Niyamsar-Hindi (Gujarati transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 119 of 388
PDF/HTML Page 146 of 415

 

કહાનજૈનશાસ્ત્રમાલા ]વ્યવહારચારિત્ર અધિકાર[ ૧૧૯

અત્રેર્યાસમિતિસ્વરૂપમુક્ત મ્ .

યઃ પરમસંયમી ગુરુદેવયાત્રાદિપ્રશસ્તપ્રયોજનમુદ્દિશ્યૈકયુગપ્રમાણં માર્ગમ્ અવલોકયન્ સ્થાવરજંગમપ્રાણિપરિરક્ષાર્થં દિવૈવ ગચ્છતિ, તસ્ય ખલુ પરમશ્રમણસ્યેર્યાસમિતિર્ભવતિ . વ્યવહાર- સમિતિસ્વરૂપમુક્ત મ્ . ઇદાનીં નિશ્ચયસમિતિસ્વરૂપમુચ્યતે . અભેદાનુપચારરત્નત્રયમાર્ગેણ પરમ- ધર્મિણમાત્માનં સમ્યગ્ ઇતા પરિણતિઃ સમિતિઃ . અથવા નિજપરમતત્ત્વનિરતસહજપરમબોધાદિ- પરમધર્માણાં સંહતિઃ સમિતિઃ . ઇતિ નિશ્ચયવ્યવહારસમિતિભેદં બુદ્ધ્વા તત્ર પરમનિશ્ચય- સમિતિમુપયાતુ ભવ્ય ઇતિ . પર [દિવા ] દિનમેં [યુગપ્રમાણં ] ધુરા-પ્રમાણ [પુરતઃ ] આગે [ખલુ અવલોકન્ ] દેખકર [ગચ્છતિ ] ચલતા હૈ, [તસ્ય ] ઉસે [ઈર્યાસમિતિઃ ] ઈર્યાસમિતિ [ભવેત્ ] હોતી હૈ . ટીકા :યહાઁ (ઇસ ગાથામેં) ઈર્યાસમિતિકા સ્વરૂપ કહા હૈ .

જો પરમસંયમી ગુરુયાત્રા (ગુરુકે પાસ જાના), દેવયાત્રા (દેવકે પાસ જાના) આદિ પ્રશસ્ત પ્રયોજનકા ઉદ્દેશ રખકર એક ધુરા (ચાર હાથ) જિતના માર્ગ દેખતે-દેખતે સ્થાવર તથા જઙ્ગમ પ્રાણિયોંકી પરિરક્ષા(સમસ્ત પ્રકારસે રક્ષા)કે હેતુ દિનમેં હી ચલતા હૈ, ઉસ પરમશ્રમણકો ઈર્યાસમિતિ હોતી હૈ . (ઇસપ્રકાર) વ્યવહારસમિતિકા સ્વરૂપ કહા ગયા .

અબ નિશ્ચયસમિતિકા સ્વરૂપ કહા જાતા હૈ : અભેદ - અનુપચાર - રત્નત્રયરૂપી માર્ગ પર પરમધર્મી ઐસે (અપને) આત્માકે પ્રતિ સમ્યક્ ‘‘ઇતિ’’ (ગતિ) અર્થાત્ પરિણતિ વહ સમિતિ હૈ; અથવા, નિજ પરમતત્ત્વમેં લીન સહજ પરમજ્ઞાનાદિક પરમધર્મોંકી સંહતિ (મિલન, સંગઠન) વહ સમિતિ હૈ .

ઇસપ્રકાર નિશ્ચય ઔર વ્યવહારરૂપ સમિતિભેદ જાનકર ઉનમેં (ઉન દો મેં સે) પરમનિશ્ચયસમિતિકો ભવ્ય જીવ પ્રાપ્ત કરો .

[અબ ૬૧વીં ગાથાકી ટીકા પૂર્ણ કરતે હુએ ટીકાકાર મુનિરાજ ચાર શ્લોક કહતે હૈં : ] પરમસંયમી મુનિકો (અર્થાત્ મુનિયોગ્ય શુદ્ધપરિણતિવાલે મુનિકો) શુદ્ધપરિણતિકે સાથ વર્તતા હુઆ જો

(હઠ રહિત) ઈર્યાસમ્બન્ધી (ગમનસમ્બન્ધી; ચલનેસમ્બન્ધી) શુભોપયોગ વહ વ્યવહાર ઈર્યાસમિતિ હૈ .
શુદ્ધપરિણતિ ન હો વહાઁ શુભોપયોગ હઠ સહિત હોતા હૈ; વહ શુભોપયોગ તો વ્યવહાર સમિતિ ભી નહીં
કહલાતા [ઇસ ઈર્યાસમિતિકી ભાઁતિ અન્ય સમિતિયોંકા ભી સમઝ લેના
. ]