ଵ୍ଯଵହାରନଯପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵକଥନମିଦମ୍ .
ସକଲଵିମଲକେଵଲଜ୍ଞାନତ୍ରିତଯଲୋଚନୋ ଭଗଵାନ୍ ଅପୁନର୍ଭଵକମନୀଯକାମିନୀଜୀଵିତେଶଃ ଷଡ୍ଦ୍ରଵ୍ଯସଂକୀର୍ଣଲୋକତ୍ରଯଂ ଶୁଦ୍ଧାକାଶମାତ୍ରାଲୋକଂ ଚ ଜାନାତି, ପରାଶ୍ରିତୋ ଵ୍ଯଵହାର ଇତି ମାନାତ୍ ଵ୍ଯଵହାରେଣ ଵ୍ଯଵହାରପ୍ରଧାନତ୍ଵାତ୍, ନିରୁପରାଗଶୁଦ୍ଧାତ୍ମସ୍ଵରୂପଂ ନୈଵ ଜାନାତି, ଯଦି ଵ୍ଯଵହାରନଯଵିଵକ୍ଷଯା ଜଗତକୋ ତଥା ତୀନ କାଲକୋ ନହୀଂ ଦେଖତା, ଉସେ ସଦା (ଅର୍ଥାତ୍ କଦାପି ) ଅତୁଲ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ନହୀଂ ହୈ; ଉସ ଜଡ଼ ଆତ୍ମାକୋ ସର୍ଵଜ୍ଞତା କିସପ୍ରକାର ହୋଗୀ ? .୨୮୪.
ଗାଥା : ୧୬୯ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [କେଵଲୀ ଭଗଵାନ୍ ] (ଵ୍ଯଵହାରସେ ) କେଵଲୀ ଭଗଵାନ [ଲୋକାଲୋକୌ ] ଲୋକାଲୋକକୋ [ଜାନାତି ] ଜାନତେ ହୈଂ, [ନ ଏଵ ଆତ୍ମାନମ୍ ] ଆତ୍ମାକୋ ନହୀଂ — [ଏଵଂ ] ଐସା [ଯଦି ] ଯଦି [କଃ ଅପି ଭଣତି ] କୋଈ କହେ ତୋ [ତସ୍ଯ ଚ କିଂ ଦୂଷଣଂ ଭଵତି ] ଉସେ କ୍ଯା ଦୋଷ ହୈ ? (ଅର୍ଥାତ୍ କୋଈ ଦୋଷ ନହୀଂ ହୈ . )
ଟୀକା : — ଯହ, ଵ୍ଯଵହାରନଯକୀ ପ୍ରଗଟତାସେ କଥନ ହୈ .
‘ପରାଶ୍ରିତୋ ଵ୍ଯଵହାରଃ (ଵ୍ଯଵହାରନଯ ପରାଶ୍ରିତ ହୈ )’ ଐସେ (ଶାସ୍ତ୍ରକେ) ଅଭିପ୍ରାଯକେ କାରଣ, ଵ୍ଯଵହାରସେ ଵ୍ଯଵହାରନଯକୀ ପ୍ରଧାନତା ଦ୍ଵାରା (ଅର୍ଥାତ୍ ଵ୍ଯଵହାରସେ ଵ୍ଯଵହାରନଯକୋ ପ୍ରଧାନ କରକେ), ‘ସକଲ-ଵିମଲ କେଵଲଜ୍ଞାନ ଜିନକା ତୀସରା ଲୋଚନ ହୈ ଔର ଅପୁନର୍ଭଵରୂପୀ ସୁନ୍ଦର କାମିନୀକେ ଜୋ ଜୀଵିତେଶ ହୈଂ ( – ମୁକ୍ତିସୁନ୍ଦରୀକେ ଜୋ ପ୍ରାଣନାଥ ହୈଂ ) ଐସେ ଭଗଵାନ ଛହ ଦ୍ରଵ୍ଯୋଂସେ ଵ୍ଯାପ୍ତ ତୀନ ଲୋକକୋ ଔର ଶୁଦ୍ଧ - ଆକାଶମାତ୍ର ଅଲୋକକୋ ଜାନତେ ହୈଂ, ନିରୁପରାଗ (ନିର୍ଵିକାର ) ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମସ୍ଵରୂପକୋ ନହୀଂ ହୀ ଜାନତେ’ — ଐସା ଯଦି ଵ୍ଯଵହାରନଯକୀ ଵିଵକ୍ଷାସେ କୋଈ ଜିନନାଥକେ
— ଯଦି କୋଈ ଯୋଂ କହତା ଅରେ ଉସମେଂ କହୋ ହୈ ଦୋଷ କ୍ଯା ? ୧୬୯..
୩୪୦ ]