா ஹை, ப்ரதிநியத ஏக ரூபமேஂ வ்யாப்த ஹோநேவாலீ வஹ அவாந்தரஸத்தா ஹை; அநந்த பர்யாயோஂமேஂ வ்யாப்த ஹோநேவாலீ வஹ மஹாஸத்தா ஹை, ப்ரதிநியத ஏக பர்யாயமேஂ வ்யாப்த ஹோநேவாலீ வஹ அவாந்தரஸத்தா ஹை . பதார்தகா ‘௩அஸ்தி’ ஐஸா பாவ வஹ அஸ்தித்வ ஹை .

இஸ அஸ்தித்வஸே ஔர காயத்வஸே ஸஹித பா஁ச அஸ்திகாய ஹைஂ . காலத்ரவ்யகோ அஸ்தித்வ ஹீ ஹை, காயத்வ நஹீஂ ஹை, க்யோஂகி காயகீ பா஁தி உஸே பஹுப்ரதேஶோஂகா அபாவ ஹை .

[அப ௩௪வீஂ காதாகீ டீகா பூர்ண கரதே ஹுஏ டீகாகார முநிராஜ ஶ்லோக கஹதே ஹைஂ :]

[ஶ்லோேகார்த : — ] இஸப்ரகார ஜிநமார்கரூபீ ரத்நாகரமேஂஸே பூர்வாசார்யோஂநே ப்ரீதிபூர்வக ஷட்த்ரவ்யரூபீ ரத்நோஂகீ மாலா பவ்யோஂகே கண்டாபரணகே ஹேது பாஹர நிகாலீ ஹை .௫௧.

௧ஸப்ரதிபக்ஷ ஹை . வஹா஁, ஸமஸ்த வஸ்துவிஸ்தாரமேஂ வ்யாப்த ஹோநேவாலீ வஹ மஹாஸத்தா ஹை, ௨ப்ரதிநியத

Page 73 of 388
PDF/HTML Page 100 of 415
single page version

ஷண்ணாஂ த்ரவ்யாணாஂ ப்ரதேஶலக்ஷணஸஂபவப்ரகாரகதநமிதம் .

காதா : ௩௫-௩௬ அந்வயார்த : — [மூர்தஸ்ய ] மூர்த த்ரவ்யகோ [ஸஂக்யாதாஸஂக்யாதாநஂத- ப்ரதேஶாஃ ] ஸஂக்யாத, அஸஂக்யாத ஔர அநந்த ப்ரதேஶ [பவந்தி ] ஹோதே ஹைஂ; [தர்மாதர்மயோஃ ] தர்ம, அதர்ம [புநஃ ஜீவஸ்ய ] ததா ஜீவகோ [கலு ] வாஸ்தவமேஂ [அஸஂக்யாதப்ரதேஶாஃ ] அஸஂக்யாத ப்ரதேஶ ஹைஂ .

[லோகாகாஶே ] லோகாகாஶமேஂ [தத்வத் ] தர்ம, அதர்ம ததா ஜீவகீ பா஁தி (அஸஂக்யாத ப்ரதேஶ) ஹைஂ; [இதரஸ்ய ] ஶேஷ ஜோ அலோகாகாஶ உஸே [அநந்தாஃ தேஶாஃ ] அநந்த ப்ரதேஶ [பவந்தி ] ஹைஂ . [காலஸ்ய ] காலகோ [காயத்வஂ ந ] காயபநா நஹீஂ ஹை, [யஸ்மாத் ] க்யோஂகி [ஏகப்ரதேஶஃ ] வஹ ஏகப்ரதேஶீ [பவேத் ] ஹை .

டீகா : — இஸமேஂ சஹ த்ரவ்யோஂகே ப்ரதேஶகா லக்ஷண ஔர உஸகே ஸஂபவகா ப்ரகார கஹா ஹை (அர்தாத் இஸ காதாமேஂ ப்ரதேஶகா லக்ஷண ததா சஹ த்ரவ்யோஂகோ கிதநே - கிதநே ப்ரதேஶ ஹோதே ஹைஂ வஹ கஹா ஹை ) .

ஶுத்தபுத்கலபரமாணு த்வாரா ருகா ஹுஆ ஆகாஶஸ்தல ஹீ ப்ரதேஶ ஹை (அர்தாத் ஶுத்த