રત્નત્રયસ્વરૂપાખ્યાનમેતત્ .
ભેદોપચારરત્નત્રયમપિ તાવદ્ વિપરીતાભિનિવેશવિવર્જિતશ્રદ્ધાનરૂપં ભગવતાં સિદ્ધિ- પરંપરાહેતુભૂતાનાં પંચપરમેષ્ઠિનાં ચલમલિનાગાઢવિવર્જિતસમુપજનિતનિશ્ચલભક્તિ યુક્ત ત્વમેવ . વિપરીતે હરિહિરણ્યગર્ભાદિપ્રણીતે પદાર્થસાર્થે હ્યભિનિવેશાભાવ ઇત્યર્થઃ . સંજ્ઞાનમપિ ચ સંશયવિમોહવિભ્રમવિવર્જિતમેવ . તત્ર સંશયઃ તાવત્ જિનો વા શિવો વા દેવ ઇતિ . વિમોહઃ શાક્યાદિપ્રોક્તે વસ્તુનિ નિશ્ચયઃ . વિભ્રમો હ્યજ્ઞાનત્વમેવ . પાપક્રિયાનિવૃત્તિપરિણામશ્ચારિત્રમ્ .
[શૃણુ ] સુન, [મોક્ષસ્ય ] મોક્ષકે લિયે [સમ્યક્ત્વં ] સમ્યક્ત્વ હોતા હૈ, [સંજ્ઞાનં ] સમ્યગ્જ્ઞાન [વિદ્યતે ] હોતા હૈ, [ચરણમ્ ] ચારિત્ર (ભી) [ભવતિ ] હોતા હૈ; [તસ્માત્ ] ઇસલિયે [વ્યવહારનિશ્ચયેન તુ ] મૈં વ્યવહાર ઔર નિશ્ચયસે [ચરણં પ્રવક્ષ્યામિ ] ચારિત્ર કહૂઁગા .
[વ્યવહારનયચરિત્રે ] વ્યવહારનયકે ચારિત્રમેં [વ્યવહારનયસ્ય ] વ્યવહારનયકા [તપશ્ચરણમ્ ] તપશ્ચરણ [ભવતિ ] હોતા હૈ; [નિશ્ચયનયચારિત્રે ] નિશ્ચયનયકે ચારિત્રમેં [નિશ્ચયતઃ ] નિશ્ચયસે [તપશ્ચરણમ્ ] તપશ્ચરણ [ભવતિ ] હોતા હૈ .
ટીકા : — યહ, રત્નત્રયકે સ્વરૂપકા કથન હૈ .
પ્રથમ, ભેદોપચાર-રત્નત્રય ઇસ પ્રકાર હૈ : — વિપરીત અભિનિવેશ રહિત શ્રદ્ધાનરૂપ ઐસા જો સિદ્ધિકે પરમ્પરાહેતુભૂત ભગવન્ત પંચપરમેષ્ઠીકે પ્રતિ ઉત્પન્ન હુઆ ચલતા – મલિનતા – અગાઢતા રહિત નિશ્ચલ ભક્તિયુક્તપના વહી સમ્યક્ત્વ હૈ . વિષ્ણુબ્રહ્માદિકથિત વિપરીત પદાર્થસમૂહકે પ્રતિ અભિનિવેશકા અભાવ હી સમ્યક્ત્વ હૈ — ઐસા અર્થ હૈ . સંશય, વિમોહ ઔર વિભ્રમ રહિત (જ્ઞાન) હી સમ્યગ્જ્ઞાન હૈ . વહાઁ, જિન દેવ હોંગે યા શિવ દેવ હોંગે ( – ઐસા શંકારૂપભાવ) વહ સંશય હૈ; શાક્યાદિકથિત વસ્તુમેં નિશ્ચય (અર્થાત્ બુદ્ધાદિ કથિત પદાર્થકા નિર્ણય) વહ વિમોહ હૈ; અજ્ઞાનપના (અર્થાત્ વસ્તુ ક્યા હૈ તત્સમ્બન્ધી અજાનપના) હી વિભ્રમ હૈ . પાપક્રિયાસે નિવૃત્તિરૂપ પરિણામ વહ
૧૦૮ ]