અત્ર ભાષાસમિતિસ્વરૂપમુક્ત મ્ .
કર્ણેજપમુખવિનિર્ગતં નૃપતિકર્ણાભ્યર્ણગતં ચૈકપુરુષસ્ય એકકુટુમ્બસ્ય એકગ્રામસ્ય વા મહદ્વિપત્કારણં વચઃ પૈશૂન્યમ્ . ક્વચિત્ કદાચિત્ કિંચિત્ પરજનવિકારરૂપમવલોક્ય ત્વાકર્ણ્ય ચ હાસ્યાભિધાનનોકષાયસમુપજનિતમ્ ઈષચ્છુભમિશ્રિતમપ્યશુભકર્મકારણં પુરુષમુખ-
[શ્લોેકાર્થ : — ] યદિ જીવ નિશ્ચયરૂપ સમિતિકો ઉત્પન્ન કરે, તો વહ મુક્તિકો પ્રાપ્ત કરતા હૈ — મોક્ષરૂપ હોતા હૈ . પરન્તુ સમિતિકે નાશસે ( – અભાવસે), અરેરે ! વહ મોક્ષ પ્રાપ્ત નહીં કર પાતા, કિન્તુ સંસારરૂપી મહાસાગરમેં ભટકતા હૈ .૮૪ .
ગાથા : ૬૨ અન્વયાર્થ : — [પૈશૂન્યહાસ્યકર્કશપરનિન્દાત્મપ્રશંસિતં વચનમ્ ] પૈશૂન્ય (ચુગલી), હાસ્ય, કર્કશ ભાષા, પરનિન્દા ઔર આત્મપ્રશંસારૂપ વચનકા [પરિત્યજ્ય ] પરિત્યાગકર [સ્વપરહિતં વદતઃ ] જો સ્વપરહિતરૂપ વચન બોલતા હૈ, ઉસે [ભાષાસમિતિઃ ] ભાષાસમિતિ હોતી હૈ .
ટીકા : — યહાઁ ભાષાસમિતિકા સ્વરૂપ કહા હૈ .
ચુગલખોર મનુષ્યકે મુઁહસે નિકલે હુએ ઔર રાજાકે કાન તક પહુઁચે હુએ, કિસી એક પુરુષ, કિસી એક કુટુમ્બ અથવા કિસી એક ગ્રામકો મહા વિપત્તિકે કારણભૂત ઐસે વચન વહ પૈશૂન્ય હૈ . કહીં કભી કિઞ્ચિત્ પરજનોંકે વિકૃત રૂપકો દેખકર અથવા સુનકર હાસ્ય નામક નોકષાયસે ઉત્પન્ન હોનેવાલા, કિંચિત્ શુભકે સાથ મિશ્રિત હોને પર ભી અશુભ કર્મકા