ਆਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਵਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਤ੍ਵਵਿਰੋਧੋਪਨ੍ਯਾਸੋਯਮ੍ .
ਇਹ ਹਿ ਤਾਵਦਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਵਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਤ੍ਵਂ ਕਥਮਿਤਿ ਚੇਤ੍ . ਜ੍ਞਾਨਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗੁਣਸਮ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਸਮਰ੍ਥਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਮੇਵ, ਯਦ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਿਰ੍ਨਿਰਂਕੁਸ਼ਾ ਕੇਵਲ- ਮਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ ਚੇਤ੍ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸ੍ਵਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮੇਤਿ ਹਂਹੋ ਜਡਮਤੇ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਸ਼ਿਸ਼੍ਯ, ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼ੁਦ੍ਧੇਰਭਾਵਾਤ੍ ਏਵਂ ਮਨ੍ਯਸੇ, ਨ ਖਲੁ ਜਡਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤਸ੍ਸਕਾਸ਼ਾਦਪਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਨਃ . ਅਥ ਹ੍ਯਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਦਵਿਦ੍ਯਾਦੇਵਤਾ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚਨੀਯਾ ਸਦ੍ਭਿਰਨਵਰਤਮ੍ . ਤਤ੍ਰੈਕਾਨ੍ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ
ਗਾਥਾ : ੧੬੧ ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥ : — [ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ] ਜ੍ਞਾਨ ਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੀ ਹੈ [ਚ ] ਔਰ [ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਃ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕਾ ਏਵ ] ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਸ੍ਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੀ ਹੈ [ਆਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ ਭਵਤਿ ] ਤਥਾ ਆਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ [ਇਤਿ ਹਿ ਯਦਿ ਖਲੁ ਮਨ੍ਯਸੇ ] ਐਸਾ ਯਦਿ ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਤੂ ਮਾਨਤਾ ਹੋ ਤੋ ਉਸਮੇਂ ਵਿਰੋਧ ਆਤਾ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਯਹ, ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਸ੍ਵਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਪਨੇ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ ਵਿਰੋਧਕਥਨ ਹੈ .
ਪ੍ਰਥਮ ਤੋ, ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਸ੍ਵਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਪਨਾ ਕਿਸਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ? (ਉਸ ਪਰ ਵਿਚਾਰ ਕਿਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ . ) ‘ਆਤ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਨਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣੋਂਸੇ ਸਮ੍ਰੁਦ੍ਧ ਹੈ; ਉਸਕਾ ਜ੍ਞਾਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨੇਮੇਂ ਅਸਮਰ੍ਥ ਹੋਨੇਸੇ ਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੀ ਹੈ; ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਨਿਰਂਕੁਸ਼ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਭੀ ਕੇਵਲ ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮੇਂ ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਤਾ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੀ ਹੈ ) . ਇਸ ਵਿਧਿਸੇ ਆਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਪਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ .’ — ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਹੇ ਜੜਮਤਿ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ! ਯਦਿ ਤੂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕੇ ਅਭਾਵਕੇ ਕਾਰਣ ਮਾਨਤਾ ਹੋ, ਤੋ ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਤੁਝਸੇ ਅਨ੍ਯ ਕੋਈ ਪੁਰੁਸ਼ ਜੜ (ਮੂਰ੍ਖ ) ਨਹੀਂ ਹੈ .
ਇਸਲਿਯੇ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧ ਐਸੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਦਵਿਦ੍ਯਾਰੂਪੀ ਦੇਵੀ ਸਜ੍ਜਨੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਕਾਰਸੇ