ଅତ୍ରାପ୍ଯନ୍ଯଵଶସ୍ଯାଶୁଦ୍ଧାନ୍ତରାତ୍ମଜୀଵସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମଭିହିତମ୍.
ଯଃ ଖଲୁ ଜିନେନ୍ଦ୍ରଵଦନାରଵିନ୍ଦଵିନିର୍ଗତପରମାଚାରଶାସ୍ତ୍ରକ୍ରମେଣ ସଦା ସଂଯତଃ ସନ୍ ଶୁଭୋପଯୋଗେ ଚରତି, ଵ୍ଯାଵହାରିକଧର୍ମଧ୍ଯାନପରିଣତଃ ଅତ ଏଵ ଚରଣକରଣପ୍ରଧାନଃ, ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯକାଲମଵଲୋକଯନ୍ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯକ୍ରିଯାଂ କରୋତି, ଦୈନଂ ଦୈନଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚତୁର୍ଵିଧାହାରପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ଚ କରୋତି, ତିସୃଷୁ ସଂଧ୍ଯାସୁ ଭଗଵଦର୍ହତ୍ପରମେଶ୍ଵରସ୍ତୁତିଶତସହସ୍ରମୁଖରମୁଖାରଵିନ୍ଦୋ ଭଵତି, ତ୍ରିକାଲେଷୁ ଚ ନିଯମପରାଯଣଃ ଇତ୍ଯହୋରାତ୍ରେଽପ୍ଯେକାଦଶକ୍ରିଯାତତ୍ପରଃ, ପାକ୍ଷିକମାସିକଚାତୁର୍ମାସିକସାଂଵତ୍ସରିକପ୍ରତିକ୍ରମଣାକର୍ଣନ-
ଗାଥା : ୧୪୪ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [ଯଃ ] ଜୋ (ଜୀଵ ) [ସଂଯତଃ ] ସଂଯତ ରହତା ହୁଆ [ଖଲୁ ] ଵାସ୍ତଵମେଂ [ଶୁଭଭାଵେ ] ଶୁଭ ଭାଵମେଂ [ଚରତି ] ଚରତା — ପ୍ରଵର୍ତତା ହୈ, [ସଃ ] ଵହ [ଅନ୍ଯଵଶଃ ଭଵେତ୍ ] ଅନ୍ଯଵଶ ହୈ; [ତସ୍ମାତ୍ ] ଇସଲିଯେ [ତସ୍ଯ ତୁ ] ଉସେ [ଆଵଶ୍ଯକଲକ୍ଷଣଂ କର୍ମ ] ଆଵଶ୍ଯକସ୍ଵରୂପ କର୍ମ [ନ ଭଵେତ୍ ] ନହୀଂ ହୈ .
ଟୀକା : — ଯହାଁ ଭୀ (ଇସ ଗାଥାମେଂ ଭୀ ), ଅନ୍ଯଵଶ ଐସେ ଅଶୁଦ୍ଧଅନ୍ତରାତ୍ମଜୀଵକା ଲକ୍ଷଣ କହା ହୈ .
ଜୋ (ଶ୍ରମଣ ) ଵାସ୍ତଵମେଂ ଜିନେନ୍ଦ୍ରକେ ମୁଖାରଵିନ୍ଦସେ ନିକଲେ ହୁଏ ପରମ-ଆଚାରଶାସ୍ତ୍ରକେ କ୍ରମସେ (ରୀତିସେ ) ସଦା ସଂଯତ ରହତା ହୁଆ ଶୁଭୋପଯୋଗମେଂ ଚରତା — ପ୍ରଵର୍ତତା ହୈ; ଵ୍ଯାଵହାରିକ ଧର୍ମଧ୍ଯାନମେଂ ପରିଣତ ରହତା ହୈ ଇସୀଲିଯେ ❃ଚରଣକରଣପ୍ରଧାନ ହୈ; ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯକାଲକା ଅଵଲୋକନ କରତା ହୁଆ ( – ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଯୋଗ୍ଯ କାଲକା ଧ୍ଯାନ ରଖକର ) ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯକ୍ରିଯା କରତା ହୈ, ପ୍ରତିଦିନ ଭୋଜନ କରକେ ଚତୁର୍ଵିଧ ଆହାରକା ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନ କରତା ହୈ, ତୀନ ସଂଧ୍ଯାଓଂକେ ସମଯ ( – ପ୍ରାତଃ, ମଧ୍ଯାହ୍ନ ତଥା ସାଯଂକାଲ ) ଭଗଵାନ ଅର୍ହତ୍ ପରମେଶ୍ଵରକୀ ଲାଖୋଂ ସ୍ତୁତି ମୁଖକମଲସେ ବୋଲତା ହୈ, ତୀନୋଂ କାଲ ନିଯମପରାଯଣ ରହତା ହୈ (ଅର୍ଥାତ୍ ତୀନୋଂ ସମଯକେ ନିଯମୋଂମେଂ ତତ୍ପର ରହତା ହୈ ), — ଇସପ୍ରକାର ଅହର୍ନିଶ (ଦିନ-ରାତ ମିଲକର) ଗ୍ଯାରହ କ୍ରିଯାଓଂମେଂ ତତ୍ପର ରହତା ହୈ; ପାକ୍ଷିକ, ମାସିକ, ଚାତୁର୍ମାସିକ ତଥା ସାଂଵତ୍ସରିକ ପ୍ରତିକ୍ରମଣ ସୁନନେସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ସନ୍ତୋଷସେ ଜିସକା ଧର୍ମଶରୀର ରୋମାଂଚସେ ଛା ଜାତା ହୈ; ଅନଶନ, ଅଵମୌଦର୍ଯ, ରସପରିତ୍ଯାଗ, ଵୃତ୍ତିପରିସଂଖ୍ଯାନ, ଵିଵିକ୍ତ ଶଯ୍ଯାସନ ଔର କାଯକ୍ଲେଶ ନାମକେ ଛହ ବାହ୍ଯ ତପମେଂ ଜୋ ସତତ ଉତ୍ସାହପରାଯଣ ରହତା ହୈ; ❃ ଚରଣକରଣପ୍ରଧାନ = ଶୁଭ ଆଚରଣକେ ପରିଣାମ ଜିସେ ମୁଖ୍ଯ ହୈଂ ଐସା .