Niyamsar-Hindi (English transliteration). Gatha: 115.

< Previous Page   Next Page >


Page 231 of 388
PDF/HTML Page 258 of 415

 

kahAnajainashAstramAlA ]shuddhanishchay-prAyashchitta adhikAr[ 231
kohan khamayA mANan samaddaveNajjaveN mAyan cha .
santoseN ya lohan jayadi khu e chahuvihakasAe ..115..
krodhan kShamayA mAnan svamArdaven Arjaven mAyAn cha .
santoSheN cha lobhan jayati khalu chaturvidhakaShAyAn ..115..

chatuShkaShAyavijayopAyasvarUpAkhyAnametat .

jaghanyamadhyamottamabhedAtkShamAstisro bhavanti . akAraNAdapriyavAdino mithyAdraShTerakAraNen mAn trAsayitumudyogo vidyate, ayamapagato matpuNyeneti prathamA kShamA . akAraNen santrAsakarasya tADanavadhAdipariNAmosti, ayan chApagato matsukRuteneti dvitIyA kShamA . vadhe satyamUrtasya athavA to apane gnAnakI jo sambhAvanA (samyak bhAvanA) vah ugra prAyashchitta kahA hai . santonne AtmapravAdamen aisA jAnA hai (arthAt jAnakar kahA hai ) . 181 .

gAthA : 115 anvayArtha :[krodhan kShamayA ] krodhako kShamAse, [mAnan svamArdaven ] mAnako nij mArdavase, [mAyAn cha Arjaven ] mAyAko Arjavase [cha ] tathA [lobhan santoSheN ] lobhako santoShase[chaturvidhakaShAyAn ] isaprakAr chaturvidh kaShAyonko [khalu jayati ] (yogI) vAstavamen jItate hain .

TIkA :yah, chAr kaShAyon par vijay prApta karaneke upAyake svarUpakA kathan hai .

jaghanya, madhyam aur uttam aise (tIn) bhedonke kAraN kShamA tIn (prakArakI) hai . (1) ‘binA-kAraN apriy bolanevAle mithyAdRuShTiko binA-kAraN mujhe trAs denekA udyog vartatA hai, vah mere puNyase dUr huA;’ aisA vichArakar kShamA karanA vah pratham kShamA hai . (2) ‘(mujhe) binA-kAraN trAs denevAleko 1tADanakA aur 2vadhakA pariNAm vartatA hai, vah mere sukRutase dUr huA;’aisA vichArakar kShamA karanA vah dvitIy kShamA hai . (3) vadh

abhimAn mArdavase tathA jIte kShamAse krodhako .
kauTilya Arjavase tathA santoSh dvArA lobhako ..115..

1tADan = mAr mAranA vah .

2vadh = mAr DAlanA vah .