ଅତ୍ର ଜ୍ଞାନସ୍ଵରୂପୋ ଜୀଵ ଇତି ଵିତର୍କେଣୋକ୍ତ : .
ଇହ ହି ଜ୍ଞାନଂ ତାଵଜ୍ଜୀଵସ୍ଵରୂପଂ ଭଵତି, ତତୋ ହେତୋରଖଂଡାଦ୍ଵୈତସ୍ଵଭାଵନିରତଂ ନିରତିଶଯପରମଭାଵନାସନାଥଂ ମୁକ୍ତି ସୁଂଦରୀନାଥଂ ବହିର୍ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତକୌତୂହଲଂ ନିଜପରମାତ୍ମାନଂ ଜାନାତି କଶ୍ଚିଦାତ୍ମା ଭଵ୍ଯଜୀଵ ଇତି ଅଯଂ ଖଲୁ ସ୍ଵଭାଵଵାଦଃ . ଅସ୍ଯ ଵିପରୀତୋ ଵିତର୍କଃ ସ ଖଲୁ ଵିଭାଵଵାଦଃ ପ୍ରାଥମିକଶିଷ୍ଯାଭିପ୍ରାଯଃ . କଥମିତି ଚେତ୍, ପୂର୍ଵୋକ୍ତ ସ୍ଵରୂପମାତ୍ମାନଂ ଖଲୁ ନ ଜାନାତ୍ଯାତ୍ମା, ସ୍ଵରୂପାଵ-
ଗାଥା : ୧୭୦ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [ଜ୍ଞାନଂ ] ଜ୍ଞାନ [ଜୀଵସ୍ଵରୂପଂ ] ଜୀଵକା ସ୍ଵରୂପ ହୈ, [ତସ୍ମାତ୍ ] ଇସଲିଯେ [ଆତ୍ମା ] ଆତ୍ମା [ଆତ୍ମକଂ ] ଆତ୍ମାକୋ [ଜାନାତି ] ଜାନତା ହୈ; [ଆତ୍ମାନଂ ନ ଅପି ଜାନାତି ] ଯଦି ଜ୍ଞାନ ଆତ୍ମାକୋ ନ ଜାନେ ତୋ [ଆତ୍ମନଃ ] ଆତ୍ମାସେ [ଵ୍ଯତିରିକ୍ତମ୍ ] ଵ୍ଯତିରିକ୍ତ (ପୃଥକ୍ ) [ଭଵତି ] ସିଦ୍ଧ ହୋ !
ଟୀକା : — ଯହାଁ (ଇସ ଗାଥାମେଂ ) ‘ଜୀଵ ଜ୍ଞାନସ୍ଵରୂପ ହୈ’ ଐସା ଵିତର୍କସେ (ଦଲୀଲସେ ) କହା ହୈ .
ପ୍ରଥମ ତୋ, ଜ୍ଞାନ ଵାସ୍ତଵମେଂ ଜୀଵକା ସ୍ଵରୂପ ହୈ; ଉସ ହେତୁସେ, ଜୋ ଅଖଣ୍ଡ ଅଦ୍ଵୈତ ସ୍ଵଭାଵମେଂ ଲୀନ ହୈ, ଜୋ ୧ନିରତିଶଯ ପରମ ଭାଵନା ସହିତ ହୈ, ଜୋ ମୁକ୍ତିସୁନ୍ଦରୀକା ନାଥ ହୈ ଔର ବାହ୍ଯମେଂ ଜିସନେ ହୈ ) ଐସେ ନିଜ ପରମାତ୍ମାକୋ କୋଈ ଆତ୍ମା — ଭଵ୍ଯ ଜୀଵ — ଜାନତା ହୈ . — ଐସା ଯହ ଵାସ୍ତଵମେଂ ସ୍ଵଭାଵଵାଦ ହୈ . ଇସସେ ଵିପରୀତ ଵିତର୍କ ( – ଵିଚାର ) ଵହ ଵାସ୍ତଵମେଂ ଵିଭାଵଵାଦ ହୈ, ପ୍ରାଥମିକ ଶିଷ୍ଯକା ଅଭିପ୍ରାଯ ହୈ .
୩୪୨ ]
୨କୌତୂହଲ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ କିଯା ହୈ (ଅର୍ଥାତ୍ ବାହ୍ଯ ପଦାର୍ଥୋଂ ସମ୍ବନ୍ଧୀ କୁତୂହଲକା ଜିସନେ ଅଭାଵ କିଯା
୧-ନିରତିଶଯ = କୋଈ ଦୂସରା ଜିସସେ ବଢ଼କର ନହୀଂ ହୈ ଐସୀ; ଅନୁତ୍ତମ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅଦ୍ଵିତୀଯ .
୨ କୌତୂହଲ = ଉତ୍ସୁକତା; ଆଶ୍ଚର୍ଯ; କୌତୁକ .