Niyamsar-Hindi (English transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 339 of 388
PDF/HTML Page 366 of 415

 

kahAnajainashAstramAlA ]shuddhopayog adhikAr[ 339
atra kevaldraShTerabhAvAt sakalagnatvan na samastItyukta m .

pUrvasUtropAttamUrtAdidravyan samastaguNaparyAyAtmakan, mUrtasya mUrtaguNA, achetanasyAchetan- guNA, amUrtasyAmUrtaguNA, chetanasya chetanaguNA, ShaDDhAnivRuddhirUpA sUkShmA paramAgamaprAmA- NyAdabhyupagamyA arthaparyAyA ShaNNAn dravyANAn sAdhAraNA, naranArakAdivyanjanaparyAyA jIvAnAn panchasansAraprapanchAnAn, pudgalAnAn sthUlasthUlAdiskandhaparyAyA, chaturNAn dharmAdInAn shuddhaparyAyAshcheti, ebhi sanyuktan taddravyajAlan ya khalu na pashyati, tasya sansAriNAmiv parokShadraShTiriti .

(vasantatilakA)
yo naiv pashyati jagattrayamekadaiv
kAlatrayan cha tarasA sakalagnamAnI
.
pratyakShadraShTiratulA na hi tasya nityan
sarvagnatA kathamihAsya jaDAtmana syAt ..284..

bhavet ] parokSha darshan hai .

TIkA :yahAn, kevaladarshanake abhAvamen (arthAt pratyakSha darshanake abhAvamen ) sarvagnapanA nahIn hotA aisA kahA hai .

samasta guNon aur paryAyonse sanyukta pUrvasUtrokta (167vIn gAthAmen kahe hue ) mUrtAdi dravyonko jo nahIn dekhatA; arthAt mUrta dravyake mUrta guN hote hain, achetanake achetan guN hote hain, amUrtake amUrta guN hote hain, chetanake chetan guN hote hain; ShaT (chhah prakArakI ) hAnivRuddhirUp, sUkShma, paramAgamake pramANase svIkAr - karaneyogya arthaparyAyen chhah dravyonko sAdhAraN hain, naranArakAdi vyanjanaparyAyen pAnch prakArakI sansAraprapanchavAle jIvonko hotI hain, pudgalonko sthUl - sthUl Adi skandhaparyAyen hotI hain aur dharmAdi chAr dravyonko shuddha paryAyen hotI hain; in guNaparyAyonse sanyukta aise us dravyasamUhako jo vAstavamen nahIn dekhatA; use (bhale vah sarvagnatAke abhimAnase dagdha ho tathApi ) sansAriyonkI bhAnti parokSha dRuShTi hai .

[ab is 168 vIn gAthAkI TIkA pUrNa karate hue TIkAkAr munirAj shlok kahate hain : ]

[shlokArtha : ] sarvagnatAke abhimAnavAlA jo jIv shIghra ek hI kAlamen tIn sansAraprapanch = sansAravistAr . (sansAravistAr dravya, kShetra, kAl, bhav aur bhAvaise pAnch parAvartanarUp

hai .)