ਰ੍ਮੁਖਾਕਾਰਸਕਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਗੋਚਰਨਿਸ਼੍ਚਯਪਰਮਸ਼ੁਕ੍ਲਧ੍ਯਾਨਮੇਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋਤ੍ਤਮਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਮਣਮਿਤ੍ਯਵਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮ੍ . ਕਿਂ ਚ, ਨਿਸ਼੍ਚਯੋਤ੍ਤਮਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਮਣਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਨਿਸ਼੍ਚਯਧਰ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਧ੍ਯਾਨਮਯਤ੍ਵਾਦਮ੍ਰੁਤਕੁਂਭਸ੍ਵਰੂਪਂ ਭਵਤਿ, ਵ੍ਯਵਹਾਰੋਤ੍ਤਮਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਮਣਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਧਰ੍ਮਧ੍ਯਾਨਮਯਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸ਼ਕੁਂਭਸ੍ਵਰੂਪਂ ਭਵਤਿ .
ਵੇ ਕਰ੍ਮਕਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ . ਇਸਲਿਯੇ ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਭਾਸ਼ਾਸੇ, ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ❃ਭੇਦਕਰਣ ਰਹਿਤ, ਧ੍ਯਾਨ ਔਰ ਧ੍ਯੇਯਕੇ ਵਿਕਲ੍ਪ ਰਹਿਤ, ਨਿਰਵਸ਼ੇਸ਼ਰੂਪਸੇ ਅਂਤਰ੍ਮੁਖ ਜਿਸਕਾ ਆਕਾਰ ਹੈ ਐਸਾ ਔਰ ਸਕਲ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਂਸੇ ਅਗੋਚਰ ਨਿਸ਼੍ਚਯ - ਪਰਮਸ਼ੁਕਲਧ੍ਯਾਨ ਹੀ ਨਿਸ਼੍ਚਯ - ਉਤ੍ਤਮਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਮਣ ਹੈ ਐਸਾ ਜਾਨਨਾ .
ਔਰ, ਨਿਸ਼੍ਚਯ - ਉਤ੍ਤਮਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਮਣ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤ ਐਸੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਧਰ੍ਮਧ੍ਯਾਨ ਤਥਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸ਼ੁਕ੍ਲਧ੍ਯਾਨਮਯ ਹੋਨੇਸੇ ਅਮ੍ਰੁਤਕੁਮ੍ਭਸ੍ਵਰੂਪ ਹੈ; ਵ੍ਯਵਹਾਰ - ਉਤ੍ਤਮਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਮਣ ਵ੍ਯਵਹਾਰਧਰ੍ਮਧ੍ਯਾਨਮਯ ਹੋਨੇਸੇ ਵਿਸ਼ਕੁਮ੍ਭਸ੍ਵਰੂਪ ਹੈ .
ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ (ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਤ੍ਕੁਨ੍ਦਕੁਨ੍ਦਾਚਾਰ੍ਯਦੇਵਪ੍ਰਣੀਤ) ਸ਼੍ਰੀ ਸਮਯਸਾਰਮੇਂ (੩੦੬ਵੀਂ ਗਾਥਾ ਦ੍ਵਾਰਾ) ਕਹਾ ਹੈ ਕਿ : —
‘‘[ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — ] ੧ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਮਣ, ੨ਪ੍ਰਤਿਸਰਣ, ੩ਪਰਿਹਾਰ, ੪ਧਾਰਣਾ, ੫ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ, ੬ਨਿਂਦਾ, ❃ ਭੇਦਕਰਣ = ਭੇਦ ਕਰਨਾ ਵਹ; ਭੇਦ ਡਾਲਨਾ ਵਹ .
੭ਗਰ੍ਹਾ ਔਰ ੮ਸ਼ੁਦ੍ਧਿ — ਇਨ ਆਠ ਪ੍ਰਕਾਰਕਾ ਵਿਸ਼ਕੁਮ੍ਭ ਹੈ .’’
੧ – ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਮਣ = ਕਿਯੇ ਹੁਯੇ ਦੋਸ਼ੋਂਕਾ ਨਿਰਾਕਰਣ ਕਰਨਾ .
੨ – ਪ੍ਰਤਿਸਰਣ = ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਗੁਣੋਂਮੇਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ .
੩ – ਪਰਿਹਾਰ = ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਰਾਗਾਦਿ ਦੋਸ਼ੋਂਕਾ ਨਿਵਾਰਣ .
੪ – ਧਾਰਣਾ = ਪਂਚਨਮਸ੍ਕਾਰਾਦਿ ਮਂਤ੍ਰ, ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਆਦਿ ਬਾਹ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਂਕੇ ਆਲਮ੍ਬਨ ਦ੍ਵਾਰਾ ਚਿਤ੍ਤਕੋ ਸ੍ਥਿਰ ਕਰਨਾ .
੫ – ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ = ਬਾਹ੍ਯ ਵਿਸ਼ਯਕਸ਼ਾਯਾਦਿ ਇਚ੍ਛਾਮੇਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਹੁਏ ਚਿਤ੍ਤਕੋ ਮੋੜਨਾ .
੬ – ਨਿਂਦਾ = ਆਤ੍ਮਸਾਕ੍ਸ਼ੀਸੇ ਦੋਸ਼ੋਂਕਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ .
੭ – ਗਰ੍ਹਾ = ਗੁਰੁਸਾਕ੍ਸ਼ੀਸੇ ਦੋਸ਼ੋਂਕਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ .
੮ – ਸ਼ੁਦ੍ਧਿ = ਦੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਨੇ ਪਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ ਲੇਕਰ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿ ਕਰਨਾ .