tvAnmohabahulamev sparshopalambhan sampAdayantIti.. 110..
maNapariNAmavirahidA jIvA eindiyA NeyA.. 111..
manapariNAmavirahitA jIvA ekendriyA gneyA.. 111..
maNapariNAmavirahidA jIvA egendiyA bhaNiyA.. 112..
-----------------------------------------------------------------------------
rachanAbhUt vartate hue, karmaphalachetanApradhAnapaneke kAraNe atyanta moh sahit hI sparshopalabdhi samprApta karAte hain.. 110..
anvayArtha– [teShu] unamen, [traya] tIn [pRithvIkAyik, apkAyik aur vanaspatikAyik] jIv [sthAvaratanuyogA] sthAvar sharIrake sanyogavAle hain [cha] tathA [anilAnalakAyikA] vAyukAyik aur agnikAyik jIv [trasA] tras hain; [manapariNAmavirahitA] ve sab manapariNAmarahit [ekendriyA jIvA] ekendriy jIv [gneyA] jAnanA.. 111..
--------------------------------------------------------------------------
tyAn jIv traN sthAvaratanu, tras jIv agni–samIranA;
e sarva manapariNAmavirahit ek–indriy jANavA. 111.
A pRithvIkAyik Adi jIvanikAy pAnch prakAranA,
saghaLAy manapariNAmavirahit jIv ekendriy kahyA. 112.
170
1. sparshopalabdhi = sparshakI upalabdhi; sparshakA gnAn; sparshakA anubhava. [pRithvIkAyik Adi jIvonko
sparshanendriyAvaraNakA [–bhAvasparshanendriyake AvaraNakA] kShayopasham hotA hai aur ve–ve kAyen bAhya sparshanendriyakI
rachanArUp hotI hain, isaliye ve–ve kAyen un–un jIvonko sparshakI upalabdhimen nimittabhUt hotI hain. un
jIvonko honevAlI sparshopalabdhi prabal moh sahit hI hotI hain, kyonki ve jIv karmaphalachetanApradhAn hote hain.]
2. vAyukAyik aur agnikAyik jIvonko chalanakriyA dekhakar vyavahArase tras kahA jAtA hai; nishchayase to ve bhI
sthAvaranAmakarmAdhInapaneke kAraN –yadyapi unhen vyavahArase chalan haie tathApi –sthAvar hI hain.