atra gnAnasvarUpo jIv iti vitarkeNokta : .
ih hi gnAnan tAvajjIvasvarUpan bhavati, tato hetorakhanDAdvaitasvabhAvaniratan niratishayaparamabhAvanAsanAthan mukti sundarInAthan bahirvyAvRuttakautUhalan nijaparamAtmAnan jAnAti kashchidAtmA bhavyajIv iti ayan khalu svabhAvavAda . asya viparIto vitarka sa khalu vibhAvavAda prAthamikashiShyAbhiprAya . kathamiti chet, pUrvokta svarUpamAtmAnan khalu na jAnAtyAtmA, svarUpAv-
gAthA : 170 anvayArtha : — [gnAnan ] gnAn [jIvasvarUpan ] jIvakA svarUp hai, [tasmAt ] isaliye [AtmA ] AtmA [Atmakan ] AtmAko [jAnAti ] jAnatA hai; [AtmAnan na api jAnAti ] yadi gnAn AtmAko na jAne to [Atmana ] AtmAse [vyatiriktam ] vyatirikta (pRuthak ) [bhavati ] siddha ho !
TIkA : — yahAn (is gAthAmen ) ‘jIv gnAnasvarUp hai’ aisA vitarkase (dalIlase ) kahA hai .
pratham to, gnAn vAstavamen jIvakA svarUp hai; us hetuse, jo akhaNDa advait svabhAvamen lIn hai, jo 1niratishay param bhAvanA sahit hai, jo muktisundarIkA nAth hai aur bAhyamen jisane hai ) aise nij paramAtmAko koI AtmA — bhavya jIv — jAnatA hai . — aisA yah vAstavamen svabhAvavAd hai . isase viparIt vitarka ( – vichAr ) vah vAstavamen vibhAvavAd hai, prAthamik shiShyakA abhiprAy hai .
342 ]
2kautUhal vyAvRutta kiyA hai (arthAt bAhya padArthon sambandhI kutUhalakA jisane abhAv kiyA
1-niratishay = koI dUsarA jisase baDhakar nahIn hai aisI; anuttam; shreShTha; advitIy .
2 kautUhal = utsukatA; Ashcharya; kautuk .